Connect with us

Articles

የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ 7ኛ ሳምንት:- ኢትዮጵያ ቡና በአመርቂ የድል ጉዞ ላይ ይገኛል

Published

on

Ethiopian Coffee Football Club

ኢትዮጵያ ቡና በአመርቂ የድል ጉዞ ላይ ይገኛል

Table after week 7

ከሁለተኛ ሳምንት በኋላ – ሁለት ጨዋታ፣ ሁለት ሽንፈት፣ ዜሮ ነጥብ፣ ዜሮ ጎል፣ አራት የጎል እዳ እና በደረጃ ሰንጠረዡ የመጨረሻ ደረጃ፡፡

ከሰባተኛ ሳምንት በኋላ – ስድስት ጨዋታ፣ አራት ድል፣ 12 ነጥብ፣ ስምንት ጎል፣ ሁለት የጎል ክፍያ እና በደረጃ ሰንጠረዡ ከመሪው በአንድ ነጥብ ብቻ እና ከሁለተኛው በጎል ክፍያ አንሰው ሶስተኛ ደረጃ (ተስተካካይ ጨዋታቸውን ካሸነፉ የሊጉ መሪ ይሆናሉ)

ይህ የኢትዮጵያ ቡና የ2007 የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ሩብ መንገድ ጉዞ ነው፡፡ እግር ኳስ አስገራሚ እና የማይተነበይ ክስተት ለመሆኑ ይህ በተቃርኖ የተሞላ የቡና ጉዞ ሌላ ምስክር ይሆናል፡፡ በመጀመሪያዎቹ ሳምንታት በውጤት ማጣት፣ የአጨዋወት ማንነት ግራ መጋባት፣ በተጨዋቾች የሜዳ ስነ-ምግባር ችግር ቀውስ ውስጥ የነበረው ቡድን አሁን በአስደናቂ ተከታታይ ድሎች ከሊጉ መሪዎች አንዱ ሆኗል፡፡ የጥላሁን መንገሻ ቡድን በመጀመሪያ ሽንፈቶችን ያስተናገደው አሁን በመልካም ደረጃ ላይ በማይገኙት ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እና ሙገር ሲሚንቶ ሲሆን ድል ያደረገው ደግሞ ታላላቆቹን እነ ቅዱስ ጊዮርጊስ እና ደደቢትን መሆኑ ደግሞ ነገሩን ይበልጥ አስደናቂ ያደርገዋል፡፡ ኢትዮጵያ ቡናዎች ከመሪዎቹ ተርታ የቀላቀላቸው ደደቢትን ያስተናገዱበት ጨዋታን የጀመሩት በሚከተሉት ተጨዋቾች ነበር፡-

ግብ ጠባቂ፡- ኔልሰን

ተከላካዮች፡- ዴቪድ በሻህ፣ ኤፍሬም ወንድወሰን፣ ሚሊዮን በየነ እና አህመድ ረሺድ

አማካዮች፡- ጋቶች ፓኖም፣ ኤልያስ ማሞ፣ ዳዊት እስጢፋኖስ፣ ሚካኤል በየነ እና አስቻለው ግርማ

አጥቂ፡- ቢኒያም አሰፋ (4-5-1 ወይም 4-1-4-1)

በንጉሴ ደስታ የሚመሩት ደደቢቶች በበኩላቸው አሰላለፋቸው እንደሚከተለው ነበር፡-

ግብ ጠባቂ፡- ሲሳይ ባንጫ

ተከላካዮች፡- ስዩም ተስፋዬ፣ አዳሙ መሀመድ፣ አክሊሉ አየነው እና ብርሀኑ ቦጋለ

አማካዮች፡- ሻይቡ ጅብሪል፣ ሳምሶን ጥላሁን፣ ታደለ መንገሻ እና ሽመክት ጉግሳ

አጥቂዎች፡- በረከት ይስሀቅ እና ሳሙኤል ሳኑሚ (4-4-2)

እንዳለፉት ዓመታት የሁለቱ ቡድኖች ፍልሚያ በተመልካቾች በሞላ ስታዲየም የተደረገው ጨዋታ የመጀመሪያውን ሙከራ ያሳየን ገና በሶስተኛው ደቂቃ ሲሆን የቡናው አጥቂ ቢኒያም አሰፋ ከግብ ክልል ውጪ በመቀስ ምት ሞክሮ ሲሳይ ባንጫ በቀላሉ ይዞበታል፡፡ ከዚያም በስድስተኛው ደቂቃ የደደቢቱ የመስመር አማካይ ሽመክት ጉግሳ ከዳዊት እስጢፋኖስ የቀማውን ኳስ መሬት ለመሬት መቶ ለጥቂት ወጣበት፡፡ በዘጠነኛው ደቂቃ ሌላኛው የደደቢት አማካይ ታደለ መንገሻ ለአጥቂው በረከት ይስሀቅ አቀብሎ፣ በረከት በበኩሉ ለብርሀኑ ቦጋለ ያዘጋጀውን ኳስ ብርሀኑ መቶ ወጣበት፡፡ በ15ኛው ደቂቃ የቡናው አምበል ዳዊት እስጢፋኖስ በአስደናቂ ሁኔታ በግራ በኩል ሻይቡ ጅብሪልን አልፎ ለሚካኤል በየነ ሴንተር ያደረገውን ኳስ ከአዲስ አበባ ከነማ የተዛወረው ተጨዋች ወደ ጎል ቢመታም ቋሚው መለሰበት፡፡ በእውነቱ ለጥላሁን ቡድን የሚያስቆጭ ሙከራ ነበር፡፡ ወዲያውም ከሴኮንዶች በኋላ ዳዊት ያሻገረው የቅጣት ምት ኳስ ሲሳይ በጊዜ አጠባበቅ ስህተት አምልጦት ቢኒያም በግምባሩ ወደ ጎል ቢልከውም አክሊሉ አየነው ጎል ከመሆን አድኖታል፡፡ ባጠቃላይ የመጀመሪዎቹ 15 ደቂቃዎች በሁለቱም በኩል በተለይ ካለፈው ሳምንቱ የሸገር ደርቢ አንፃር ጥሩ እንቅስቃሴ፣ የጎል ሙከራዎች እና የማሸነፍ ፉክክር የታየባቸው ነበሩ፡፡ ከዚያ በኋላ ግን ጨዋታው ቀዝቀዝ ብሎ ቀጣዩ ሙከራ የታየው በ32ኛው ደቂቃ ዴቪድ በሻህ በቀኝ በኩል ያሻገረውን ኳስ ቢኒያም ከጎል አጠገብ መቶ በወጣበት አጋጣሚ ነበር፡፡ ከዴቪድ ኳስ ጥራት፣ ከቢኒያም የአጨራረስ ብቃት እና በሚመርጠው የግራ እግሩ ከመሞከሩ አንፃር እድሉን ማምከኑ የሚጠበቅ አልነበረም፡፡ ከዚያም በ38ኛው ደቂቃ ደደቢቶች ያገኙትን የቅጣት ምት ተከላካዩ ስዩም ተስፋዬ አሻግሮት በረከት በጭንቅላቱ ቢሞክርም ናይጄሪያዊው ግብ ጠባቂ ይዞበታል፡፡ ከዚያም ጨዋታው ደቂቃ ያህል እንኳን ሳይጓዝ ከቡና ተጨዋቾች የተመታ ረዥም ኳስ ደደቢት ግብ ክልል ደርሶ የቡናው አማካይ/ አጥቂ አስቻለው ግርማ እና የደደቢቱ ተከላካይ አዳሙ መሀመድ ኳሱን ለማግኘት ከታገሉ በኋላ ጋናዊው ተከላካይ ለሲሳይ ለማቀበል ይሁን ለማውጣት ወደ ራሱ ጎል የመታው ኳስ ከጎሉ ወጥቶ በነበረው ሲሳይ ጭንቅላት ላይ አልፎ በደደቢት ጎል ላይ አርፏል፡፡ ይህ ጎል ቡናማዎቹ ቅዱስ ጊዮርጊስን እንዲያሸንፉ ከረዳቸው ብቸኛ ጎል ጋር የሚመሳሰል ነበር፡፡ ጎሎቹ አንዱ በአስቻለው ሌላኛው አዳሙ በራሱ ላይ በማስቆጠሩ የተለያዩ ቢሆኑም ከተጋጣሚ ጎል ሊሆን ከተቃረበ አስደንጋጭ ሙከራ በኋላ ወዲያውኑ የተገኙ መሆናቸው፣ ከአማካዮቹ በተመሳሳይ መንገድ በተላኩ ረዥም ኳሶች በተመሳሳይ ስፍራ የተፈጠሩ እድሎች መሆናቸው እና ፈጣኑ አስቻለው ለጎሎቹ መገኘት ዋነኛ ተጠቃሽ መሆኑ ጎሎቹን ያመሳስሏቸዋል፡፡ በቀሩት ደቂቃዎችም አስቻለው በግል ጥረቱ ሞክሮ ሲሳይ የያዘበት እና በዳዊት ወደጎል ተሞክሮ በሲሳይ የተመለሰ ድንቅ የቅጣት ምት ሙከራ ታይተው የመጀመሪያው ግማሽ ተጠናቋል፡፡

የሁለተኛው ግማሽ የጀመረው የመጀመሪያው ግማሽ በተጠናቀቀበት መንገድ በሙከራዎች ነበር፡፡ እንደገቡ ከሰሞኑ አቋሙ እየወረደ የሚገኘው ሳሙኤል ሳኑሚ ከርቀት መቶ ወጣበት፡፡ ይህን ኳስ ቡናዎች ከጎላቸው ሲጀምሩ ግን ሌላ የጨዋታውን ሂደት ሊቀይር ይችል የነበረ እና ሰማያዊዎቹ ከጨዋታውም በኋላ በቁጭት ጸጉራቸውን እንዲነጩ የሚያደርጋቸው ክስተት ተፈጠረ፡፡ የቡናው ተከላካይ ኤፍሬም ወንድወሰን በግብ ክልሉ የተሳሳተውን ኳስ በረከት አገኘ፡፡ በረከት ከግብ ጠባቂው ኔልሰን ጋር ብቻ ለብቻ ከመገናኘቱ እና ሌሎችም አማራጭ ተጨዋቾች ቦታ ከመያዛቸው አንፃር ኳሱ ጎል እንደሚሆን ሁሉም አምኖ ነበር፡፡ ግን አጥቂው ራሱ መሞከርን መርጦ የመታው ኳስ ፍፁም ሳይጠበቅ ወጣበት፡፡ ራሱ በረከትም ሆነ የቡድን አጋሮቹ የተበረከተላቸውን ገፀ-በረከት አለመጠቀማቸውን ለማመን ተቸግረው ነበር፡፡ ክስተቱ የቀድሞው የሀዋሳ ከነማ እና መብራት ኃይል አጥቂ በ950.000 ብር ደደቢትን ከተቀላቀለ በኋላ እያሳለፈ የሚገኘውን መጥፎ ጊዜ ያመላከተ ነበር፡፡ በረከት በንጉሴ ደስታ ቡድን ውስጥ ቋሚ ተሰላፊ ለመሆን ተቸግሯል፤ ተቀይሮ ሲገባም የተሻለ የመጫወቻ ጊዜ እንደሚገባው የሚያሳምን እንቅስቃሴ እያደረገ አይገኝም፤ እንደዚህ ቋሚ ተሰላፊም ሲሆን ተፅዕኖ መፍጠር አልቻለም፡፡ ከዚህ ክስተት 60 ሴኮንዶች በኋላ የቡናን ደጋፊዎች ያስደነገጠ ሌላ ሁኔታ ተፈጠረ – ይህም የአምበሉ እና ተፅዕኖ ፈጣሪው አማካይ ዳዊት እስጢፋኖስ ተጎድቶ በዮናስ ገረመው ተተክቶ ከሜዳ መውጣት ነበር፡፡ ዳዊት በጉዳት ከቡድኑ ርቆ ወደ ሜዳ ከተመለሰ ገና ሳምንቱ ሲሆን ይህም ገና ሁለተኛ ጨዋታው ነበር፡፡ የቡድኑ ደጋፊዎች የአምበላቸው መውጣት ቢያሳስባቸውም እሱ ከወጣ በኋላ ቡድኑ ያን ያህል ተቸግሮ ነበር ማለት አይቻልም፡፡ እንዲያውም በ51ኛው ደቂቃ አስቻለው ከሲሳይ እግር ኳስ ሊቀማ ተቃርቦ የነበረ ሲሆን በ55ኛው ደቂቃ ኤልያስ ማሞ ከሩቅ ሞክሮ ወጥቶበታል፤ በ59ኛው ደቂቃም ራሱ ኤልያስ ወደ ደደቢት ጎል ገስግሶ በፍፁም ቅጣት ክልል ውስጥ ጥፋት ተሰርቶብኛል ብሎ ቅሬታ ሲያሰማ ኳሱን ዮናስ ገረመው አግኝቶ በድንቅ ሁኔታ ሞክሮ ቋሚው መልሶበታል፡፡ በነዚህ ሙከራዎች መካከል ደደቢቶች በረከት ይስሀቅን አስወጥተው ዳዊት ፍቃዱን አስገብተዋል፡፡ በ60ኛው ደቂቃ በእለቱ ከደደቢት በኩል የተሻለ የተንቀሳቀሰው ሽመክት ጉግሳ በመልሶ ማጥቃት ይዞ የመጣውን ኳስ ለሳሙኤል ሳኑሚ ቢያቀብለውም ናይጄሪያዊው በሚያስቆጭ መንገድ ስቶታል፡፡ 68ኛው ደቂቃ የጨዋታው ሌላኛው ትልቅ ክስተት የተፈጸመበት ነበር፡፡ በሮቤል ግርማ ቅጣት ተከታታይ የመሰለፍ እድል ያገኘው እና መልካም አቋም እያሳየ የሚገኘው ወጣቱ የግራ ተከላካይ አህመድ ረሺድ በረዥሙ የላከውን ኳስ ቢኒያም በቀኝ በኩል በቀኝ እግሩ ማራኪ ጎል አስቆጥሯል፡፡ ለአንጋፋው አጥቂ ይህ የውድድር ዘመኑ አምስተኛ የሊግ ጎሉ ሲሆን ቡድኑ ካስቆጠራቸው ጎሎች ከ60 በመቶ በላይ አበርክቷል ማለት ነው፡፡ ይህም ቡናዎች ለጎሎች በቢኒያም ላይ ጥገኛ መሆናቸውን ያሳያል፡፡ ተጨዋቹ እድሜው እንደመግፋቱ እና የረዥም ጊዜ የጉልበት ህመሙን ተቋቁሞ እየተጫወተ እንደመገኘቱ ለሙሉ የውድድር ዘመን የእርሱን እግሮች ብቻ ተስፋ ማድረግ ልክ አይሆንም፡፡ ከዚህ ጎል በኋላ ቡናዎች በቅጣት ከሜዳ ርቆ የነበረው አማካዩ ደረጄ ኃይሉን በሚካኤል በየነ እንዲሁም ካሜሩናዊው የመሀል ተከላካይ ኦሊቨርን ድንቅ እንቅስቃሴ ባደረገው ሚሊዮን በየነ ቀይረው በማስገባት ውጤታቸውን አስጠብቀው ለመውጣት ሲሞክሩ ደደቢቶች ወጣቶቹን ሄኖክ ኢሳይያስ እና ሰሎሞን ሀብቴን በታደለ መንገሻ እና ሳምሶን ጥላሁን ቦታ በማስገባት ውጤቱን ለመቀየር ካልሆነም ለማጥበብ ጥረዋል፡፡ ግን ሰማያዊዎቹ ሳይሳካላቸው በኢትዮጵያ ቡና 2ለ0 ድል ጨዋታው ተጠናቋል፡፡

ለኢትዮጵያ ቡናዎች ይህ አራተኛ ተከታታይ የሊግ ድላቸው ቢሆንም ከሁሉም የተሻለ ጥሩ እና የተሟላ እንቅስቃሴ ያደረጉበት ነበር፡፡ በረከት ይስሀቅ እና ሳሙኤል ሳኑሚ ካመከኗቸው እድሎች ውጪ የቡድኑ ተከላካይ ክፍል ብዙም ሳይፈተን የወጣ ሲሆን የሚሊዮን በየነ እና የኤፍሬም ወንድወሰን የመሀል ተከላካይ ጥምረት ከጨዋታ፣ ጨዋታ እየተሻሻለ ይገኛል፤ በሌላ ፅሁፍም እንደተገለፀው አህመድ ረሺድ ወጣት ቢሆንም ለቡድኑ የተከላካይ ክፍል የእንቅስቃሴም ሆነ የአእምሮ መረጋጋትን ጨምሯል፤ እስካሁን መመዘን ያልተቻለው በሸገር ደርቢ ካዳነው የፍፁም ገብረማሪያም ፍፁም ቅጣት ምት ውጪ ብዙም ያልተፈተነው የናይጄሪያዊው ግብ ጠባቂ ኔልሰን ብቃት ነው፤ በአማካይ ክፍል ጋቶች ፓኖም ድንቅ እንቅስቃሴ እያደረገ ሲገኝ፣ ኤልያስ ማሞም ከቡድኑ ጋር እየተዋሀደ ነው፤ በደደቢቱ ጨዋታ በቅጣት ያልተጫወተው ጥላሁን ወልዴም አዲስ ተጨዋች አይመስልም፤ አስቻለው ግርማ ከጉዳት መልስ ቀስ በቀስ ወደ ቀድሞ ውጤታማነቱ ተመልሷል፤ ቢኒያም አሰፋ እንዳለፉት 10 ዓመታት አሁንም ምርጥ ጨራሽ ነው፡፡ በታክቲክ እና በጨዋታዎች ላይ ቡድኑ በሚከተለው ስትራቴጂ ረገድ አሰልጣኝ ጥላሁን መንገሻ የተሻለ ተለዋዋጭነት እያሳየ ይገኛል – አሁን ቡድኑ ከቀድሞው በተለየ የማይተነበይ ሆኗል፤ የተሻለ ተነሳሽነትም ይታይበታል፡፡ ቡድኑ በዚሁ የተጨዋቾች መሻሻል፣ የታክቲክ ብልህነት እና ተነሳሽነት ከቀጠለ የሊጉን ዋንጫ የማያሸንፍበት አልያም ቢያንስ እስከመጨረሻው የማይፎካከርበት ምክንያት አይኖርም፡፡

ሌሎች ጉዳዮች፡-

ዮርዳኖስ አባይ The Living Legend

ከላይ ከተዳሰሰው የሳምንቱ ታላቅ ጨዋታ በፊት ቅዳሜ በዘጠኝ ሰዐት በአዲስ አበባ ስታዲየም የተጫወቱት እኩል ነጥብ የነበራቸው መብራት ኃይል እና ዳሸን ቢራ ሲሆኑ መብራቶች 2ለ1 አሸንፈው ለ24 ሰዓታት የሊጉ አናት ላይ መቀመጥ ችለዋል፡፡ የአጥናፉ አለሙ ቡድን በአዲስ ነጋሽ የ25ኛ ደቂቃ የፍፁም ቅጣት ምት ጎል መሪ ቢሆንም ዳሸኖች በመጀመሪያው አጋማሽ መጨረሻ በየተሻ ግዛው አማካይነት ባስቆጠሩት ድንቅ ጎል አቻ መሆን ችለው ነበር፡፡ ከዚያ ግን በሁለተኛው አጋማሽ የብዙዎችን ትኩረት የሳበ እና ብዙዎችንም ያስደሰተ ክስተት ሆነ፡፡ በ60ኛው ደቂቃ የፕሪምየር ሊጉ የውድድር ዘመን ከፍተኛ ጎል አስቆጣሪነት ባለሬኮርድ ዮርዳኖስ አባይ ከ11 ዓመታት በኋላ በኦፊሴላዊ ጨዋታ የአዲስ አበባ ስታዲየምን ሜዳ ረገጠ፡፡ በስታዲየሙ የሚገኙ ተመልካቾች ሁሉ ታላቁ አጥቂ ተቀይሮ ወደ ሜዳ ሲገባ ከመቀመጫቸው ተነስተው በጭብጨባ ተቀብለውታል፡፡ ከሰባት ደቂቃዎች ብቻ በኋላም ያለፉትን በርካታ ዓመታት በየመን ያሳለፈው አጥቂ ከፒተር ንዋድኪ የተሻገረገለትን ኳስ በሚታወቅበት የአጨራረስ ብቃቱ አስቆጥሮ የስታዲየሙን ታዳሚ በደስታ ስሜት ንጦታል፡፡ ዮርዳኖስ ከጎሉ በኋላ ጓደኞቹ ሄደው ሲያቅፉት በተለየ ስሜት ያነባ ሲሆን ከተመልካቾች ያገኘው ያልተከፋፈለ ድጋፍ እና ክብርም ፍፁም የተለየ እና የከረሩ ባላንጣነቶች በሚታዩበት አዲስ አበባ ስታዲየም ያልተለመደ አይነት ነበር፡፡

 

  • በሌሎች ጨዋታዎች ትናንት በአዲስ አበባ ስታዲየም በዘጠኝ ሰዓት መከላከያዎች ሀዋሳ ከነማን በመሀመድ ናስር ጎል 1ለ0 በመርታት የሊጉን መሪነት ሲቆናጠጡ በ11 ሰዓት ከ30 ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ከቅዱስ ጊዮርጊስ 1ለ1 ተለያይተዋል፡፡ ናትናኤል ዘለቀ ፈረሰኞቹን በመጀመሪያው አጋማሽ መሪ ቢያደርግም በጨዋታው የመጨረሻ ደቂቃ ዘካሪያስ ቱጂ በኤፍሬም አሻሞ ላይ በሰራው ጥፋት የተገኘውን የፍፁም ቅጣት ምት ፊሊፕ ዳውዝ አስቆጥሮ አቻ ተለያይተዋል፡፡
  • በሌሎች የክልል ስታዲየሞች በተደረጉ ጨዋታዎች የሊጉ መሪ የነበሩት ሲዳማ ቡናዎች በሜዳቸው በአዳማ ከነማ 2ለ0 ተረተዋል፡፡ ሱሌይማን መሀመድ እና ቢኒያም አየለ ለአዳማ ጎሎቹን ሲያስቆጥሩ ተመስገን ገብረፃድቅ ከሲዳማ እንዲሁም ኤማኑኤል ፌቮ ከአዳማ በኩል በቀይ ካርድ ከሜዳ ወጥተዋል፡፡ በቦዲቲ ወላይታ ድቻ ወልዲያ ከነማን 2ለ0 ሲረቱ የዮሴፍ ደንገቶ እና ባዬ ገዛኸኝ ጎሎች ድቻን ባለድል አድርገዋል፡፡ በአሰላ ባለሜዳዎቹ ሙገር ሲሚንቶ በአርባ ምንጭ ከነማ 1ለ0 ተሸንፈዋል፡፡ ሙሉአለም መስፍን ለአርባ ምንጭ ብቸኛውን ጎል አስቆጥሯል፡፡
  • በነዚህ ውጤቶች መሰረት ሁሉንም ሰባት ጨዋታዎች ያደረገው መከላከያ በ13 ነጥቦች ሲመራ አንድ፣ እርስ በእርስ የሚገናኙበት አንድ ተስተካካይ ጨዋታ የሚቀራቸው መብራት ኃይል እና ኢትዮጵያ ቡና በ12 ነጥቦች ሁለተኛ እና ሶስተኛ ናቸው፡፡ ከሰሞኑ የጎል መንገዱ የጠፋበት የደደቢቱ ሳሙኤል ሳኑሚ በስድስት ጎሎች ጎል አግቢነቱን ሲመራ የኢትዮጵያ ቡናው ቢኒያም አሰፋ በአምስት ጎሎች ይከተላል፡፡

የደረጃ ሰንጠረዥ

ኮከብ ጎል አግቢ

ሳሙኤል ሳኑሚ (ደደቢት)            6

ቢኒያም አሰፋ (ኢትዮ. ቡና)           5

ፊሊፕ ዳውዚ (ንግድ ባንክ)            4

 

ቀጣይ ጨዋታዎች

8ኛ ሳምንት

ዕሁድ ታህሳስ 12/2007

አዳማ ከነማ – ኢትዮጵያ ቡና

ደደቢት – ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ

ወላይታ ዲቻ – መከላከያ

ሐዋሳ ከነማ – ሲዳማ ቡና

ቅዱስ ጊዮርጊስ – ሙገር ሲሚንቶ

አርባ ምንጭ ከነማ – መብራት ኃይል

ወልዲያ ከነማ – ዳሸን ቢራ

 

9ኛ ሳምንት

ቅዳሜ ታህሳስ 18/2007

ኢትዮጵያ ቡና – ሐዋሳ ከነማ

ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ – አዳማ ከነማ

ዕሁድ ታህሳስ 19/2007

መከላከያ – ወልዲያ ከነማ

ሲዳማ ቡና – ወላይታ ዲቻ

ሙገር ሲሚንቶ – ደደቢት

መብራት ኃይል – ቅዱስ ጊዮርጊስ

ዳሸን ቢራ – አርባ ምንጭ ከነማ

 

Articles

የቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ የኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ተሳትፎ ድህረ ምልከታ

Published

on

Medal Winners

በቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ በወረቀት ደረጃ ከውድድሩ መጀመር በፊት ቡድኑ ባመዛኙ በጥሩ ብቃት ላይ የሚገኙ ወጣት አትሌቶችን ስላካተተ ቢያንስ የለመድናቸውን ሁለት ወይም ሶስት የወርቅ ሜዳልያ ድሎች እንደማያሳጣን ተስፋ አድርጌ ነበር፡፡ ሆኖም የሜዳ ላይ ውጤቱ እንደተጠበቀው ሳይሆን ቀርቷል፡፡ ኢትዮጵያ በውጤታማነቷ በምትታወቅበት የአትሌቲክስ ፉክክር በአንድ የወርቅ፣ አንድ የብር፣ እና ሁለት የነሐስ በድምሩ በአራት ሜዳልያዎች ከዓለም 14ኛ ከአፍሪካ 3ኛ ደረጃን ይዛ ጨርሳለች፡፡ ይህም ሁሌም ለአፍሪካ የበላይነት ከምንፎካከራት ኬንያ ጋር ያለን ልዩነት ይበልጥ እንዲሰፋ አድጎታል፡፡ ከቅርብ ግዜ ወዲህ ሌላኛዋ የምስራቅ አፍሪካ ተቀናቃኛችን እየሆነች ከመጣችው ኡጋንዳም አንሰን እንድንገኝ አድርጎናል፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በአትሌቲክሱ ከ1992ቱ የባርሴሎና ኦሊምፒክ ወዲህ ኢትዮጵያ ዝቅተኛ የሜዳልያ ስኬት ያስመዘገበችበትም ሆኖ አልፏል፡፡

አሉታዊ ጎኖች
ቶኪዮ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ውጤታማነት ፈር ቀዳጅ የሆነው ታላቁ አትሌት ሻምበል አበበ ቢቂላ በ1964 ዓ.ም. በተከታታይ ሁለተኛ የኦሊምፒክ ማራቶን ድሉን የተቀዳጀባት ከተማ ናት፡፡ እናም በቶኪዮ ከተማ በተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን የሱን ክብር የሚያጎሉባቸውን ነገሮች ያደርጋሉ ብዬ ጠብቄ ነበር፡፡ የሆኑት ነገሮች ግን በተለይ በቡድኑ አስተዳዳሪዎች በኩል ፍፁም ኃላፊነት የጎደለውና ከጠበቅኩት በተቃራኒው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን እና የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ከአትሌቶች ምርጫ አንስቶ በቡድኑ የዝግጅት ወቅት በተካረረ ውዝግብ ውስጥ ነበር የከረሙት፡፡ የኦሊምፒክ ቡድኑን የማዘጋጀት እና የመምራት የጋራ ኃላፊነት የነበረባቸው ሁለቱ አካላት ይባስ ብለው ውዝግቡን ቶኪዮ ድረስ ይዘውት ሄደዋል፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ሁለቱን አካላት በማቀራረብ በትልቁ ውድድር ላይ ያለንን ተሳትፎ እንከን አልባ ማድግ የሚጠበቅባቸውም ተመልካች ከመሆን የዘለለ ሚና አልነበራቸውም። የውዝግቡ አሉታዊ ትሩፋት በአትሌቶች ስነልቦና እና በአጠቃላይ የቡድኑ ውጤት ላይ የበኩሉን ተፅዕኖ ሳያሳርፍ እንዳላለፈ አያጠራጥርም፡፡

እንደ አለመታደል ሆኖ በቶኪዮ ኦሎምፒክ የኢትዮጵያን ልዑካን የመምራት ትልቁ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሰዎች ኃላፊነት የጎደላቸው ነበሩ። የስፖርቱ አስተዳደሪዎች ትላልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በአትሌቶች ምርጫ ዙሪያ የነበረውን ውዝግብ እንዲያቆሙልን እመኝ ነበር። ጭራሽ እራሳቸው ችግር ፈጣሪ ሆነው መገኘታቸው አስደንጋጭ እና አሳሳቢ ጉዳይ ነው፡፡ በመሮጫ መም ወይም በጎዳና ላይ በሚደረጉ ውድድሮች መሸነፍን በስፖርቱ ውስጥ ማሸነፍ እና መሸነፍ ያሉ የነበሩ እና ወደፊትም የሚኖሩ ነገሮች ስለሆኑ በፀጋ መቀበል ይቻላል፡፡ ተወዳዳሪዎቹ ውጤታማ እንዲሆኑ የስነልቦና ጥንካሬን ሊፈጥሩላቸው የሚገቡ ኃላፊዎች የእርስ በርስ ሽኩቻ ተቃራኒውን አሉታዊ ተፅዕኖ ሲያሳርፍ ማየት ግን ፍፁም ተቀባይነት የለውም፡፡ ለነገሩ ከስፖርቱ እድገት ይልቅ የፖለቲካ ግዴታቸው የሚያስጨንቃቸው የስፖርት አመራሮች በበዙባት ሀገር ስፖርቱ እንዲህ የማንም መጫወቻ ሲሆን ማየት አዲስ ነገር አይደለም፡፡  

የስፖርት አመራሮች ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሆነው ትኩረታቸውን ስፖርቱን በማስፋፋቱ እና ማሳደጉ ላይ አድርገው የሚሰሩ ስለስፖርቱም በቂ እውቀት እና ፍቅሩ ያላቸው ቢሆኑ መልካም ነው፡፡ ለቦታው በሚመጥን እና ኃላፊነቱን በአግባቡ መወጣት በሚችል የስፖርት አመራር የሚመራ የስፖርት ተቋምን መገንባት በተመሳሳይ ሰዓት የሀገር ግንባታን የሚደግፉ ሶስት ነገሮችን ስኬታማ ያደርጋል፡፡ በስፖርት ጤናውን የሚጠብቅ ማሕበረሰብ በመፍጠር በጤናው ሴክተር ላይ የሚኖረውን ጫና ይቀንሳል፣ በሀገር ገፅታ ግንባታ እና በኢኮኖሚው ዕድገት ላይም የበኩሉን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል፡፡ በቶኪዮ ላይ የተመለከትናቸው የሀገርን ክብር ዝቅ ያደረጉ ግዴለሽነቶች ተገቢው ትኩረት ተሰጥቷቸው ሊታዩና አጥፊዎቹ ሊጠየቁበት ይገባል፡፡ በመጪዎቹ ዓመታት በሚጠብቁን ዓለም አቀፍ ውድድሮች ላይም የቶኪዮ ኦሊምፒኩን አይነት ሀፍረት እንዳይገጥመን ከወዲሁ ለችግሮቹ መፍትሔ መፈለግ አለበት፡፡

ባለፉት ዓመታት ኦሊምፒክ በመጣ ቁጥር በልዑካን ቡድኑ ውስጥ እየተካተቱ በሕዝብ ገንዘብ የሚዝናኑት የኦሊምፒክ ቱሪስቶች ጉዳይ ዘንድሮም ያልተቀረፈ ችግር ሆኖ ተስተውሏል፡፡ ከሌላው ግዜ በተለየ መልኩ ተጠባባቂ አትሌቶችን ይዞ መጓዝ ይጠይቅ በነበረው ውድድር ላይ አትሌቶቹን ትቶ ምንም የማይሰሩ ሰዎችን ይዞ መሄድ ትልቅ ቀልድ ነው፡፡  

ከሜዳ ውጭ የነበረው ውዝግብ ዋነኛ የትኩረት ማዕከል የነበረ መሆኑ በሜዳ ላይ የነበሩብንን ድክመቶች ሊያስረሳንም አይገባም፡፡ ስድስት የጎዳና ላይ ተወዳደሪዎቻችን እና አንድ የመም ተወዳዳሪ ውድድራቸውን ማቋረጣቸው በቶኪዮ ከታዩት ደካማ ጎኖቻችን መካከል የሚጠቀስ ነው፡፡ ችግሩ በዚህ ምክንያት ነው የተከሰተው ብሎ ለይቶ ለመናገር ባይቻልም ብዙ ግዜ ሲፈትነን ለሚስተዋለው የሞቃታማ ቦታ ውድድር የምናደርጋቸው ዝግጅቶችን መለስ ብሎ መመልከትን የሚጠይቅ ይመስለኛል፡፡ የተጎዳች አትሌትን ወደውድድር እንድትገባ ማድረግ እና በሁለት ደቂቃ ውስጥ ለማቋረጥ መገደዷም የአትሌቶች የጤና ክትትል ላይ ክፍተት እንዳለ የጠቆመን ክስተት ነው፡፡

የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ቡድን ወደውድድር ስፍራው ካቀናበት ግዜ ጀምሮ በቶኪዮ ምንም አይነት ቡድኑን የተመለከቱ ይፋዊ ጋዜጣዊ መግለጫዎች ወይም ፕሬስ ሪሊዞች አልነበሩም፡፡ ይህም እንደተለመደው የሕብረተሰቡን እና የመገናኛ ብዙሀንን ስለቡድኑ ቀጥተኛ መረጃ የማግኘት መብት የገደበ ነበር፡፡ ጋዜጠኞችም ሚዛናዊ ሆኖ ከመዘገብ ይልቅ ጎራ ለይተው ቃላት መወራወራቸው የህዝብን ትክክለኛ መረጃ የማግኘት መብት የነፈገ ነው፡፡ 

አዎንታዊ ጎኖች
ሰለሞን ባረጋ በወንዶች 10,000 ሜትር ወርቅ፣ ለሜቻ ግርማ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ብር፣ ጉዳፍ ፀጋዬ በሴቶች 5000 ሜትር ነሐስ፣ እና ለተሰንበት ግደይ በሴቶች 10,000 ሜትር ነሐስ ማስመዝገብ መቻላቸው የሚደነቅ ስኬት ነው፡፡

የመጪው ትውልድ አካል የሆኑት ተስፈኞቹ መቅደስ አበበ፣ ፍሬወይኒ ሀይሉ፣ በሪሁ አረጋዊ እና ጌትነት ዋለን ጨምሮ አምስት አትሌቶች ለሜዳሊያ የቀረበ የአራተኛነት ደረጃን ይዘው ማጠናቀቅ መቻላቸውም መልካም ነው፡፡ በተለይ ወጣቶቹ ያስመዘገቡት ውጤት በመጪዎቹ ዓመታት ተገቢውን ድጋፍ ካገኙ የምንጓጓለትን ድል ሊያስገኙልን እንደሚችሉ ያመላከተን ነው፡፡

የሀብታም አለሙ በኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ተሳትፎ ታሪክ በሴቶች 800 ሜትር ለመጀመሪያ ግዜ ለፍፃሜ ተወዳዳሪነት መብቃት ምንም እንኳ በፍፃሜው የሜዳልያ ድል ባይቀናትም በአዎንታዊ ጎን ሊጠቀስ የሚችል ስኬት ነው፡፡

ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ደረጃን ይዘው ላጠናቀቁ አትሌቶች በሚሰጥ ነጥብ ድምር መሰረት በወጣው የነጥብ (ፕሌስመንት) ደረጃ ሰንጠረዥ ላይ በ64 ነጥብ ዘጠነኛ ሆነን ማጠናቀቃችንም እሰየው የሚያስብል ነው፡፡

በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከአራተኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ አጠናቀው ነጥብ ያስገኙ እና የዲፕሎማ ተሸላሚ የሆኑት አትሌቶች፡-
4ኛ – ፍሬወይኒ ሀይሉ – በሴቶች 1500 ሜትር
4ኛ – መቅደስ አበበ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል
4ኛ – ሮዛ ደረጀ – በሴቶች ማራቶን
4ኛ – በሪሁ አረጋዊ – በወንዶች 10,000 ሜትር
4ኛ – ጌትነት ዋለ – በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል
5ኛ – እጅጋየሁ ታዬ – በሴቶች 5000 ሜትር
6ኛ – ሀብታም አለሙ – በሴቶች 800 ሜትር
6ኛ – ሰንበሬ ተፈሪ – በሴቶች 5000 ሜትር
8ኛ – ዮሚፍ ቀጄልቻ – በወንዶች 10,000 ሜትር
8ኛ – ዘርፌ ወንድማገኝ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል

  • የአትሌቲክስ የነጥብ ደረጃ ሰንጠረዥ ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ የሚያጠናቅቁ አትሌቶች በሚያስመዘግቡት ነጥብ ድምር መሰረት የሚወጣ ሲሆን የነጥብ አሰጣጡም ለአንደኛ ደረጃ 8 ነጥብ፣ ለሁለተኛ ደረጃ 7 ነጥብ፣ ለሶስተኛ ደረጃ 6 ነጥብ፣ ለአራተኛ ደረጃ 5 ነጥብ፣ ለአምስተኛ ደረጃ 4 ነጥብ፣ ለስድስተኛ ደረጃ 3 ነጥብ፣ ለሰባተኛ ደረጃ 2 ነጥብ፣ እና ለስምንተኛ ደረጃ 1 ነጥብ ነው።

ከፊታችን ምን  እየጠበቀን ነው? ምንስ እናድርግ?
ባለፈው ዓመት በዓለም አቀፉ ወረርሺኝ ምክንያት ትልልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች ለሌላ ግዜ እንዲተላለፉ መደረጉ ይታወቃል፡፡ ሌላ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር ቀጣዮቹ አራት ዓመታት በተከታታይ በየዓመቱ ዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ውድድሮች የሚካሄዱባቸው ይሆናሉ፡፡ በ2022 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2023 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2024 የኦሊምፒክ ጨዋታዎች፣ እና በ2025 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች ይኖራሉ፡፡ በቀጣዩ ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ከሐምሌ 8 – 17/2014 በዩናይትድ ስቴትስ ኦሪጎን የሚካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና አዘጋጆች ሙሉ የውድድሩን ፕሮግራም፣ የማራቶን እና የእርምጃ ውድድሮች የሚካሄዱባቸውን ቦታዎች በትላንትናው ዕለት ይፋ አድርገዋል፡፡ የዓለም ሻምፒዮናውን ውድድር በኃላፊነት የሚመራው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ከወዲሁ ለዛ ውድድር ተሳትፎ የሚጠበቅበትን አቅዶ መንቀሳቀስ ይኖበርታል፡፡

ከምርጫ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጭቅጭቆችን ለማስቀረት ከወዲሁ ሁሉም አትሌቶች አውቀውት በውስጡ የሚያልፉበትን ገዢ የሆነ የመምረጫ መስፈርት ማዘጋጀት ቀዳሚው ተግባር መሆን አለበት፡፡ የመምረጫ መስፈርት ሁልግዜም በግላዊ ምልከታ እና ፍላጎቶች ላይ በሚመሰረት ምክንያት አነጋጋሪ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ቢሆንም ባለድርሻ አካላቱን በሙሉ ባሳተፈ መልኩ ውይይት ተደርጎበት ቢወጣ ሁሉንም ገዢ እና ከጭቅጭቅ የፀዳ ሊሆን ይችላል፡፡ እዚህ ላይ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከተከሰቱት ሁኔታዎች አንፃር የሌሎች ሀገሮችንም ተሞክሮዎች በመዳሰስ ነገሩን ሰፋ አድርጎ መመልከት ቢቻል ጥሩ ነው፡፡ ትልልቅ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በተደጋጋሚ እንደታዘብነው አንዳንድ አትሌቶች በቡድኑ ውስጥ ለመካተት የሚያደርጉትን ተገቢ ያልሆነ ሙከራም ማቆም አለባቸው፡፡ ከፋም ለማም ስፖርቱን እንዲመራ ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሚያወጣቸውን መስፈርቶች ማክበርና በዛ ውስጥ ተመራጭ ለመሆን መሞከር ግድ እንደሚላቸውም መዘንጋት የለባቸውም፡፡ ማኔጀሮች እና አሰልጣኞች በተለይ በማራቶን የራሳቸውን አትሌት ለማስመረጥ የሚያደርጓቸው አላስፈላጊ ግፊቶችም ሊያቆሙ ይገባል፡፡

ለውድድሮች የምናደርጋቸውን ዝግጅቶች ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች ከውድድሮች በኋላ መገምገም እና መታረም ያለባቸው ነገሮች ካሉ ማረም፡፡ ከፍተኛ ሙቀት በነበረባቸው በለንደን 2012 ኦሊምፒክ ሶስቱም የወንዶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በሞስኮ 2013 የዓለም ሻምፒዮና ሁለቱ የሴቶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ላይ አምስት የማራቶን (ሶስቱም ወንዶች እና ሁለት ሴቶች) ተወዳዳሪዎቻችን እንዲሁም የሴቶች እርምጃ ተወዳዳሪያችን ለማቋረጥ መገደዳቸውን አስተውለናል፡፡ ስለዚህ በጎዳና ላይ ውድድሮች ከባድ ሙቀት ለሚኖርባቸው ቦታዎች እንዴት መዘጋጀት አለብን የሚለው ጉዳይም በደንብ ሊታይ የሚገባው ይመስለኛል፡፡ አንዳንድ የመም (ትራክ) ተወዳዳሪ አትሌቶቻችን የውድድር ዓመቱ ሲጀምር ድንቅ ብቃታቸውን ያሳዩን እና ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ አቋማቸው እየወረደ ይመጣል፡፡ አሰልጣኞቻቸው ለእነዚህ አይነቶቹ አትሌቶች ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ ብቃታቸውን እያሳደጉ እንዲሄዱ የሚረዳቸውን የልምምድ ፕሮግራም ቢያዘጋጁላቸው መልካም ነው፡፡ በመካከለኛ ርቀት ውድድሮች ላይ በተለይ በወንዶች አሁንም በከፍተኛ ደረጃ የሚፎካከሩ አትሌቶችን ለማፍራት ጠንክረን መስራት ይጠበቅብናል፡፡

Continue Reading

Articles

የኢትዮጵያውያን አትሌቶች የቶኪዮ ኦሊምፒክ የአትሌቲክስ ማጣሪያ ውድድሮች የመጀመሪያ ሁለት ቀናት

Published

on

በሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በቶኪዮ ኦሊምፒክ የመጀመሪያዎቹ ሁለት ቀናት የኢትዮጵያ አትሌቶች የተሳተፉባቸው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል፣ 800 ሜትር በሁለቱም ፆታዎች፣ እንዲሁም የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያዎች ሌላኛዎቹ የኢትዮጵያውያን የትኩረት ማዕከል የነበሩ ውድድሮች ናቸው፡፡ ቀጣዩ ዘገባ የኢትዮጵያውያኑን የማጣሪያ ውድድሮች ተሳትፎ እና ውጤቶች አንዲሁም ተጨማሪ መረጃዎችን ይዟል፡፡

የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል

በአትሌቲክስ ውድድሩ የመክፈቻ ቀን (ዓርብ ሐምሌ 23/2013) ጠዋት ላይ በተካሄደው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ማጣሪያ ከተሳተፉት ሶስት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች መካከል ከምድብ አንድ ለሜቻ ግርማ (8፡09.83) በአንደኛነት፣ ከምድብ ሁለት ጌትነት ዋለ (8፡12.55) በሁለተኛነት ለፍፃሜው ሲያልፉ በምድብ ሶስት የተወዳደረው ታደሰ ታከለ (8፡24.69) ስምንተኛ ወጥቶ ለፍፃሜው ሳያልፍ ቀርቷል፡፡ ለሜቻ ጃፓናዊው ሚዩራ ዩጂን እና ኬንያዊው ቤንጃሚን ኪይገንን በማስከተል ከምድቡ ያሸነፈበት 8:09.83 በኦሊምፒክ የማጣሪያ ውድድሮች ላይ የተመዘገበ የምንግዜውም ፈጣን ሰዓት ሆኗል፡፡ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የፍፃሜ የሜዳልያ ፉክክር በዋናነት በኬንያውኑ ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት፣ በኢትዮጵያውያኑ ለሜቻ ግርማ እና ጌትነት ዋለ እንዲሁም በሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ መካከል እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡

ኢትዮጵያ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በ1980ው የሞስኮ ኦሊምፒክ በሻምበል እሸቱ ቱራ አማካይነት ካስመዘገበችው የነሐስ ሜልያ ድል ወዲህ በርቀቱ በወንዶች ምንም አይነት የኦሊምፒክ ሜዳልያ ድል የላትም፡፡ ሆኖም ከቅርብ ግዜ ወዲህ እየታዩ የመጡ መሻሻሎች እና በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ የተመዘገበው የብር ሜዳልያ ድል በቶኪዮም ሌላ ሜዳልያን ተስፋ እንድናደርግ ያነሳሳን ሆኗል፡፡ ዘግይቶ የተሰላፊ አትሌቶች ለውጥ ከተደረገባቸው ርቀቶች አንዱ በሆነው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በተጠባባቂነት የተመዘገበውና በዋናነት በ5000 ሜትር እንደሚወዳደር ይጠበቅ የነበረው ጌትነት ዋለ ወደመጀመሪያ ተሰላፊነት የመጣ ሲሆን ኃይለማሪም አማረ በመጨረሻ ሰዓት በለሜቻ ግርማ መተካቱም አነጋጋሪ የሆነ ሌላኛው ለውጥ ነው፡፡ ጌትነት በ3000 ሜትር መሰናክልም ጠንካራ ተፎካካሪ አትሌት ሲሆን በዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ አራተኛ ሆኖ ማጠናቀቅ ችሏል፡፡ በፍፃሜው ውድድር በ2019 የርቀቱ የዳይመንድ ሊግ ሻምፒዮን ጌትነት ዋለ እና በወቅቱ የዓለም ሻምፒዮና የብር ሜዳሊስት ለሜቻ ግርማ የሚወከለው የኢትዮጵያ ቡድን በቶኪዮ የኬንያውያኑን የበላይነት ለመግታትና አዲስ የስኬት ታሪክ ለማፃፍ እንደሚበቃ ተስፋ ተጥሎበታል፡፡                     

በ1984 በሎስ አንጀለስ ከተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር አንስቶ በተከታታይ በዘጠኝ የኦሊምፒክ ውድድሮች ወይም ላለፉት 36 ዓመታት የኦሊምፒክ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የወርቅ ሜዳልያ ድል በኬንያውያን ቁጥጥር ስር ይገኛል፡፡ በዓለም ሻምፒዮናም ተመሳሳይ የበላይነት ያላቸው ኬንያውያን ከ17 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች በ14ቱ የወርቅ ሜዳልያው አሸናፊዎች ናቸው፡፡ ሆኖም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ ከኢትዮጵያውያን እና ከሞሮኮ አትሌቶች የገጠማቸው ተግዳሮት ለመሸነፍ እጅግ አቅርቧቸው የነበረ መሆኑ አይዘነጋም፡፡ በአንድ ማይክሮ ሰከንድ ልዩነት አሸናፊነታቸውን ባረጋገጡበት በዶሀው ውድድር የተፈታተኗቸው ኢትዮጵያዊው ለሜቻ ግርማ እና ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮው ፍፃሜ ለሌላ ብርቱ ፉክክር እየጠበቋቸው ይገኛሉ፡፡ ባለፉት ሁለት የዓለም ሻምፒዮናዎች በቅደም ተከተል የብር እና የነሐስ ሜዳልያን ያገኘው ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮ ከሚወዳደሩት በሙሉ የላቀና 7፡58.15 የሆነ የራሱ ምርጥ ሰዓት ያለው ነው፡፡

ኬንያ በቶኪዮ ያለፈው ውድድር ሻምፒዮንነቱን ክብር የሚያስጠብቅላትን አትሌት ይዛ መቅረብ ሳትችል ቀርታለች፡፡ ከአምስት ዓመት በፊት በሪዮ የኦሊምፒክ እንዲሁም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀ የዓለም ሻምፒዮን የሆነው ኮንሰስለስ ኪፕሩቶ ባለፈው ወር በኬንያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ውድድሩን ባለማጠናቀቁ የኦሊምፒክ ሻምፒዮንነት ክብሩን ለማስጠበቅ በቶኪዮ አልተገኘም፡፡ ስለዚህ አሁን የረጅም ግዜ የበላይነታቸውን የማስጠበቅ ኃላፊነቱ በ2019ኙ የዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ በቅደም ተከተል ስድስተኛ እና ሰባተኛ ሆነው ባጠናቀቁት ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት ላይ ወድቋል፡፡  

የሴቶች 800 ሜትር

ከአትሌቲክሱ የጀመሪያ ቀን የጠዋት መርሀግብሮች አንዱ በነበረው የሴቶች 800 ሜትር ማጣሪያ በምድብ ሶስት በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ2 ደቂቃ ከ01.20 ሰከንድ ሁለተኛ የወጣችው ሀብታም አለሙ ለግማሽ ፍፃሜው ያለፈች ሲሆን በሁለተኛው ቀን ምሽት ላይ በተካሄደው የግማሽ ፍፃሜ ውድድር ላይም በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ1:58.40 ሁለተኛ በመሆን በኦሊምፒክ የውድድር ታሪክ ለመጀመሪያ ግዜ በርቀቱ ለፍፃሜ ውድድር የበቃች ኢትዮጵያዊት ሆናለች፡፡ ሀብታም ከውድድሩ በኋላ በቶኪዮ ለሚገኘው ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው በሰጠችው አጭር ቃል ‹‹ውድድሩ ትንሽ ፈታኝ ነበር ነገር ግን ለሀገሬ ስል ያለኝን አቅም ሁሉ ተጠቅሜያለሁ፡፡ ክብሩ ይስፋ ለመድኃኒዓለም በመጨረሻም አሪፍ ውጤት ላይ ደርሻለሁ፡፡ ለኦሊምፒክ የፍፃሜ ውድድር ሳልፍ የመጀመሪያዬ ነው፡፡ ከዚህ በፊትም ከኢትዮጵያ ለፍፃሜ የደረሰ ያለ አይመስለኝም እና አሁንም መጨረሻዬን ያሳምርልኝ ነው የምለው›› ብላለች፡፡  

በሴቶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ በምድብ አራት በ2.01.98 አራተኛ ሆና ያጠናቀቀችው ነፃነት ደስታ ወደ ግማሽ ፍፃሜው መቀላቀል ሳትችል ስትቀር በጀማሪዎች ስም ዝርዝር ላይ ስሟ ተካቶ በምድብ አንድ እንደምትሮጥ ስትጠበቅ የነበረችው ወርቅውሀ ጌታቸው ግልፅ ባልተደረገ ምክንያት ውድድሩን ሳትጀምር ቀርታለች፡፡

የወንዶ 800 ሜትር

የወንዶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ ላይ የተሳተፈው ኢትዮጵያዊው መለሰ ንብረት ከምድብ ሶስት በ1:47.80 ሰባተኛ ሆኖ በማጠናቀቅ ለግማሽ ፍፃሜው ማለፍ ሳይችል ቀርቷል፡፡ በመሐመድ አማን ስኬቶች በመነቃቃት ላይ የነበረው የወንዶች 800 ሜትር ከቅርብ ግዜ ወዲህ ኢትዮጵያ ሶስት ሰዓት የሚያሟሉ ተወካይ አትሌቶችን ለማግኘት እየተቸገረችበት የምትገኝ ርቀት እንደሆነ እየታየ ነው፡፡ የኦሊምፒክ ሚኒማ ማሟላት የቻለ አንድ አትሌት ብቻ ይዘን የቀረብንበት የቶኪዮ ኦሊምፒክም ይህ ችግር እንዳልተቀረፈ የታየበት ሌላኛው አጋጣሚ ሆኗል፡፡  

የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ

በአትሌቲክሱ የመጀመሪያ ቀን ሐምሌ 23/2013 ምሽት ላይ በተደረት የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ ላይ የተሳተፉት ሶስቱም ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ ለሚደረገው የፍፃሜ ውድድር አልፈዋል፡፡ ከምድብ አንድ ሰንበሬ ተፈሪ (14፡48.31) እና እጅጋየሁ ታዬ (14፡48.52) የኔዘርላንዷ ሲፋን ሀሳን (14፡47.89) እና ኬንያዊቷ አግነስ (14፡48.01) ቲሮፕን ተከትለው በቅደም ተከተል ሶተኛ እና አራተኛ ሆነው ሲያልፉ ከምድብ ሁለት ጉዳፍ ፀጋዬ (14፡55.74) ኬንያዊቷ ሔለን ኦቢሪ (14፡55.77) አስከትላ በአንደኛነት አልፋለች፡፡


ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ በሚደረገው የሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በሄንግሎ በተከናወነው የኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ባስመዘገበችው የራሷ ምርጥ 14:13.32 የርቀቱ የወቅቱ ፈጣን አትሌት ሆና ወደ ቶኪዮ ያቀናችው ጉዳፍ ለወርቅ ሜዳልያ ድል ከሚጠበቁት መካከል ናት፡፡ በሄንግሎው ውድድር ላይ ጉዳፍን በመከተል በቅደም ተከተል 14:14.09 እና 14፡15.24 በሆነ ሰዓት የጨረሱት እጅጋየሁ እና ሰንበሬም በዓለም የምንግዜም ምርጥ ዝርዝር ውስጥ የስድስተኛ እና ሰባተኛ ደረጃን ለመያዝ የበቁ ጠንካራ አትሌቶች ናቸው፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ የሴቶች 5000 ሜትር ተወዳዳሪዎች ዝርዝር ሶስቱን ኢትዮጵያውያን ጨምሮ ከዓለም የምንግዜም ምርጥ አስር የርቀቱ ሯጮች አምስቱን ያካተተ ነው፡፡ ኬንያውያኑ ሄለን ኦቢሪ እና አግነስ ቲሮፕ ከምንግዜም ምርጥ አስሮቹ ውስጥ የሚካተቱ ሲሆኑ በ12ኛ ደረጃ ላይ የምትገኘው ኔዘርላንዳዊቷ ሲፋን ሀሳንም የቶኪዮውን የፍፃሜ ፉክክር በጉጉት እንዲጠበቅ የምታደርግ ብርቱ አትሌት ናት፡፡

Continue Reading

Articles

ሰለሞን ባረጋ ለአስራ ሶስት ዓመት የራቀንን የወንዶች 10,000 ሜትር ድል በቶኪዮ ወደ ኢትዮጵያ መልሶታል

Published

on

218076583_1010892909482678_1235421043554241523_n

በቶኪዮ ኦሊምፒክ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የአትሌቲክስ ውድድር በተጀመረ በሁለተኛው ቀን በወንዶች አስር ሺህ ሜትር ኢትዮጵያውያንን እጅግ ያስደስተው ድል በወጣቱ ሰለሞን ባረጋ አማካይነት ተመዝግቧል፡፡   
በ1980 ሞስኮ ላይ ምሩፅ ይፍጠር በርቀቱ ለመጀመሪያ ግዜ የኦሊምፒክ የወርቅ ሜዳልያ ካስገኘ በኋላ ከተደረጉት አስር የኦሊምፒክ የወንዶች 10 ሺህ ሜትር ውድድሮች ኢትዮጵያ አምስቱን በበላይነት ለመጨረስ ችላለች፡፡ የርቀቱ ንጉሶች ሀይሌ ገብረስላሴ እና ቀነኒሳ በቀለ ከ1992 እስከ 2008 ዓ.ም. በአራት ተከታታይ የኦሊምፒክ ውድድሮች ላይ በማሸነፍ የርቀቱ የወርቅ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ የተሰጠ እንዲመስለን አድርገውንም ነበር፡፡ ከ2008ቱ የቤይጂንግ ኦሊምፒክ የቀነኒሳ በቀለ ድል በኋላ በተከሰተው የሞ ፋራህ የበላይነት ምክንያት ተመሳሳዩን ድል በቶኪዮ ለማየት 13 ዓመታትን መጠበቅ ግድ ብሎናል፡፡ ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት በጉጉት ስንጠብቀው የቆየነውን የ10 ሺህ ሜትር የኦሊምፒክ ድል በመጨረሻም ሰለሞን ባረጋ በቶኪዮ አጎናፅፎናል፡፡ የሰለሞን የቶኪዮ የወርቅ ሜዳልያ ድል ኢትዮጵያ ካለፉት አስራ አንድ ኦሊምፒኮች በርቀቱ ለስድስተኛ ግዜ የበላይ ሆና እንድትጨርስ ያስቻለም ነው፡፡ ድሉ በቶኪዮ የአትሌቲኪስ ውድድሮች የመጀመሪያው የወርቅ ሜዳልያ ድል ሆኖም ተመዝግቧል፡፡ ሰለሞን ባረጋ በ2018 የበርሚንግሀም የዓለም የቤት ውስጥ ውድድር በ3000 ሜትር እና በ2019 የዶሀ ዓለም ሻምፒዮና ላይ በ5000 ሜትር የብር ሜዳልያ ካገኘ በኋላ በመጀመሪያ የኦሊምፒክ ተሳትፎው ከፍተኛ ክብር የሚሰጠውን የ10,000 ሜትር የወርቅ ሜዳልያ ድል ለማሳካት በቅቷል፡፡

‹‹የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት››
ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድል በኋላ

ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድሉ በኋላ በስፍራው ከሚገኘው የስራ ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው ጋር ባደረገው አጭር ቃለ ምልልስ የሚከተለውን ብሏል ‹‹ረጅም ርቀት የእኛ ስፖርት ነው ተብሎ ይታመናል፡፡ ሆኖም በኦሊምፒክ ውድድር ላይ ወርቅ ሜዳልያ ከወሰድን ብዙ ግዜ አልፎናል፡፡ ይህን ነገር ለመጨረሻ ግዜ ያሳካውም ቀነኒሳ ነበረ፡፡ ዛሬ በቶኪዮ ድሉን በማሳካቴ በጣም ደስተኛ ነኝ፡፡ በተለይ ለእኛ ከቶኪዮ ጋር አበበ ቢቂላን የምናስታውስበት ድል ስለሆነ ያንን በማሳካቴም በጣም ተደስቻለሁ፡፡ ዘንድሮ ከኡጋንዳ የዓለም ሪኮርድ የሰበረው ቼፕቴጌይ እና የዓመቱን ፈጣን ሰዓት የሮጠው ኪፕሊሞ ነበሩ፡፡ እናም ውድድሩ በጣም ይፈጥናል ብዬ ነበር የጠበቅኩት ግን አልተሮጠም፡፡ ውድድሩን የጨረስነውም 27 ቤት ነው፡፡ የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት፡፡ ኡጋንዳውያኑ አትሌቶች ዛሬ ብዙም አልታገሉም፡፡ አብዛኛውን ሰዓት ከኋላ ነው የቆዩት እና እንደዚህ ይሆናል ብዬ አልጠበቅኩም ነበር፡፡ እነርሱን ካሜራ ላይም እያየኋቸው ስለነበር ስለነሱ ብዙም አልተጨነቅኩም እንደውም ከእነሱ ይልቅ የእኛን ልጆች ነበረ ይወጣሉ ብዬ የጠበቅኩት፡፡ በውድድሩ መሀል ተጠባቂ የሆኑት ኡጋንዳውያን ወደኋላ ቀርተው ሶስተኛው የቡድን አጋራቸው ወደፊት ወጥቶ በሰፊ ልዩነት ሲመራ እኛ እነሱን ስንጠብቅ እሱ አዘናግቶ እንዳያሸንፍ ልዩነቱን ለማጥበብ ሞክሬያለሁ፡፡ ምናልባት እነሱ እኛን ሲጠብቁ አንተ ሂድ ያሉት ነበር የመሰለኝ፡፡ ከዚህ በፊት በእንደዚህ አይነቱ ነገር ዳይመንድ ሊግ ላይ ስለተሸወድኩኝ ያንን እንዳይደግሙ ብዬ ነበረ ልዩነቱን ለማጥበብ የሞከርኩት፡፡ የአሰልጣኜንም ምክር እየሰማሁ ስለነበረ የምሮጠው እና ወደኋላ ተመለስ እያለኝ ስለነበር ወደኋላ ተመልሻለሁ፡፡ የእነርሱ እስትራቴጂ እሱን ወደፊት እንዲወጣ አድርገው እኛን ለማድከም ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ስንነጋገር ወደፊት ጠጋ በል እያልኩት ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ልምምድም አብረን ነበረ የምንሰራው፡፡ እኔ እንደውም ከአንድ እስከ ሶስት እንወጣለን ብዬ ነበር የጠበቅኩት አጋጣሚ ሆኖ አልተሳካም ነገር ግን ወርቁን ወደኢትዮጵያ በመመለሳችን በጣም ደስተኛ ነን፡፡›› ብሏል፡፡

Continue Reading

Trending