Connect with us

Articles

የኩላሊት ጠጠር በሽታ ምልክቶችና ህክምና

Published

on

Kidney Disease

Kidney Disease

(በዳንኤል አማረ)

የኩላሊት ጠጠር ከጨው እና ሜኔራሎች በሽንት ውስጥ የሚሰራ ሲሆን አንድ ላይ በመጣበቅ ጠጠር ይፈጥራሉ። መጠናቸው ከትናንሽ ደቃቅ አሸዋ እስከ የጐልፍ ኳስ ሊተልቅ ይችላል። እነዚህ ጠጠሮች በኩላሊታችን ውስጥ ሊቆዮ ይችላሉ ወይም በሽንት ቧንቧ መስመሮች ውስጥ ሊጓዙ ይችላሉ።የሽንት ስርዓት ሽንት ከመስራት ጀምሮ ከሰውነታችን እስከማስወገድ ድረስ ያለውን ሂደት ያጠቃልላል። ኩላሊት፣ ኩላሊትን ከሽንት ፊኛ ጋር የሚያያይዙ ቱቦዎች፣ የሽንት ፊኛ እና ሽንትን ከሽንት ፊኛ ወደ ውጪ የሚያወጣውን ቱቦ በሽንት መሽናት ስርዓት ውስጥ የሚካተቱ አካሎች ናቸው።
የኩላሊት ጠጠር የሚፈጠረው በሽንት ውስጥ ያሉ የውሃ፣ ጨው፣ ሜኔራሎችና ሌሎች ነገሮች ብዛት ሳይመጣጠን ሲቀር ነው። በብዛት የሚከሰተው የኩላሊት ጠጠር መነሻ በቂ ያልሆነ ውሃ መጠጣት ነው። በቂ የሆነ ውሃ መጠጣት ተገቢ ሲሆን የሽንታችን ቀለም ፈዛዛ የሆነ ቢጫ ወይም እንደ ውሃ ነጭ እስኪሆን መጠጣት አለብን(በቀን ከ8―10 ብርጭቆ ውሃ እንድንጠጣ ይመከራል)። አንዳንድ ሰዎች የኩላሊት ጠጠር የሚኖርባቸው ሪህ የተባለ በሽታ ስለሚኖርባቸው ነው። የኩላሊት ጠጠር በዘር የሚተላለፍበት አጋጣሚዎች አሉ ከቤተሰብዎ አባል ውስጥ ይህ በሽታ ያለበት ከሆነ እርስዎም የመያዝ ዕድል አለዎት።
በደማቸው ውስጥ ከፍተኛ ዮሪክ አሲድ መጠን ያለባቸው ሰዎች በኩላሊት ጠጠር የመጠቃት እድል ይኖራቸዋል። ጥቂት እርጉዝ ሴቶች የኩላሊት ጠጠር ሊያጋጥማቸው ይችላል ከእርግዝና ጋር ተያይዘው የሚመጡ ለውጦች ለኩላሊት ጠጠር እንዲጋለጡ ከፍተኛ አስተዋጽዎ ያበረክታሉ። የዚህ ምክንያት የፕሮጀስትሮን ሆርሞን መጠን በእርግዝና ወቅት ስለሚጨምር ሽንት ሲሸኑ ይዘጋቸዋል ወይም ቀስ እያለ ይወርዳል። በተጨማሪም በእርግዝና ወቅት የማህፀን መጠን ስለሚጨምር የሽንት ፊኛ መጠን በጣም ያንሳል በዚህ ምክንያት የሚጠጡት የውሃ መጠን በጣም ዝቅተኛ ይሆናል።

✔የበሽታው ምልክቶች

የኩላሊት ጠጠር በኩላሊት ውስጥ በሚገኘበት ጊዜ ምንም ዓይነት የህመም ምልክት አይኖራቸውም ነገር ግን ድንገተኛ የሆነ ከባድ ህመም ከኩላሊት ወደ ሽንት ፊኛ በሚጓዝበት ጊዜ ይከሰታል።
ከፍተኛ ህመም በሆድና ጐናችን አካባቢ የሚሰማዎት ከሆነ ወይም የሽንትዎ ቀለም ቀይ/ፒንክ የሚመስል ከሆነ፣ የሆድ ህመም፣ ማቅለሽለሽና ማስታወክ የሚኖር ከሆነ በአፋጣኝ የህክምና እርዳታ ስለሚያስፈልግዎ ወደ ጤና ተቋም መሄድ ይኖርብዎታል።
የኩላሊት ጠጠር ከኩላሊት ኢንፌክሽን ጋር በሚከሰትበት ጊዜ ትኩሳትና ብርድ ብርድ ዓይነት ምልክቶች ይታያሉ በተጨማሪም ሽንት ለመሽናት መቸገር፣ ለመሽናት መቸኮል/መጣደፍ እና የፍትወተ ስጋ ህመም ናቸው።
የሽንት መጠናችን ሲያንስ እና/ወይም በሽንት ውስጥ ጠጠር የሚሰሩ ንጥረ ነገሮች በብዛት በብዛት ሲገኙ የኩላሊት ጠጠር ይፈጠራል። በተለመደው ዓይነት የኩላሊት ጠጠር ውስጥ ካልሲየም ከኦክሳሌት ወይም ፎስፌት ጋር በመሆን ይገኛሉ። አብዛኛው የኩላሊት ጠጠር ዓይነት የካልሲየም ጠጠር ነው። ሌሎች የኩላሊት ጠጠርን የሚፈጥሩ ኬሚካሎች ዮሪክ አሲድ፣ ማግኒዚየም አሞኒየም ፎስፌት እና አሚኖ አሲድ ሲስቲን ናቸው።

ፈሳሽ ነገሮችን በበቂ ሁኔታ ባለመውሰድ የሞፈጠር የፈሳሽ ድርቀት ወይም ከስፓርታዊ እንቅስቃሴ በኃላ የወጣውን ፈሳሽ አለመተካት በኩላሊት ጠጠር የመያዝ ዕድላቸውን ይጨምራል በተጨማሪም የሽንት መዝጋት/መቅረት ጠጠር እንዲፈጠር ያደርጋል። በሙቀት አካባቢ የሚኖሩ ሰዎች ለፈሳሽ እጥረት ስለሚጋለጡ በኩላሊት ጠጠር የመያዝ እድላቸው ከፍ ይላል። የኩላሊትና ቱቦዎች ኢንፌክሽን ለኩላሊት ጠጠር ያጋልጣል።

✔የኩላሊት ጠጠር ህክምና

የኩላሊት ጠጠር በሽታ ሊሆን ይችላል ተብሎ በሚጠረጠርበት ጊዜ እና መደበኛ ምልክቶቹ መታየታቸው እርግጠኛ ከሆነ በኃላ የሚደረጉት ተጨማሪ ምርመራዎች የበሽተኛውን ምስል ማንሳት ጋር ይያያዛል ከነዚህ ምርመራዎች መካከል አንድ ሲቲ ስካን(CT-Scan) ይባላል ይህ ምርመራ በሽተኛውን ለጨረር ስለሚያጋልጥ አልትራሳውንድ(Ultrasound) ከሆድ ኤክስ ሬይ(X-ray) ጋር አብረው ይታዘዛሉ።
አብዛኛዎቹ የኩላሊት ጠጠሮች በ48 ሰዓት ውስጥ ብዙ ውሃ በምንወስድበት ጊዜ ከሽንት ጋር በራሱ ጊዜ አብሮ ይወጣል። ኬይቶሮላክ(ቶራዶል)(Ketorolac(Toradol)) በመርፌ የሚወሰድ ሲሆን በተጨማሪም ናርኮቲክስ(Narcotics) ህመሙን ለመቀነስ እና ለመቆጣጠር ይወሰዳሉ። ቶራዶል እና አስፕሪን የደም መፍሰስን ስለሚጨምሩ ከኦፕሬሽን በኃላ በፍጽም አይወሰድም።

በቤት ውስጥ ይህን ጠጠር ለሟሟሟት የተረጋገጠ ህክምና ባይኖረውም በሽታው ጊዜ የሚሰጥና በራሱ ጊዜ በሽንት ቱቦዎች ወደ ሽንት ፊኛ ስለሚወርድ በቤት ውስጥ ሊወሰድ የሚገባው ህክምና ውሃ በብዛት መጠጣት ነው።
አንድ ሰው ጠጠሩን በሽንት ውስጥ ለማስወጣት የተለያዮ ምክንያቶች ሲኖሩ ከነዚህም መካከል፦
የበሽተኛው አካል መጠን፣ ከአሁን በፊት ጠጠር የማስወጣት አቅም፣ የፕሮስቴት ትልቅነት፣ እርግዝና እና የጠጠሩ መጠን ናቸው። 4 ሚሜ መጠን ያለው ጠጠር 80% የመውጣት ዕድል ሲኖረው 5 ሚሜ መጠን ያለው ጠጠር ደግሞ 20% የመውጣት ዕድል አለው። መጠናቸው ከ9―10 ሚሜ መጠን ያላቸው ጠጠሮች ያለ ምንም ህክምና በአጋጣሚ በራሳቸው ጊዜ ሊወጡ ይችላሉ።በራሳቸው ጊዜ የማይወጡ የኩላሊት ጠጠሮች ሊቶትሪፕሲ ይሰራላቸዋል ይህ ህክምና የዌቭ ንዝረትን በመጠቀም ትላልቅ ጠጠሮችን ወደ ትናንሽ ጠጠሮች መሰባበር ሲሆን በምንሸናበት ጊዜ በቀላሉ ከሽንት ጋር ይወጣሉ። ሌሎች የህክምና ዘዴዎች ውጤታማ ካልሆኑ ቀዶ ጥገና በመስራት የኩላሊት ጠጠሩ ይወገዳል። የተለያዮ ህክምናዎችን ከማድረግ ይላቅ የሚመከረው ጥሩ ዘዴ ብዙ ውሃ በመጠጣት ማከም ነው ምክንያቱም ዝቅተኛ የፈሳሽ አወሳሰድና የፈሳሽ ድርቀት ለዚህ በሽታ የመጀመሪያ ተጠቃሽ መነሻ ስለሆነ ነው።
የኩላሊት ጠጠር በሸታ መነሻ እና የሰውየው የጤና ሁኔታ ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት የአመጋገብ ለውጥ ማድረግና አንዳንዴ መድሃኒቶችን መውሰድ ተገቢ ነው። በሽንት የሚወጣውን ጠጠር በላቦራቶሪ ምርመራ በማድረግ ምን አይነትጠጠር እንደሆነ በመለየት ለዚያ ጠጠር የሚሆን የተለየ መከላከያ መንገዶችን ለመውሰድ ይረዳናል።

የካልሲየም ኦክሳሌት ኩላሊት ጠጠር ያለባቸው ሰዎች እንደ ስኳር ድንች፣ ለውዝና ስፒናች መመገባቸውን መቀነስ አለባቸው በተጨማሪም የሎሚ ጭማቂ መውሰድ የኩላሊት ጠጠርን ለመቀነስ ይረዳናል።

መልካም ጤንነት!!!
ለበለጠ የጤና መረጃዎች ይህን የፌስቡክ ፔጅ ላይክ ያድርጉት

https://www.facebook.com/EthioTena

Continue Reading
51 Comments

51 Comments

  1. Abrham

    November 9, 2017 at 7:06 pm

    አመሰግናለሁ፡፡ እኔ ደርስ አንድ ቀን ሰውነቴን ቁስለት አይነት አመመኝ ከዛ በነጋተው እንደ እስትራፖ አይነት ይሰማኛል ነገር ግን ከጀመረኝ 5ቀን ቢሆነኝ ነው ግን አቅሜን ቀነሰው እንደልቤ መንቀሳቀስ አልቻልኩም ምን ይሻላል

  2. Anonymous

    November 6, 2017 at 2:58 pm

    እሽ በመጀመርያ ዶክተርን ማመሥገን እፈልጋለሁ!።በመቀጠል እኔ ከ5አመት በፊት የመኪና እደጋ ደርሦብኝ ነበር ሁለት ጊዜም ኦፕሬሽን ተሠርቸም ነበር ነገር ግን ውሥጤን ማመም ጀመረኝ ሽንት አይወጣኝም እጅግ በጣም ህመም አለው ሥመረመር የፊኛ ጠጠር አለብህ ተበልኩኝ እናም በኤፕራሢወን ነው እሚወጣልህ ተባልኩኝ ለ3ተኛ ጊዜሥለሆነፈራሁ ህመሙ በረታብኝ ምን ይሻላል

  3. ASchalew molla

    October 4, 2017 at 4:53 pm

    እናመሰግናለን መፍትሔዎቹን በተቻለ መጠን ቶሎቶሎ አድርሱን

  4. Sebele

    September 19, 2017 at 7:38 pm

    nice

  5. ሰይድ

    August 21, 2017 at 10:03 pm

    ዶክተር ኩላሊቴ አካባቢ ለብዙ አመታት መራመድ እሥከሚያቅተኝ ድረስ ያመኝ ነበር ከምርመራ በሃላ ግን ደቃቅ የሆኑ የኩላሊት ጠጠር እንዳለብኝ ተነግሮኝ ማስታገሻ መድሃኒት ታዞልኝ እንድወስድና ቀን በቀን ብዙ ውሃ መጠጣት እንዳለብኝና ከጊዜ ብዛት ጠጠሮቹ መፍረስ ሊችሉ ይሆናል ተባልኩ ቀን በቀን ቢያንስ በትንሹ 2 ሊትር ውሃ እጠጣለሁ ነገር ግን በኩላሊቴ ላይ ለውጥ አላየሁም እረጅም መንገድ በእግር ከተጒዝኩ እና እረጅም ጉዞ በመኪና ስጓዝ ቁጭ ላልኩበት የሽንት መቋጠር የኩላሊቴ ህመም ዋናው መነሻ ምክንያት ነው ኩላሊቴን ህመም ከጀመረኝ ምንም ስራ መስራት አልቺልም ለብዙ ቀን እረፍት ካላደረኩ ህመሙ ይባባስብኛል በጣም ተቸግሬያለሁ.አመሰግናለሁ።

  6. goitom a

    July 10, 2017 at 9:43 am

    thanks

  7. Martha melesse @gmail. com

    July 9, 2017 at 7:11 am

    ጥያቄ ለ.ዶክተር .የ .ኩላሊት ጠጠር .አለብኚ። በስደት ሀገር ነው የምኖውእና. ከ 12.10 ሚሜ .ነው እና የመውጣት .እድል አለው. በጣም ውሀ. እጠጣለው.ግን በጣም.ነው የሚመኚ.ስመገብ.በጣም.ያመኛል.መተኛት .ሁሉ.አልቺልም.አዳዴ.መዳኒቱንም.ስወስድ. ጎን ና ጎኔን በጣም.ያመኛል..እክምና. አድርጊያለው.ግን ምንም. አልተወኚም .ጎንና ጎኔን .እና ዶክተር
    ምክኒቱን ብነግሩኚ ደስ ይለኛል. ዶክተር.ከ የቅርታ ጋር.አመስግናለው
    .

  8. Martha melesse @gmail. com

    July 9, 2017 at 6:33 am

    Tnx so mach

  9. Anonymous

    June 29, 2017 at 4:29 am

    በጣም ጥሩ ምክርነው እናመሰግናለን

  10. ras vila

    June 14, 2017 at 12:41 pm

    tanks doctor

  11. Anonymous

    June 13, 2017 at 8:55 pm

    ምስግን

  12. Anonymous

    May 18, 2017 at 12:47 am

    እናመሠግናለን

  13. Anonymous

    May 16, 2017 at 4:10 am

    አመሠግናለሁ ጥሩ ግንዛቤ ይዣለሁ ኩላሊቴ አካባቢ የሚሰማኝ ህመም ከ10 ዓመት በላይ ቆይቷል መነሻውም ስፖርት ነው የሚመስለኝ አሁን ከናንተ ባገኘሁት ምክር ብዙ ውሃ ለመጠጣት እሞክራለሁ አመሠግናለሁ

  14. ፍቅር ታመነ

    May 16, 2017 at 3:33 am

    አመስግናለው ለበሽታው ግን መፍትሄ የለውም

  15. Awoke

    May 14, 2017 at 10:43 am

    Thanxs Doctor if u have any additional more plse !!!!!!

  16. mearg

    May 10, 2017 at 6:36 pm

    TEn Q

  17. Anonymous

    May 10, 2017 at 6:34 pm

    Ten Q

  18. yenato lej

    April 5, 2017 at 8:49 am

    baretulen enamasagenalen

  19. hayder mustefa

    March 17, 2017 at 10:04 pm

    አመሰግናለሁ

  20. tila moh

    February 23, 2017 at 11:51 am

    እናመሰግናለን dac

  21. Anonymous

    January 27, 2017 at 10:32 am

    በእውነት በጣም ጥሩ እውቀት ነው የሥጣችሁን!

  22. Anonymous

    January 22, 2017 at 8:46 pm

    Enamsegnalen

  23. kira aregay

    January 3, 2017 at 9:29 pm

    thanks

  24. Lamrot

    January 3, 2017 at 4:47 pm

    Doctor thanks

  25. Anonymous

    January 3, 2017 at 4:17 pm

    እናመሰግናለን

  26. Anonymous

    December 27, 2016 at 1:51 pm

    እናመሰግናለን በጣም

  27. Anonymous

    November 1, 2016 at 8:13 am

    10q

  28. Anonymous

    April 27, 2016 at 10:41 pm

    እና መሰግናለን

  29. negash

    March 29, 2016 at 5:02 pm

    Ok

  30. Anonymous

    March 17, 2016 at 11:53 am

    ጥሩ ት/ት ስላገኘሁ አመሠግናለሁ

  31. Anonymous

    March 13, 2016 at 5:30 pm

    እናመሰግናቸዋለን

  32. Anonymous

    December 15, 2015 at 5:57 pm

    በጣም ጥሩ ት/ት ስለ ሰጣችሁኝ ከልብ አመሰግናለው

  33. Anonymous

    December 11, 2015 at 7:56 pm

    እናመሰግናለን ጥሩ ትምህርት አግኝተናል

  34. Anonymous

    December 7, 2015 at 3:56 am

    አመሰግናለሁ ጥሩ መረጃ ነው ያገኘውት።

  35. Bekele Bahiru

    June 25, 2015 at 7:20 am

    I need more

  36. Wassihun

    June 8, 2015 at 6:57 am

    Great information! Thank you!

  37. alem

    June 7, 2015 at 3:35 am

    very Good

  38. Anonymous

    June 6, 2015 at 6:05 pm

    Nice

  39. Anonymous

    June 6, 2015 at 2:46 am

    Nice info….. 10qqqq so much

  40. Anonymous

    June 5, 2015 at 9:08 pm

    thank you.

  41. bini

    June 5, 2015 at 8:15 pm

    bertu…..

  42. Anonymous

    June 5, 2015 at 7:45 pm

    Great!!!!!

  43. Anonymous

    June 5, 2015 at 2:34 pm

    Thanks

  44. teferi

    June 5, 2015 at 11:11 am

    ሥለ ካንሠር ምልክቶች ብትነግሩኝ

  45. tadesse

    June 5, 2015 at 8:24 am

    V.good

  46. mikiyas nigatu

    June 5, 2015 at 6:58 am

    thanks

  47. fikrte getahun

    June 5, 2015 at 6:17 am

    Tnx

  48. Anonymous

    June 5, 2015 at 5:56 am

    tena lhulwm 10Q

  49. Tewodros Gossa

    June 5, 2015 at 12:18 am

    tnx

  50. abay

    June 5, 2015 at 12:13 am

    wonderful info.thanks

  51. ibrahim barush

    June 4, 2015 at 10:38 pm

    tnx

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Articles

የቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ የኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ተሳትፎ ድህረ ምልከታ

Published

on

Medal Winners

በቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ በወረቀት ደረጃ ከውድድሩ መጀመር በፊት ቡድኑ ባመዛኙ በጥሩ ብቃት ላይ የሚገኙ ወጣት አትሌቶችን ስላካተተ ቢያንስ የለመድናቸውን ሁለት ወይም ሶስት የወርቅ ሜዳልያ ድሎች እንደማያሳጣን ተስፋ አድርጌ ነበር፡፡ ሆኖም የሜዳ ላይ ውጤቱ እንደተጠበቀው ሳይሆን ቀርቷል፡፡ ኢትዮጵያ በውጤታማነቷ በምትታወቅበት የአትሌቲክስ ፉክክር በአንድ የወርቅ፣ አንድ የብር፣ እና ሁለት የነሐስ በድምሩ በአራት ሜዳልያዎች ከዓለም 14ኛ ከአፍሪካ 3ኛ ደረጃን ይዛ ጨርሳለች፡፡ ይህም ሁሌም ለአፍሪካ የበላይነት ከምንፎካከራት ኬንያ ጋር ያለን ልዩነት ይበልጥ እንዲሰፋ አድጎታል፡፡ ከቅርብ ግዜ ወዲህ ሌላኛዋ የምስራቅ አፍሪካ ተቀናቃኛችን እየሆነች ከመጣችው ኡጋንዳም አንሰን እንድንገኝ አድርጎናል፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በአትሌቲክሱ ከ1992ቱ የባርሴሎና ኦሊምፒክ ወዲህ ኢትዮጵያ ዝቅተኛ የሜዳልያ ስኬት ያስመዘገበችበትም ሆኖ አልፏል፡፡

አሉታዊ ጎኖች
ቶኪዮ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ውጤታማነት ፈር ቀዳጅ የሆነው ታላቁ አትሌት ሻምበል አበበ ቢቂላ በ1964 ዓ.ም. በተከታታይ ሁለተኛ የኦሊምፒክ ማራቶን ድሉን የተቀዳጀባት ከተማ ናት፡፡ እናም በቶኪዮ ከተማ በተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን የሱን ክብር የሚያጎሉባቸውን ነገሮች ያደርጋሉ ብዬ ጠብቄ ነበር፡፡ የሆኑት ነገሮች ግን በተለይ በቡድኑ አስተዳዳሪዎች በኩል ፍፁም ኃላፊነት የጎደለውና ከጠበቅኩት በተቃራኒው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን እና የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ከአትሌቶች ምርጫ አንስቶ በቡድኑ የዝግጅት ወቅት በተካረረ ውዝግብ ውስጥ ነበር የከረሙት፡፡ የኦሊምፒክ ቡድኑን የማዘጋጀት እና የመምራት የጋራ ኃላፊነት የነበረባቸው ሁለቱ አካላት ይባስ ብለው ውዝግቡን ቶኪዮ ድረስ ይዘውት ሄደዋል፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ሁለቱን አካላት በማቀራረብ በትልቁ ውድድር ላይ ያለንን ተሳትፎ እንከን አልባ ማድግ የሚጠበቅባቸውም ተመልካች ከመሆን የዘለለ ሚና አልነበራቸውም። የውዝግቡ አሉታዊ ትሩፋት በአትሌቶች ስነልቦና እና በአጠቃላይ የቡድኑ ውጤት ላይ የበኩሉን ተፅዕኖ ሳያሳርፍ እንዳላለፈ አያጠራጥርም፡፡

እንደ አለመታደል ሆኖ በቶኪዮ ኦሎምፒክ የኢትዮጵያን ልዑካን የመምራት ትልቁ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሰዎች ኃላፊነት የጎደላቸው ነበሩ። የስፖርቱ አስተዳደሪዎች ትላልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በአትሌቶች ምርጫ ዙሪያ የነበረውን ውዝግብ እንዲያቆሙልን እመኝ ነበር። ጭራሽ እራሳቸው ችግር ፈጣሪ ሆነው መገኘታቸው አስደንጋጭ እና አሳሳቢ ጉዳይ ነው፡፡ በመሮጫ መም ወይም በጎዳና ላይ በሚደረጉ ውድድሮች መሸነፍን በስፖርቱ ውስጥ ማሸነፍ እና መሸነፍ ያሉ የነበሩ እና ወደፊትም የሚኖሩ ነገሮች ስለሆኑ በፀጋ መቀበል ይቻላል፡፡ ተወዳዳሪዎቹ ውጤታማ እንዲሆኑ የስነልቦና ጥንካሬን ሊፈጥሩላቸው የሚገቡ ኃላፊዎች የእርስ በርስ ሽኩቻ ተቃራኒውን አሉታዊ ተፅዕኖ ሲያሳርፍ ማየት ግን ፍፁም ተቀባይነት የለውም፡፡ ለነገሩ ከስፖርቱ እድገት ይልቅ የፖለቲካ ግዴታቸው የሚያስጨንቃቸው የስፖርት አመራሮች በበዙባት ሀገር ስፖርቱ እንዲህ የማንም መጫወቻ ሲሆን ማየት አዲስ ነገር አይደለም፡፡  

የስፖርት አመራሮች ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሆነው ትኩረታቸውን ስፖርቱን በማስፋፋቱ እና ማሳደጉ ላይ አድርገው የሚሰሩ ስለስፖርቱም በቂ እውቀት እና ፍቅሩ ያላቸው ቢሆኑ መልካም ነው፡፡ ለቦታው በሚመጥን እና ኃላፊነቱን በአግባቡ መወጣት በሚችል የስፖርት አመራር የሚመራ የስፖርት ተቋምን መገንባት በተመሳሳይ ሰዓት የሀገር ግንባታን የሚደግፉ ሶስት ነገሮችን ስኬታማ ያደርጋል፡፡ በስፖርት ጤናውን የሚጠብቅ ማሕበረሰብ በመፍጠር በጤናው ሴክተር ላይ የሚኖረውን ጫና ይቀንሳል፣ በሀገር ገፅታ ግንባታ እና በኢኮኖሚው ዕድገት ላይም የበኩሉን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል፡፡ በቶኪዮ ላይ የተመለከትናቸው የሀገርን ክብር ዝቅ ያደረጉ ግዴለሽነቶች ተገቢው ትኩረት ተሰጥቷቸው ሊታዩና አጥፊዎቹ ሊጠየቁበት ይገባል፡፡ በመጪዎቹ ዓመታት በሚጠብቁን ዓለም አቀፍ ውድድሮች ላይም የቶኪዮ ኦሊምፒኩን አይነት ሀፍረት እንዳይገጥመን ከወዲሁ ለችግሮቹ መፍትሔ መፈለግ አለበት፡፡

ባለፉት ዓመታት ኦሊምፒክ በመጣ ቁጥር በልዑካን ቡድኑ ውስጥ እየተካተቱ በሕዝብ ገንዘብ የሚዝናኑት የኦሊምፒክ ቱሪስቶች ጉዳይ ዘንድሮም ያልተቀረፈ ችግር ሆኖ ተስተውሏል፡፡ ከሌላው ግዜ በተለየ መልኩ ተጠባባቂ አትሌቶችን ይዞ መጓዝ ይጠይቅ በነበረው ውድድር ላይ አትሌቶቹን ትቶ ምንም የማይሰሩ ሰዎችን ይዞ መሄድ ትልቅ ቀልድ ነው፡፡  

ከሜዳ ውጭ የነበረው ውዝግብ ዋነኛ የትኩረት ማዕከል የነበረ መሆኑ በሜዳ ላይ የነበሩብንን ድክመቶች ሊያስረሳንም አይገባም፡፡ ስድስት የጎዳና ላይ ተወዳደሪዎቻችን እና አንድ የመም ተወዳዳሪ ውድድራቸውን ማቋረጣቸው በቶኪዮ ከታዩት ደካማ ጎኖቻችን መካከል የሚጠቀስ ነው፡፡ ችግሩ በዚህ ምክንያት ነው የተከሰተው ብሎ ለይቶ ለመናገር ባይቻልም ብዙ ግዜ ሲፈትነን ለሚስተዋለው የሞቃታማ ቦታ ውድድር የምናደርጋቸው ዝግጅቶችን መለስ ብሎ መመልከትን የሚጠይቅ ይመስለኛል፡፡ የተጎዳች አትሌትን ወደውድድር እንድትገባ ማድረግ እና በሁለት ደቂቃ ውስጥ ለማቋረጥ መገደዷም የአትሌቶች የጤና ክትትል ላይ ክፍተት እንዳለ የጠቆመን ክስተት ነው፡፡

የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ቡድን ወደውድድር ስፍራው ካቀናበት ግዜ ጀምሮ በቶኪዮ ምንም አይነት ቡድኑን የተመለከቱ ይፋዊ ጋዜጣዊ መግለጫዎች ወይም ፕሬስ ሪሊዞች አልነበሩም፡፡ ይህም እንደተለመደው የሕብረተሰቡን እና የመገናኛ ብዙሀንን ስለቡድኑ ቀጥተኛ መረጃ የማግኘት መብት የገደበ ነበር፡፡ ጋዜጠኞችም ሚዛናዊ ሆኖ ከመዘገብ ይልቅ ጎራ ለይተው ቃላት መወራወራቸው የህዝብን ትክክለኛ መረጃ የማግኘት መብት የነፈገ ነው፡፡ 

አዎንታዊ ጎኖች
ሰለሞን ባረጋ በወንዶች 10,000 ሜትር ወርቅ፣ ለሜቻ ግርማ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ብር፣ ጉዳፍ ፀጋዬ በሴቶች 5000 ሜትር ነሐስ፣ እና ለተሰንበት ግደይ በሴቶች 10,000 ሜትር ነሐስ ማስመዝገብ መቻላቸው የሚደነቅ ስኬት ነው፡፡

የመጪው ትውልድ አካል የሆኑት ተስፈኞቹ መቅደስ አበበ፣ ፍሬወይኒ ሀይሉ፣ በሪሁ አረጋዊ እና ጌትነት ዋለን ጨምሮ አምስት አትሌቶች ለሜዳሊያ የቀረበ የአራተኛነት ደረጃን ይዘው ማጠናቀቅ መቻላቸውም መልካም ነው፡፡ በተለይ ወጣቶቹ ያስመዘገቡት ውጤት በመጪዎቹ ዓመታት ተገቢውን ድጋፍ ካገኙ የምንጓጓለትን ድል ሊያስገኙልን እንደሚችሉ ያመላከተን ነው፡፡

የሀብታም አለሙ በኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ተሳትፎ ታሪክ በሴቶች 800 ሜትር ለመጀመሪያ ግዜ ለፍፃሜ ተወዳዳሪነት መብቃት ምንም እንኳ በፍፃሜው የሜዳልያ ድል ባይቀናትም በአዎንታዊ ጎን ሊጠቀስ የሚችል ስኬት ነው፡፡

ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ደረጃን ይዘው ላጠናቀቁ አትሌቶች በሚሰጥ ነጥብ ድምር መሰረት በወጣው የነጥብ (ፕሌስመንት) ደረጃ ሰንጠረዥ ላይ በ64 ነጥብ ዘጠነኛ ሆነን ማጠናቀቃችንም እሰየው የሚያስብል ነው፡፡

በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከአራተኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ አጠናቀው ነጥብ ያስገኙ እና የዲፕሎማ ተሸላሚ የሆኑት አትሌቶች፡-
4ኛ – ፍሬወይኒ ሀይሉ – በሴቶች 1500 ሜትር
4ኛ – መቅደስ አበበ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል
4ኛ – ሮዛ ደረጀ – በሴቶች ማራቶን
4ኛ – በሪሁ አረጋዊ – በወንዶች 10,000 ሜትር
4ኛ – ጌትነት ዋለ – በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል
5ኛ – እጅጋየሁ ታዬ – በሴቶች 5000 ሜትር
6ኛ – ሀብታም አለሙ – በሴቶች 800 ሜትር
6ኛ – ሰንበሬ ተፈሪ – በሴቶች 5000 ሜትር
8ኛ – ዮሚፍ ቀጄልቻ – በወንዶች 10,000 ሜትር
8ኛ – ዘርፌ ወንድማገኝ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል

  • የአትሌቲክስ የነጥብ ደረጃ ሰንጠረዥ ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ የሚያጠናቅቁ አትሌቶች በሚያስመዘግቡት ነጥብ ድምር መሰረት የሚወጣ ሲሆን የነጥብ አሰጣጡም ለአንደኛ ደረጃ 8 ነጥብ፣ ለሁለተኛ ደረጃ 7 ነጥብ፣ ለሶስተኛ ደረጃ 6 ነጥብ፣ ለአራተኛ ደረጃ 5 ነጥብ፣ ለአምስተኛ ደረጃ 4 ነጥብ፣ ለስድስተኛ ደረጃ 3 ነጥብ፣ ለሰባተኛ ደረጃ 2 ነጥብ፣ እና ለስምንተኛ ደረጃ 1 ነጥብ ነው።

ከፊታችን ምን  እየጠበቀን ነው? ምንስ እናድርግ?
ባለፈው ዓመት በዓለም አቀፉ ወረርሺኝ ምክንያት ትልልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች ለሌላ ግዜ እንዲተላለፉ መደረጉ ይታወቃል፡፡ ሌላ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር ቀጣዮቹ አራት ዓመታት በተከታታይ በየዓመቱ ዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ውድድሮች የሚካሄዱባቸው ይሆናሉ፡፡ በ2022 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2023 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2024 የኦሊምፒክ ጨዋታዎች፣ እና በ2025 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች ይኖራሉ፡፡ በቀጣዩ ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ከሐምሌ 8 – 17/2014 በዩናይትድ ስቴትስ ኦሪጎን የሚካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና አዘጋጆች ሙሉ የውድድሩን ፕሮግራም፣ የማራቶን እና የእርምጃ ውድድሮች የሚካሄዱባቸውን ቦታዎች በትላንትናው ዕለት ይፋ አድርገዋል፡፡ የዓለም ሻምፒዮናውን ውድድር በኃላፊነት የሚመራው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ከወዲሁ ለዛ ውድድር ተሳትፎ የሚጠበቅበትን አቅዶ መንቀሳቀስ ይኖበርታል፡፡

ከምርጫ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጭቅጭቆችን ለማስቀረት ከወዲሁ ሁሉም አትሌቶች አውቀውት በውስጡ የሚያልፉበትን ገዢ የሆነ የመምረጫ መስፈርት ማዘጋጀት ቀዳሚው ተግባር መሆን አለበት፡፡ የመምረጫ መስፈርት ሁልግዜም በግላዊ ምልከታ እና ፍላጎቶች ላይ በሚመሰረት ምክንያት አነጋጋሪ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ቢሆንም ባለድርሻ አካላቱን በሙሉ ባሳተፈ መልኩ ውይይት ተደርጎበት ቢወጣ ሁሉንም ገዢ እና ከጭቅጭቅ የፀዳ ሊሆን ይችላል፡፡ እዚህ ላይ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከተከሰቱት ሁኔታዎች አንፃር የሌሎች ሀገሮችንም ተሞክሮዎች በመዳሰስ ነገሩን ሰፋ አድርጎ መመልከት ቢቻል ጥሩ ነው፡፡ ትልልቅ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በተደጋጋሚ እንደታዘብነው አንዳንድ አትሌቶች በቡድኑ ውስጥ ለመካተት የሚያደርጉትን ተገቢ ያልሆነ ሙከራም ማቆም አለባቸው፡፡ ከፋም ለማም ስፖርቱን እንዲመራ ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሚያወጣቸውን መስፈርቶች ማክበርና በዛ ውስጥ ተመራጭ ለመሆን መሞከር ግድ እንደሚላቸውም መዘንጋት የለባቸውም፡፡ ማኔጀሮች እና አሰልጣኞች በተለይ በማራቶን የራሳቸውን አትሌት ለማስመረጥ የሚያደርጓቸው አላስፈላጊ ግፊቶችም ሊያቆሙ ይገባል፡፡

ለውድድሮች የምናደርጋቸውን ዝግጅቶች ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች ከውድድሮች በኋላ መገምገም እና መታረም ያለባቸው ነገሮች ካሉ ማረም፡፡ ከፍተኛ ሙቀት በነበረባቸው በለንደን 2012 ኦሊምፒክ ሶስቱም የወንዶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በሞስኮ 2013 የዓለም ሻምፒዮና ሁለቱ የሴቶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ላይ አምስት የማራቶን (ሶስቱም ወንዶች እና ሁለት ሴቶች) ተወዳዳሪዎቻችን እንዲሁም የሴቶች እርምጃ ተወዳዳሪያችን ለማቋረጥ መገደዳቸውን አስተውለናል፡፡ ስለዚህ በጎዳና ላይ ውድድሮች ከባድ ሙቀት ለሚኖርባቸው ቦታዎች እንዴት መዘጋጀት አለብን የሚለው ጉዳይም በደንብ ሊታይ የሚገባው ይመስለኛል፡፡ አንዳንድ የመም (ትራክ) ተወዳዳሪ አትሌቶቻችን የውድድር ዓመቱ ሲጀምር ድንቅ ብቃታቸውን ያሳዩን እና ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ አቋማቸው እየወረደ ይመጣል፡፡ አሰልጣኞቻቸው ለእነዚህ አይነቶቹ አትሌቶች ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ ብቃታቸውን እያሳደጉ እንዲሄዱ የሚረዳቸውን የልምምድ ፕሮግራም ቢያዘጋጁላቸው መልካም ነው፡፡ በመካከለኛ ርቀት ውድድሮች ላይ በተለይ በወንዶች አሁንም በከፍተኛ ደረጃ የሚፎካከሩ አትሌቶችን ለማፍራት ጠንክረን መስራት ይጠበቅብናል፡፡

Continue Reading

Articles

የኢትዮጵያውያን አትሌቶች የቶኪዮ ኦሊምፒክ የአትሌቲክስ ማጣሪያ ውድድሮች የመጀመሪያ ሁለት ቀናት

Published

on

በሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በቶኪዮ ኦሊምፒክ የመጀመሪያዎቹ ሁለት ቀናት የኢትዮጵያ አትሌቶች የተሳተፉባቸው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል፣ 800 ሜትር በሁለቱም ፆታዎች፣ እንዲሁም የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያዎች ሌላኛዎቹ የኢትዮጵያውያን የትኩረት ማዕከል የነበሩ ውድድሮች ናቸው፡፡ ቀጣዩ ዘገባ የኢትዮጵያውያኑን የማጣሪያ ውድድሮች ተሳትፎ እና ውጤቶች አንዲሁም ተጨማሪ መረጃዎችን ይዟል፡፡

የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል

በአትሌቲክስ ውድድሩ የመክፈቻ ቀን (ዓርብ ሐምሌ 23/2013) ጠዋት ላይ በተካሄደው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ማጣሪያ ከተሳተፉት ሶስት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች መካከል ከምድብ አንድ ለሜቻ ግርማ (8፡09.83) በአንደኛነት፣ ከምድብ ሁለት ጌትነት ዋለ (8፡12.55) በሁለተኛነት ለፍፃሜው ሲያልፉ በምድብ ሶስት የተወዳደረው ታደሰ ታከለ (8፡24.69) ስምንተኛ ወጥቶ ለፍፃሜው ሳያልፍ ቀርቷል፡፡ ለሜቻ ጃፓናዊው ሚዩራ ዩጂን እና ኬንያዊው ቤንጃሚን ኪይገንን በማስከተል ከምድቡ ያሸነፈበት 8:09.83 በኦሊምፒክ የማጣሪያ ውድድሮች ላይ የተመዘገበ የምንግዜውም ፈጣን ሰዓት ሆኗል፡፡ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የፍፃሜ የሜዳልያ ፉክክር በዋናነት በኬንያውኑ ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት፣ በኢትዮጵያውያኑ ለሜቻ ግርማ እና ጌትነት ዋለ እንዲሁም በሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ መካከል እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡

ኢትዮጵያ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በ1980ው የሞስኮ ኦሊምፒክ በሻምበል እሸቱ ቱራ አማካይነት ካስመዘገበችው የነሐስ ሜልያ ድል ወዲህ በርቀቱ በወንዶች ምንም አይነት የኦሊምፒክ ሜዳልያ ድል የላትም፡፡ ሆኖም ከቅርብ ግዜ ወዲህ እየታዩ የመጡ መሻሻሎች እና በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ የተመዘገበው የብር ሜዳልያ ድል በቶኪዮም ሌላ ሜዳልያን ተስፋ እንድናደርግ ያነሳሳን ሆኗል፡፡ ዘግይቶ የተሰላፊ አትሌቶች ለውጥ ከተደረገባቸው ርቀቶች አንዱ በሆነው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በተጠባባቂነት የተመዘገበውና በዋናነት በ5000 ሜትር እንደሚወዳደር ይጠበቅ የነበረው ጌትነት ዋለ ወደመጀመሪያ ተሰላፊነት የመጣ ሲሆን ኃይለማሪም አማረ በመጨረሻ ሰዓት በለሜቻ ግርማ መተካቱም አነጋጋሪ የሆነ ሌላኛው ለውጥ ነው፡፡ ጌትነት በ3000 ሜትር መሰናክልም ጠንካራ ተፎካካሪ አትሌት ሲሆን በዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ አራተኛ ሆኖ ማጠናቀቅ ችሏል፡፡ በፍፃሜው ውድድር በ2019 የርቀቱ የዳይመንድ ሊግ ሻምፒዮን ጌትነት ዋለ እና በወቅቱ የዓለም ሻምፒዮና የብር ሜዳሊስት ለሜቻ ግርማ የሚወከለው የኢትዮጵያ ቡድን በቶኪዮ የኬንያውያኑን የበላይነት ለመግታትና አዲስ የስኬት ታሪክ ለማፃፍ እንደሚበቃ ተስፋ ተጥሎበታል፡፡                     

በ1984 በሎስ አንጀለስ ከተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር አንስቶ በተከታታይ በዘጠኝ የኦሊምፒክ ውድድሮች ወይም ላለፉት 36 ዓመታት የኦሊምፒክ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የወርቅ ሜዳልያ ድል በኬንያውያን ቁጥጥር ስር ይገኛል፡፡ በዓለም ሻምፒዮናም ተመሳሳይ የበላይነት ያላቸው ኬንያውያን ከ17 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች በ14ቱ የወርቅ ሜዳልያው አሸናፊዎች ናቸው፡፡ ሆኖም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ ከኢትዮጵያውያን እና ከሞሮኮ አትሌቶች የገጠማቸው ተግዳሮት ለመሸነፍ እጅግ አቅርቧቸው የነበረ መሆኑ አይዘነጋም፡፡ በአንድ ማይክሮ ሰከንድ ልዩነት አሸናፊነታቸውን ባረጋገጡበት በዶሀው ውድድር የተፈታተኗቸው ኢትዮጵያዊው ለሜቻ ግርማ እና ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮው ፍፃሜ ለሌላ ብርቱ ፉክክር እየጠበቋቸው ይገኛሉ፡፡ ባለፉት ሁለት የዓለም ሻምፒዮናዎች በቅደም ተከተል የብር እና የነሐስ ሜዳልያን ያገኘው ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮ ከሚወዳደሩት በሙሉ የላቀና 7፡58.15 የሆነ የራሱ ምርጥ ሰዓት ያለው ነው፡፡

ኬንያ በቶኪዮ ያለፈው ውድድር ሻምፒዮንነቱን ክብር የሚያስጠብቅላትን አትሌት ይዛ መቅረብ ሳትችል ቀርታለች፡፡ ከአምስት ዓመት በፊት በሪዮ የኦሊምፒክ እንዲሁም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀ የዓለም ሻምፒዮን የሆነው ኮንሰስለስ ኪፕሩቶ ባለፈው ወር በኬንያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ውድድሩን ባለማጠናቀቁ የኦሊምፒክ ሻምፒዮንነት ክብሩን ለማስጠበቅ በቶኪዮ አልተገኘም፡፡ ስለዚህ አሁን የረጅም ግዜ የበላይነታቸውን የማስጠበቅ ኃላፊነቱ በ2019ኙ የዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ በቅደም ተከተል ስድስተኛ እና ሰባተኛ ሆነው ባጠናቀቁት ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት ላይ ወድቋል፡፡  

የሴቶች 800 ሜትር

ከአትሌቲክሱ የጀመሪያ ቀን የጠዋት መርሀግብሮች አንዱ በነበረው የሴቶች 800 ሜትር ማጣሪያ በምድብ ሶስት በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ2 ደቂቃ ከ01.20 ሰከንድ ሁለተኛ የወጣችው ሀብታም አለሙ ለግማሽ ፍፃሜው ያለፈች ሲሆን በሁለተኛው ቀን ምሽት ላይ በተካሄደው የግማሽ ፍፃሜ ውድድር ላይም በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ1:58.40 ሁለተኛ በመሆን በኦሊምፒክ የውድድር ታሪክ ለመጀመሪያ ግዜ በርቀቱ ለፍፃሜ ውድድር የበቃች ኢትዮጵያዊት ሆናለች፡፡ ሀብታም ከውድድሩ በኋላ በቶኪዮ ለሚገኘው ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው በሰጠችው አጭር ቃል ‹‹ውድድሩ ትንሽ ፈታኝ ነበር ነገር ግን ለሀገሬ ስል ያለኝን አቅም ሁሉ ተጠቅሜያለሁ፡፡ ክብሩ ይስፋ ለመድኃኒዓለም በመጨረሻም አሪፍ ውጤት ላይ ደርሻለሁ፡፡ ለኦሊምፒክ የፍፃሜ ውድድር ሳልፍ የመጀመሪያዬ ነው፡፡ ከዚህ በፊትም ከኢትዮጵያ ለፍፃሜ የደረሰ ያለ አይመስለኝም እና አሁንም መጨረሻዬን ያሳምርልኝ ነው የምለው›› ብላለች፡፡  

በሴቶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ በምድብ አራት በ2.01.98 አራተኛ ሆና ያጠናቀቀችው ነፃነት ደስታ ወደ ግማሽ ፍፃሜው መቀላቀል ሳትችል ስትቀር በጀማሪዎች ስም ዝርዝር ላይ ስሟ ተካቶ በምድብ አንድ እንደምትሮጥ ስትጠበቅ የነበረችው ወርቅውሀ ጌታቸው ግልፅ ባልተደረገ ምክንያት ውድድሩን ሳትጀምር ቀርታለች፡፡

የወንዶ 800 ሜትር

የወንዶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ ላይ የተሳተፈው ኢትዮጵያዊው መለሰ ንብረት ከምድብ ሶስት በ1:47.80 ሰባተኛ ሆኖ በማጠናቀቅ ለግማሽ ፍፃሜው ማለፍ ሳይችል ቀርቷል፡፡ በመሐመድ አማን ስኬቶች በመነቃቃት ላይ የነበረው የወንዶች 800 ሜትር ከቅርብ ግዜ ወዲህ ኢትዮጵያ ሶስት ሰዓት የሚያሟሉ ተወካይ አትሌቶችን ለማግኘት እየተቸገረችበት የምትገኝ ርቀት እንደሆነ እየታየ ነው፡፡ የኦሊምፒክ ሚኒማ ማሟላት የቻለ አንድ አትሌት ብቻ ይዘን የቀረብንበት የቶኪዮ ኦሊምፒክም ይህ ችግር እንዳልተቀረፈ የታየበት ሌላኛው አጋጣሚ ሆኗል፡፡  

የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ

በአትሌቲክሱ የመጀመሪያ ቀን ሐምሌ 23/2013 ምሽት ላይ በተደረት የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ ላይ የተሳተፉት ሶስቱም ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ ለሚደረገው የፍፃሜ ውድድር አልፈዋል፡፡ ከምድብ አንድ ሰንበሬ ተፈሪ (14፡48.31) እና እጅጋየሁ ታዬ (14፡48.52) የኔዘርላንዷ ሲፋን ሀሳን (14፡47.89) እና ኬንያዊቷ አግነስ (14፡48.01) ቲሮፕን ተከትለው በቅደም ተከተል ሶተኛ እና አራተኛ ሆነው ሲያልፉ ከምድብ ሁለት ጉዳፍ ፀጋዬ (14፡55.74) ኬንያዊቷ ሔለን ኦቢሪ (14፡55.77) አስከትላ በአንደኛነት አልፋለች፡፡


ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ በሚደረገው የሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በሄንግሎ በተከናወነው የኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ባስመዘገበችው የራሷ ምርጥ 14:13.32 የርቀቱ የወቅቱ ፈጣን አትሌት ሆና ወደ ቶኪዮ ያቀናችው ጉዳፍ ለወርቅ ሜዳልያ ድል ከሚጠበቁት መካከል ናት፡፡ በሄንግሎው ውድድር ላይ ጉዳፍን በመከተል በቅደም ተከተል 14:14.09 እና 14፡15.24 በሆነ ሰዓት የጨረሱት እጅጋየሁ እና ሰንበሬም በዓለም የምንግዜም ምርጥ ዝርዝር ውስጥ የስድስተኛ እና ሰባተኛ ደረጃን ለመያዝ የበቁ ጠንካራ አትሌቶች ናቸው፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ የሴቶች 5000 ሜትር ተወዳዳሪዎች ዝርዝር ሶስቱን ኢትዮጵያውያን ጨምሮ ከዓለም የምንግዜም ምርጥ አስር የርቀቱ ሯጮች አምስቱን ያካተተ ነው፡፡ ኬንያውያኑ ሄለን ኦቢሪ እና አግነስ ቲሮፕ ከምንግዜም ምርጥ አስሮቹ ውስጥ የሚካተቱ ሲሆኑ በ12ኛ ደረጃ ላይ የምትገኘው ኔዘርላንዳዊቷ ሲፋን ሀሳንም የቶኪዮውን የፍፃሜ ፉክክር በጉጉት እንዲጠበቅ የምታደርግ ብርቱ አትሌት ናት፡፡

Continue Reading

Articles

ሰለሞን ባረጋ ለአስራ ሶስት ዓመት የራቀንን የወንዶች 10,000 ሜትር ድል በቶኪዮ ወደ ኢትዮጵያ መልሶታል

Published

on

218076583_1010892909482678_1235421043554241523_n

በቶኪዮ ኦሊምፒክ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የአትሌቲክስ ውድድር በተጀመረ በሁለተኛው ቀን በወንዶች አስር ሺህ ሜትር ኢትዮጵያውያንን እጅግ ያስደስተው ድል በወጣቱ ሰለሞን ባረጋ አማካይነት ተመዝግቧል፡፡   
በ1980 ሞስኮ ላይ ምሩፅ ይፍጠር በርቀቱ ለመጀመሪያ ግዜ የኦሊምፒክ የወርቅ ሜዳልያ ካስገኘ በኋላ ከተደረጉት አስር የኦሊምፒክ የወንዶች 10 ሺህ ሜትር ውድድሮች ኢትዮጵያ አምስቱን በበላይነት ለመጨረስ ችላለች፡፡ የርቀቱ ንጉሶች ሀይሌ ገብረስላሴ እና ቀነኒሳ በቀለ ከ1992 እስከ 2008 ዓ.ም. በአራት ተከታታይ የኦሊምፒክ ውድድሮች ላይ በማሸነፍ የርቀቱ የወርቅ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ የተሰጠ እንዲመስለን አድርገውንም ነበር፡፡ ከ2008ቱ የቤይጂንግ ኦሊምፒክ የቀነኒሳ በቀለ ድል በኋላ በተከሰተው የሞ ፋራህ የበላይነት ምክንያት ተመሳሳዩን ድል በቶኪዮ ለማየት 13 ዓመታትን መጠበቅ ግድ ብሎናል፡፡ ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት በጉጉት ስንጠብቀው የቆየነውን የ10 ሺህ ሜትር የኦሊምፒክ ድል በመጨረሻም ሰለሞን ባረጋ በቶኪዮ አጎናፅፎናል፡፡ የሰለሞን የቶኪዮ የወርቅ ሜዳልያ ድል ኢትዮጵያ ካለፉት አስራ አንድ ኦሊምፒኮች በርቀቱ ለስድስተኛ ግዜ የበላይ ሆና እንድትጨርስ ያስቻለም ነው፡፡ ድሉ በቶኪዮ የአትሌቲኪስ ውድድሮች የመጀመሪያው የወርቅ ሜዳልያ ድል ሆኖም ተመዝግቧል፡፡ ሰለሞን ባረጋ በ2018 የበርሚንግሀም የዓለም የቤት ውስጥ ውድድር በ3000 ሜትር እና በ2019 የዶሀ ዓለም ሻምፒዮና ላይ በ5000 ሜትር የብር ሜዳልያ ካገኘ በኋላ በመጀመሪያ የኦሊምፒክ ተሳትፎው ከፍተኛ ክብር የሚሰጠውን የ10,000 ሜትር የወርቅ ሜዳልያ ድል ለማሳካት በቅቷል፡፡

‹‹የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት››
ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድል በኋላ

ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድሉ በኋላ በስፍራው ከሚገኘው የስራ ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው ጋር ባደረገው አጭር ቃለ ምልልስ የሚከተለውን ብሏል ‹‹ረጅም ርቀት የእኛ ስፖርት ነው ተብሎ ይታመናል፡፡ ሆኖም በኦሊምፒክ ውድድር ላይ ወርቅ ሜዳልያ ከወሰድን ብዙ ግዜ አልፎናል፡፡ ይህን ነገር ለመጨረሻ ግዜ ያሳካውም ቀነኒሳ ነበረ፡፡ ዛሬ በቶኪዮ ድሉን በማሳካቴ በጣም ደስተኛ ነኝ፡፡ በተለይ ለእኛ ከቶኪዮ ጋር አበበ ቢቂላን የምናስታውስበት ድል ስለሆነ ያንን በማሳካቴም በጣም ተደስቻለሁ፡፡ ዘንድሮ ከኡጋንዳ የዓለም ሪኮርድ የሰበረው ቼፕቴጌይ እና የዓመቱን ፈጣን ሰዓት የሮጠው ኪፕሊሞ ነበሩ፡፡ እናም ውድድሩ በጣም ይፈጥናል ብዬ ነበር የጠበቅኩት ግን አልተሮጠም፡፡ ውድድሩን የጨረስነውም 27 ቤት ነው፡፡ የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት፡፡ ኡጋንዳውያኑ አትሌቶች ዛሬ ብዙም አልታገሉም፡፡ አብዛኛውን ሰዓት ከኋላ ነው የቆዩት እና እንደዚህ ይሆናል ብዬ አልጠበቅኩም ነበር፡፡ እነርሱን ካሜራ ላይም እያየኋቸው ስለነበር ስለነሱ ብዙም አልተጨነቅኩም እንደውም ከእነሱ ይልቅ የእኛን ልጆች ነበረ ይወጣሉ ብዬ የጠበቅኩት፡፡ በውድድሩ መሀል ተጠባቂ የሆኑት ኡጋንዳውያን ወደኋላ ቀርተው ሶስተኛው የቡድን አጋራቸው ወደፊት ወጥቶ በሰፊ ልዩነት ሲመራ እኛ እነሱን ስንጠብቅ እሱ አዘናግቶ እንዳያሸንፍ ልዩነቱን ለማጥበብ ሞክሬያለሁ፡፡ ምናልባት እነሱ እኛን ሲጠብቁ አንተ ሂድ ያሉት ነበር የመሰለኝ፡፡ ከዚህ በፊት በእንደዚህ አይነቱ ነገር ዳይመንድ ሊግ ላይ ስለተሸወድኩኝ ያንን እንዳይደግሙ ብዬ ነበረ ልዩነቱን ለማጥበብ የሞከርኩት፡፡ የአሰልጣኜንም ምክር እየሰማሁ ስለነበረ የምሮጠው እና ወደኋላ ተመለስ እያለኝ ስለነበር ወደኋላ ተመልሻለሁ፡፡ የእነርሱ እስትራቴጂ እሱን ወደፊት እንዲወጣ አድርገው እኛን ለማድከም ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ስንነጋገር ወደፊት ጠጋ በል እያልኩት ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ልምምድም አብረን ነበረ የምንሰራው፡፡ እኔ እንደውም ከአንድ እስከ ሶስት እንወጣለን ብዬ ነበር የጠበቅኩት አጋጣሚ ሆኖ አልተሳካም ነገር ግን ወርቁን ወደኢትዮጵያ በመመለሳችን በጣም ደስተኛ ነን፡፡›› ብሏል፡፡

Continue Reading

Trending