የዳኝነት ውዝግብ፣ ኩንጉፉ… ያሳየው ፍልሚያ በደደቢት አሸናፊነት ተጠናቋል

Buna Dedebit

የዳኝነት ውዝግብ፣ ኩንጉፉ… ያሳየው ፍልሚያ በደደቢት አሸናፊነት ተጠናቋል  

ደደቢት በ2000ቹ መጀመሪያ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግን ከተቀላቀለ ጀምሮ ለሊጉ ዋንጫ ተፎካካሪ ከመሆኑ፣ በአፍሪካ ውድድሮች ላይም በተደጋጋሚ መሳታፍ ከመቻሉ እና አንዴም ፕሪምየር ሊጉን ከማሸነፉ ባሻገር በየዓመቱ በጉጉት የሚጠበቁ ጨዋታዎችን ቁጥር ጨምሯል፡፡ ከቅዱስ ጊዮርጊስ እና ኢትዮጵያ ቡና ታላቁ የሸገር ደርቢ ፍልሚያ በተጨማሪ የቅዱስ ጊዮርጊስ እና ደደቢት እንዲሁም የኢትዮጵያ ቡና እና ደደቢት ጨዋታዎችም በስታዲየም መቀመጫ የሚታጣባቸው፣ በውጥረት የሚሞሉ እና ካለፉም በኋላ የሚታወሱ ሆነዋል፡፡ በተለይ የኢትዮጵያ ቡና እና ደደቢት ያለፉት ዓመታት ጨዋታዎች ሁሉም ባይሆኑም እንኳን አብዛኞቹ የአጋጣሚ ሆኖ በወሳኝ ጊዜ የሚደረጉ፣ ውጥረት የተሞላባቸው፣ በርካታ የዳኝነት እና ሌሎች ውዝግቦችን የሚያስተናግዱ፣ በርካታ ጎሎች የሚቆጠሩባቸው፣ በአንድ ወይም በሌላ መንገድ ማራኪ እና ትኩረት የሚስቡ ነበሩ፡፡ አሁን በ2008 ፕሪምየር ሊግ ስድስተኛ ሳምንት ሲገናኙ ውድድሩ ገና እየተሟሟቀ እንደመሆኑ እና ቡድኖቹም ከሞላ ጎደል በስብስብም ሆነ በአሰልጣኞች ረገድ አዲስ እንደመሆናቸው ከላይ የተጠቀሱት አይነት ክስተቶች እምብዛም አልተጠበቁም ነበር፡፡ ነገር ግን በአዲስ አበባ ስታዲየም የተመለከትነው ጨዋታ ይህን ግምት ያፈረሱ በርካታ አነጋጋሪ ክስተቶችን የያዘ፣ ምናልባትም ለቀጣይ ጥቂት ዓመታት ከትውስታ የማይጠፋ ፍልሚያ ሆኖ አልፏል፡፡ ጨዋታው አነጋጋሪዎቹን ክስተቶች ከማስተናገዱ አስቀድሞ ቡድኖቹ የሚከተሉትን አሰላለፎች ይዘው ጨዋታውን ጀምረዋል፡፡

ደደቢት (4-4-2 የሚመስል)

ግብ ጠባቂ፡- ታሪክ ጌትነት

ተከላካዮች፡- ስዩም ተስፋዬ፣ አክሊሉ አየነው፣ ምኞት ደበበ እና ተካልኝ ደጀኔ

አማካዮች፡- ሽመክት ጉግሳ፣ ያሬድ ዝናቡ፣ ሳምሶን ጥላሁን እና ብርሀኑ ቦጋለ

አጥቂዎች፡- ዳዊት ፍቃዱ እና ሳሙኤል ሳኑሚ

ኢትዮጵያ ቡና (4-1-4-1 የሚመስል)

ግብ ጠባቂ፡- ወንድወሰን ደርበው

ተከላካዮች፡- አብዱልከሪም መሀመድ፣ ኢኮ ፌቨር፣ ወንድይፍራው ጌታሁን እና አህመድ ረሺድ

አማካዮች፡- ጋቶች ፓኖም፣ መስኡድ መሀመድ፣ ኤልያስ ማሞ፣ ኢያሱ ታምሩ እና ዮሴፍ ደሙዬ

አጥቂ፡- ዊልያም ያቡን

ከጨዋታው የመጀመሪያው ደቂቃ አንስቶ ቡድኖቹ ምን አይነት የጨዋታ አቀራረብ ሊተገብሩ እንደገቡ መረዳት አስቸጋሪ አልነበረም፡፡ ጥቂት ቀናት አስቀድሞ በቅዱስ ጊዮርጊስ ላይ ከፍተኛ የኳስ ቁጥጥር የበላይነት ያሳዩት ኢትዮጵያ ቡናዎች በበርካታ አማካዮቻቸው ታግዘው ይህን ለመድገም ሲሞክሩ በአሰልጣኝ ጌታቸው ዳዊት የሚመሩት ደደቢቶች የኳስ ቁጥጥሩን ለቡናማዎቹ ትተው በሁለቱ ታታሪ አማካዮቻቸው ሽመክት ጉግሳ እና ብርሀኑ ቦጋለ መስመሮቻቸውን መዝጋትን እና በፈጣን መልሶ ማጥቃት በፈጣኖቹ አጥቂዎቻቸው ዳዊት ፍቃዱ እና ሳሙኤል ሳኑሚ መጠቀምን የመረጡ ይመስሉ ነበር፡፡ በመጀመሪያዎቹ 30 ደቂቃዎች ላይም የተመለከትነው ቡድኖቹ በእነዚህ የተቃረኑ አቀራረቦቻቸው የታክቲክ የበላይነቱን ለመውሰድ ሲታገሉ ነበር፡፡ ሁለቱም ግን እምብዛም ስኬታማ አልነበሩም፡፡ ቡናማዎቹ የፈለጉትን ያህል ኳሶችን በትክክል መቀባበል እና ግልፅ የጎል እድሎችን ለመፍጠር ሲቸገሩ፣ ሰማያዊዎቹም የፈጣን መልሶ ማጥቃት እድሎችን ለማግኘት አልቻሉም ነበር፡፡ በግማሽ ሰዓት ውስጥ ያየናቸው የጎል ማግባት ሙከራዎችም ጥቂት ነበሩ፡፡ በአምስተኛው ደቂቃ ዮሴፍ ደሙዬ ከግራ መስመር በአየር ላይ አሻግሮ አጭሩ ኢያሱ ታምሩ በሚገባ ሳያገኘው ጭንቅላቱን ጨርፎ የሄደበት፣ በስምንተኛው ደቂቃ ዊልያም ያቡን ከሩቅ መትቶ የወጣበት፣ በ10ኛው ደቂቃ የቡናው ግብ ጠባቂ ወንድወሰን ደርበው ያመለጠው እና ስዩም ተስፋዬ ወደጎል ሞክሮ በተከላካዮች የወጣበት፣ በ21ኛው ደቂቃ ያሬድ ዝናቡ ከ35 ሜትሮች ገደማ መትቶ በአግዳሚው ላይ የወጣበት ቅጣት ምት እና በ30ኛው ደቂቃ አህመድ ረሺድ ከርቀት ወደጎል መትቶ በደደቢት ተከላካይ ተጨርፎ የወጣበት ሙከራዎች ብቻ ይጠቀሳሉ፡፡ 30ቹ ደቂቃዎች ብዙ ባያሳዩንም የመጀመሪያው አጋማሽ የመጨረሻ 15 ደቂቃዎች ላይ ግን ጨዋታውን የገለባበጡ ክስተቶች ተፈጥረዋል፡፡ በ33ኛው ደቂቃ ደደቢቶች በመሀል ተከላካዩ ምኞት ደበበ እና ሳሙኤል ሳኑሚ ቅብብል በርካታ የቡና ተጨዋቾችን ቀንሰው ከሄዱ በኋላ አራት ሆነው ከሁለት የቡና ተከላካዮች ፊት ለፊት ቢገናኙም ሳይጠቀሙበት ቀርተዋል፡፡ በ35ኛው ደቂቃ ላይ በጡንቻ መሸማቀቅ ጨዋታውን መቀጠል ያልቻለው ዳዊት ፍቃዱ ተቀይሮ ወጥቶ ሄኖክ መኮንን ተክቶታል፡፡ በዚያን ቅፅበት ቅያሬው ለደደቢት ጉዳት እንደሆነ ታስቦ ነበር፡፡ ሀሳቡ ስህተት እንደነበር ለመረዳት ግን አንድ ደቂቃ እንኳን አልወሰደም፡፡ ወጣቱ ሄኖክ ገና ከመግባቱ ከቡናው የመሀል ተከላካይ ኢኮ ፌቨር ስህተት ያገኘውን ኳስ ለሽመክት አቀብሎ፣ ሽመክትም ለሳኑሚ በመሬት አሻግሮለት ናይጄሪያዊው አጥቂ ከግብ ጠባቂው ጋር ቢገናኝም ከእሱ በማይጠበቅ መንገድ ሙከራው ወደ ውጪ ወጥቶበታል፡፡ ይሄው ኳስ ግን ለቡናማዎቹ የማጥቃት እድልን ፈጥሮ በረዥሙ ለኢያሱ የተላከለትን ኳስ ከደደቢት ተከላካዮች የጨዋታ ውጪ ወጥመድ አምልጦ የገባው አማካይ በሚገባ ከተቆጣጠረው በኋላ የወጣውን ግብ ጠባቂ ታሪክን አልፎ ገብቶ ወደ ጎል የመታው ኳስ በተከላካዮች ከመስመር ላይ ከተመለሰበት በኋላ እንደገና አግኝቶ ቢመታውም ብርሀኑ ቦጋለ ወድቆ በመመለስ ከመስመር ላይ ጎል እንዳይሆን አድርጎታል፡፡ የሰማያዊዎቹ አምበል ኳሱን ጎል እንዳይሆን ባደረገበት ጊዜ ግን ኳሱ በእጅ ተነክቷል ብለው የቡና ተጨዋቾች በተለይም ኢያሱ፣ ዮሴፍ እና መስኡድ ዳኛውን ተከትለው ለማነጋገር ሲሞክሩ ደደቢቶች እንደመብረቅ በፈጠነ መልሶ ማጥቃት ወደ ቡና ጎል በማምራት ሳኑሚ ያቀበለውን ኳስ ከሁለት ደቂቃዎች በፊት ተቀይሮ የገባው ሄኖክ ለደደቢት የመሪነት ጎል አስቆጥሯል፡፡ ከጎሉ በኋላ ፍፁም ቅጣት ምት እና ምናልባትም ብርሀኑን በቀይ መውጣት ተከልክለናል ብለው ያመኑት የቡና ተጨዋቾች ዋናውን አርቢትር ለሚ ንጉሴ በመክበብ ብዙ ቢጨቃጨቁም፣ ደጋፊዎችም የተቃውሞ ጩኸቶችን እና ስድቦችን ቢሰነዝሩም ውሳኔውን ማስቀየር አልቻሉም፡፡ ከብዙ ግርግር በኋላ ጨዋታው ሲቀጥል የተከሰተው ደግሞ በአርቢትሩ ውሳኔ እንደተበደሉ የተሰማቸውን እና የተበሳጩትን የቡና ደጋፊዎች የበለጠ ያስደነገጠ፣ ለማመን ያስቸገረ እና ንዴታቸውን ጫፍ ያደረሰ ለገለልተኞች እና ለደደቢት ደጋፊዎችም አስገራሚ የሆነ ሁነት ነበር፡፡ ከደደቢት የግብ ክልል ወደ ቡና የግብ ክልል በአየር ላይ የተላከን ረዥም ኳስ ለማግኘት የደደቢት ተጨዋች እና የቡናው ተከላካይ አህመድ ሲታገሉ ከጎሉ እየሮጠ የወጣው እና በእጁ ኳሱን ለማውጣት ይችል የነበረው የቡናው ግብ ጠባቂ ወንድወሰን ይህን በማድረግ ፈንታ እንደ አየር ኃል ኮማንዶ በአየር ላይ ተወርውሮ በኩንጉፉ ምት የቡድን ጓደኛው አህመድን አንገቱን ወይም ጭንቅላቱን መትቶ ጥሎታል፡፡ በዚህ ግዜ ሽመክት ኳሱን አግኝቶ ግብ ጠባቂ የሌለበት እና አንድ ተከላካይ ብቻ የቆመበት ጎል ላይ በማግባት በጥቂት ደቂቃዎች ልዩነት የደደቢትን መሪነት ወደ 2ለ0 አሳድጓል፡፡ አንጋፋው የቡና ግብ ጠባቂ (ወደሌሎች ክለቦች ሄዶ ዘንድሮ ከመመለሱ በፊት በ2003 ከቡድኑ ጋር ፕሪምየር ሊጉን አሸንፏል) የሰራው ስህተት ፍፁም የማይጠበቅ እና ለማመን የሚቸግር ነበር፡፡ ጭካኔ የተሞላበት ውሳኔው በአህመድ ላይ የከፋ ጉዳት አለማድረሱም እድል እንጂ ሌላ ምክንያት አልነበረውም፡፡ በስህተት አህመድን ባያገኘው ኖሮም እንዳሰበው በደደቢት ተጨዋች ላይ ድርጊቱን ፈፅሞ እሱም ለቀይ ካርድ በተዳረገ ነበር፡፡ እነዚህ ሁለት ሰዎች (አርቢትሩ ለሚ እና ወንድወሰን) ከስታዲየሙ አብዛኛው ክፍል በተቃውሞ፣ ስድብ እና የፕላስቲክ ጠርሙስ ውርወራ ታጅበው ጨዋታው ወደእረፍት አምርቷል፡፡ ግብ ጠባቂው ከስህተቶቹ ባሻገር ለደጋፊዎች ተቃውሞ ምላሽ ለመስጠት መሞከሩ ተቃውሞውን አባሰው እንጂ አላሳነሰውም፡፡ በእረፍት ሰዓት በተለይ የቡና ደጋፊዎች ቡድናቸው ባልተጠበቀ ሁኔታ ለመመራቱ የተለያዩ ወገኖችን ተጠያቂ ሲያደርጉ ይሰሙ ነበር – ብዙዎቹ አርቢትሩን እና ግብ ጠባቂውን ተጠያቂ ሲያደርጉ ጥራት ያለው ስብስብ አላዋቀረም ያሉትን የቡናን ቦርድ እና ኃላፊዎችን እንዲሁም ለዋናው ግብ ጠባቂ ኮአሲ ሀሪስተን ጉዳት ምክንያት ናቸው የተባሉትን አሰልጣኝ ድራጋን ፖፓዲችም ሲተቹ እና ድምፃቸውን ከፍ አድርገው ሲሳደቡ የነበሩ ደጋፊዎችም ነበሩ፡፡

የሁለተኛው ግማሽ አጀማመር ከመጀመሪያው አጋማሽ የመጨረሻ ደቂቃዎች በተሻለ የተረጋጋ ነበር፡፡ ቡናማዎቹም ሰከን ብለው እና ትኩረታቸውን ጨዋታው ላይ አድርገው ጎሎችን ለማግኘት ጥረት ማድረግ ጀመሩ፡፡ በ47ኛው ደቂቃ አብዱልከሪም መሀመድ ከቀኝ በኩል በመሬት አሻግሮ በተከላካይ የተመለሰውን ኳስ ኢያሱ ለኤልያስ ማሞ አዘጋጅቶለት ኤልያስ በአግዳሚው ላይ በማጎን መልካም አጋጣሚ አበላሽቷል፡፡ ከአንድ ደቂቃ በኋላ ዮሴፍ ያሻገረው ኳስ አቅጣጫውን ቀይሮ ወደጎል ሲያመራ ታሪክ አውጥቶታል፡፡ ከዚያም ሽመክት እና ስዩም በዮሴፍ እና መስኡድ ላይ በሰሯቸው ተከታታይ ጥፋቶች የማስጠንቀቂያ ካርዶች ተመልክተዋል፡፡ በ55ኛው ደቂቃ ኤልያስ እና ዮሴፍ ተቀባብለው ኤልያስ ወደጎል የመታው ኳስ ኢላማውን ሳይጠብቅ ቀርቷል፡፡ ቡናማዎቹ በ10ቹ ደቂቃዎች የፈጠሩትን የማጥቃት ጫና ሰማያዊዎቹ በተለያዩ መንገዶች ለመቋቋም እና የተጋጣሚያቸውን የእንቅስቃሴ ቅኝት ለመስበር የተለያዩ መንገዶችን ለመጠቀም ይሞክሩ ነበር – ታሪክ በተደጋጋሚ ወድቆ ይታከም ነበር፤ ኳሱን ለመያዝ ይሞክሩ ነበር፤ እንዲሁም የተጨዋች ቅያሬም በማድረግ ያሬድን አስወጥተው ወግደረስ ታዬን አስገብተዋል፡፡ የአሰልጣኝ ጌታቸው ልጆች ጥረታቸውም ተሳክቶላቸው በበርካታ ደጋፊዎች የሚታገዘውን ተጋጣሚያቸውን ጫና ማብረድ ችለዋል፡፡ በቀጣዮቹ 20 ደቂቃዎችም ከቡና በኩል የሚጠቀስ የማጥቃት ስጋት አልተፈጠረም፡፡ በመሀል ግን አምበሉ መስኡድ መሀል ሜዳ አካባቢ በስዩም በክርን ተመትቼያለሁ ብሎ ቢወድቅም ዋናውም ሆኑ የመስመር አርቢትሮቹ ምንም ሳይሉ አልፈውታል፡፡ በ74ኛው ደቂቃ ላይ ፖፓዲች ሁለት ቅሬዎችን በማድረግ (ጥላሁን ወልዴን በአህመድ እንዲሁም አማኑኤል ዮሐንስን በኤልያስ) የተዳከመውን የማጥቃት እንቅስቃሴ ነፍስ ሊዘሩበት ሞክረዋል፡፡ በ78ኛው ደቂቃ ጋቶች ፓኖም በደደቢት የጎል ክልል ውስጥ ጥሩ ኳስ ቢያገኝም በመምታት ፈንታ ተጨዋች ለማለፍ ሲሞክር ተቀምቷል፡፡ ከአንድ ደቂቃ በኋላ ደግሞ የመሀል ተከላካዩ ኢኮ ፌቨር በአየር ላይ በረዥሙ የላከው ኳስ ከደደቢት የመሀል ተከላካዮች ጀርባ ሮጦ ለገባው ዊልያም ደርሶ ካሜሩናዊው አጥቂ ቡድኑን በመጠኑም ቢሆን ወደጨዋታው የመለሰ ጎል አስቆጥሯል፡፡ የቡናማዎቹ ደጋፊዎች በቀሩት ደቂቃዎች ከቡድናቸው ከፍተኛ የማጥቃት ጫና፣ ተደጋጋሚ ሙከራዎች እና ቢያንስ የአቻነት ጎል ቢጠብቁም ተስፋ እንዳደረጉት አልሆነላቸውም፡፡ በ86ኛው ደቂቃ ከማእዘን ምት ተሻግሮ እና በኢኮ ተገጭቶ በድንቅ ሁኔታ በታሪክ ከመለሰው ኳስ በስተቀር አስደንጋጭ ሙከራ ማድረግ ሳይችሉ ቀርተዋል፡፡ እንደውም በመጨረሻዎቹ ደቂቃዎች ላይ ሄኖክ በወንድወሰን እርዳታ ከሳኑሚ የተቀበለውን በጣም ጥሩ እድል ሲያመክን፣ ሳኑሚ ራሱ ከርቀት በአየር ላይ መትቶት በወንድወሰን የተያዘው ኳስም አስደንጋጭ ነበር፡፡ በደደቢት 2ለ1 ድልም ጨዋታው ተጠናቋል፡፡

  • ከጨዋታው በኋላ ጨዋታውን በመሀል ዳኛነት የመሩት ኢንተርናሽናል አርቢትር ለሚ ንጉሴ የአርቢትር ኮሚቴው የአንድ ዓመት እገዳ እንደጣለባቸው ተነግሯል፡፡

በሌሎች ጨዋታዎች፡-

  • መሪው አዳማ ከተማ አሁንም አልተቻለም፡፡ የአሰልጣኝ አሸናፊ በቀለ ቡድን በሜዳው ዳሸን ቢራን 2ለ1 አሸንፏል፡፡ አማካዮቹ ታከለ ዓለማየሁ እና ወንድሜነህ ዘሪሁን ለአዳማ እንዲሁም ኤዶም ሆሶሮቪ (ፍ.ቅ.ም) ለዳሸን ጎሎቹን አስቆጥረዋል፡፡
  • ቅዱስ ጊዮርጊስ በደጋፊዎቹ የተቃውሞ ጩኸቶች ታጅቦ በሜዳው ሀዲያ ሆሳዕናን 2ለ0 ረትቷል፡፡ ራምኬል ሎክ እና አዳነ ግርማ በየግማሾቹ ጎሎቹን አግብተዋል፡፡ አሰልጣኝ ማርት ኖይ ለምክር ወደ ሜዳው ጫፍ በወጡ ቁጥር በተለይም በጥላፎቅ ከነበሩ ደጋፊዎች የተቃውሞ ድምፆች ይሰሙባቸው ነበር፡፡
  • በሳምንቱ የመጨረሻ ቀናት በአዲስ አበባ ስታዲየም በተደረጉ ሌሎች ጨዋታዎች ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እና ሲዳማ ቡና 1ለ1 ሲለያዩ መከላከያ ሀዋሳ ከተማን 3ለ0 ረትቷል፡፡ በንግድ ባንክ እና ሲዳማ ጨዋታ አንተነህ ገብረክርስቶስ ለንግድ ባንክ እንዲሁም አንዱዓለም ንጉስ ለሲዳማ ጎሎቹን ሲያስቆጥሩ ሳሙኤል ታዬ እና ተቀይሮ የገባው ባዬ ገዛኸኝ (2) ለመከላከያ የማሸነፊያ ጎሎቹን በስማቸው አስመዝግበዋል፡፡
  • ቦዲቲ ላይ በተደረገ ጨዋታ ባለሜዳው ወላይታ ድቻ በድሬዳዋ ከተማ የ1ለ0 ሽንፈት አስተናግዷል፡፡ ለድሬዳዋ ፍቃዱ ታደሰ ብቸኛውን ጎል አስቆጥሯል፡፡ የስድስተኛው ሳምንት አንድ ቀሪ ጨዋታ ሰኞ በአዲስ አበባ ስታዲየም በኤሌክትሪክ እና አርባምንጭ ከተማ መካከል ይደረጋል፡፡
  • በነዚህ ውጤቶች መሰረት አዳማ ከተማ በ16 ነጥቦች መሪነቱን ሲያጠናክር፣ ቅዱስ ጊዮርጊስ በ13 እና ደደቢት በ11 ነጥቦች ተከታዮቹን ደረጃዎች ይዘዋል፡፡ የደደቢቱ ሳሙኤል ሳኑሚ በአምስት ጎሎች ከፍተኛ ጎል አግቢነቱን ሲመራ፣ የአዳማ ከተማው ታፈሰ ተስፋዬ እና የኢትዮጵያ ቡናው ዊልያም ያቡን በአራት ጎሎች ይከተላሉ፡፡
  • የሰባተኛው ሳምንት የፕሪምየር ሊጉ ጨዋታዎች ለፊታችን ሐሙስ ፕሮግራም ተይዞላቸዋል፡፡ ከዚያ በኋላ ግን በቻን ውድድር ምክንያት ለበርካታ ሳምንታት ውድድሩ ይቋረጣል፡፡ በዚህ መሰረት ሐሙስ በ9 ሰዓት በድሬዳዋ – ድሬዳዋ ከተማ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፣ በይርጋለም – ሲዳማ ቡና ከመከላከያ፣ በአርባምንጭ – አርባምንጭ ከተማ ከኢትዮጵያ ቡና፣ በጎንደር – ዳሸን ቢራ ከኤሌክትሪክ፣ በሀዋሳ – ሀዋሳ ከተማ ከመሪው አዳማ ከተማ እንዲሁም በሆሳዕና – ሀዲያ ሆሳዕና ከወላይታ ድቻይጫወታሉ፡፡ በዚያው ቀን በአዲስ አበባ ስታዲየም በ11ከ30 ቅዱስ ጊዮርጊስ ከደደቢት ይፋለማሉ፡፡

Leave a Reply

Your email address will not be published.