Connect with us

Articles

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን በድንቅ አቋም ድል አድርጓል

Published

on

Walia - Bahirdar

Walia - Bahirdar

በ2016 በሩዋንዳ በሚካሄደው የቻን ውድድር ላይ ለመቅረብ የመጀመሪያ የማጣሪያ ጨዋታውን ከኬኒያ አቻው ጋር እንዲያደርግ የተመደበው በሀገር ውስጥ በሚጫወቱ ተጨዋቾች የተዋቀረው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን በመልካም እንቅስቃሴ አስፈላጊ ድል ይዞ መውጣት ችሏል፡፡ ቀጣዩ ዘገባ የጨዋታውን ሂደት በመጠኑ ሊዳስስ ይሞክራል፡፡

ከጨዋታው በፊት

ሁለቱም የምስራቅ አፍሪካ ሀገራት ወደዚህ ፍልሚያ የመጡት ጥሩ ውጤት ካስመዘገቡበት የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ተስፋ-ሰጪ ጅማሯቸው ቀናት በኋላ ነበር፡፡ ዋልያዎቹ በበርካታ ደጋፊዎቻቸው ፊት በሜዳቸው ከመመራት ተነስተው ሌሶቶን በመርታት የምድብ ጅማሯቸውን ሲያሳምሩ ሀራምቤዎቹ በበኩላቸው በመጨረሻው አፍሪካ ዋንጫ ተሳታፊ ወደነበረችው ኮንጎ ብራዛቪል አቅንተው ጥሩ ሊባል የሚችል የአቻ ውጤት ይዘው ተመልሰው ነበር፡፡ ኢትዮጵያዊያኑ አራቱን በውጪ ሀገር የሚጫወቱ ተጨዋቾቻቸውን ወደመጡበት መልሰው በነበሩበት ባህር ዳር ከተማ ለዚህኛው ጨዋታ ዝግጅታቸውን ሲቀጥሉ ወደ ኮንጎ አድካሚ ጉዞ ያደረጉት ኬኒያዊያኑ በቀናት ውስጥ ወደ ሀገራቸው ተመልሰው እንደ እነ ቪክቶር ዋንያማ አይነት በውጪ ሀገር የሚጫወቱ ተጨዋቾቻቸውን አስቀርተው እና ተተኪዎቻቸውን ቀላቅለው ወደ ኢትዮጵያ መጥተዋል፡፡ ሀራምቤዎቹ በተያዘላቸው ሆቴል እና በአጠቃላይ በተደረገላቸው እንክብካቤ እጅግ ከተበሳጩበት የኮንጎ ቆይታቸው በኋላ በባህር ዳር በገጠማቸው መልካም አቀባበል እና አያያዝ ደስተኛም ነበሩ፡፡

ጨዋታው

በአስደናቂ ሁኔታ ለሁለተኛ ተከታታይ ሳምንት በደጋፊ በታጨቀው የባህር ዳር ስታዲየም (ከ90.000 እስከ 100.000 የሚገመት ተመልካች መታደሙ ተነግሯል) የሁለቱ ቡድኖች ጨዋታ ሲጀመር ቡድኖቹ አሰላለፍ የሚከተለው ነበር፡፡ በዋልያዎቹ በኩል በግብ ጠባቂ ስፍራ በጨዋታው ዋዜማ ጉዳት የገጠመው የሙገር ሲሚንቶው አቤል ማሞ በደደቢቱ ታሪክ ጌትነት ተተክቷል፤ በተከላካይ ስፍራ በሌሶቶው ጨዋታ የተሰለፉት የደደቢቶቹ ስዩም ተስፋዬ (በቀኝ) እና አስቻለው ታመነ (መሀል) እንዲሁም የቅዱስ ጊዮርጊሱ ሳልሀዲን ባርጊቾ (መሀል) ይህንንም ጨዋታ ሲጀምሩ ሌላው የደደቢት ወጣት ተካልኝ ደጀኔ በግራ ተከላካይ ስፍራ በሌሶቶው ጨዋታ በተሰለፈው ሌላኛው ወጣት የቅዱስ ጊዮርጊሱ ዘካሪያስ ቱጂ ፈንታ እንዲጀምር ተደርጓል፡፡ የኢትዮጵያ ቡናው ጋቶች ፓኖም ዳግም በተከላካይ አማካይነት ሲሰለፍ በዛምቢያው የወዳጅነት ጨዋታ ከአጠገቡ ተሰልፎ ጥሩ ያልነበሩት የቅዱስ ጊዮርጊሱ ምንተስኖት አዳነ በዚህ ጨዋታ አብረው እንዲጫወቱ ሌላ እድል ተሰጥቷቸዋል፡፡ ከእነሱ በቀኝ እና በግራ አምበሉ የቅዱስ ጊዮርጊሱ በኃይሉ አሰፋ እና በመጨረሻው ሰዓት ከሌሶቶው ጨዋታ ውጪ ተደርጎ የነበረው የኢትዮጵያ ቡናው አስቻለው ግርማ ሲሰለፉ የኤሌክትሪኩ ራምኬል ሎክ እና የኢትዮጵያ ቡናው ቢኒያም አሰፋ ፊት መስመሩን እንዲመሩ ተደርገዋል፡፡ የሀራምቤዎቹን አሰላለፍ ከተመለከትን አሰልጣኝ ቦቢ ዊልያምሰን ከሳምንት በፊት በኮንጎ ብራዛቪል ስህተቶችን ሲሰራ የዋለው የጎር ማሂያውን ግብ ጠባቂ ቦንፌስ ኦሎችን በቋሚዎቹ መካከል ሲያሰልፉ፣ የኦሎች የክለብ ጓደኛ አቡድ ኦማር፣ የኤ.ኤፍ.ሲ ሌዮፓርዶቹ ኤድዊን ዋፉላ እና ጃክሰን ሳሌህ እንዲሁም የታስከሩ ሎይድ ዋሆሜ በተከላካይ ስፍራ ጨዋታውን ጀምረዋል፡፡ በአማካይ ስፍራ የጎር ማሂያው ኮሊንስ ‘ጋቱሶ’ ኦኮት ከታስከሮቹ ኬቪን ኪልማኒ እና ሀምፍሬ ሚዬኖ እንዲሁም ከኤ.ኤፍ.ሲ ሌዮፓርድሱ ቤርናርድ ማንጎሊ ጎን ጨዋታውን እንዲጀምር እና ቡድኑን በአምበልነት እንዲመራ ተደርጓል፡፡ ከፊት የኤ.ኤፍ.ሲ ሌዮፓርድሱ ኖህ ዋፉላ እና የጎር ማሂያው ማይክል ‘ሚዱሳ’ ኦሉንጋ ጨዋታውን ጀምረዋል፡፡

ከመጀመሪያው ደቂቃ አንስቶ ፍጥነት እና ጀብደኝነት በታየበት ጨዋታ ሁለቱም ቡድኖች ስለጎል ማስተናገድ እምብዛም ሳይጨነቁ ኳሱን ለመቆጣጠር እና ጎል እድሎች ለመፍጠር ሲፋለሙ ውለዋል፡፡ በጨዋታው የመጀመሪያዎቹ 20 ደቂቃዎች በሁለቱም ቡድኖች በኩል የጎል ማግባት አጋጣሚዎች ቢፈጠሩም ያን ያህል ግልፅ እና አስቆጪ አልያም አስደንጋጭ አልነበሩም፡፡ በ20ኛው ደቂቃ ላይ ግን በስታዲየሙ የታደሙ የዋልያዎቹ ደጋፊዎችን የልብ ትርታ ሊያቆም የደረሰ ቅፅበታዊ ክስተት ተፈጠረ፡፡ ሀራምቤዎቹ በጥሩ ቅብብል ይዘው የሄዱት ኳስ ብቻውን ለነበረው ማይክል ኦሉንጋ ደርሶት ግዙፉ አጥቂ ግብ ጠባቂው ታሪክ ጌትነትን ካለፈ በኋላ በግራ እግሩ በመሬት ወደ ጎል የሰደዳት ኳስ ገባች ተብላ ስትጠበቅ አስቻለው ታመነ በአስደናቂ ሸርተቴ ከጎሊ መስመር ላይ ወደውጪ አውጥቶበታል፡፡ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ደግሞ የጨዋታውን ሂደት የቀየረ ሌላ ሁነት ተከሰተ፡፡ 23ኛው ደቂቃ ላይ ቢኒያም አሰፋ ከጓደኞቹ የተቀበለውን ምርጥ ኳስ ከኦሎች ጋር ፊት ለፊት ተገናኝቶ ሲሞክር ግብ ጠባቂው ቢመልስበትም በግራ በኩል ከጎሉ ብዙ ሳይርቅ ይገኝ የነበረው አስቻለው ግርማ ደርሶ ዋልያዎቹን መሪ ያደረገች እና በግዙፉ ስታዲየም የታደመውን ደጋፊ በደስታ ያነቃነቀች ጎል አስቆጥሯል፡፡ ከዚያ በኋላም የአሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ ልጆች ጎላቸውን ከማስጠበቅ ይልቅ ተጨማሪ ጎል ለማስቆጠር፣ ኬኒያዊያኑም አቻ ለመሆን እረፍት የሌለው የምልልስ እንቅስቃሴ አድርገዋል፡፡ ጨዋታው ከ30 ደቂቃ ትንሽ እንዳለፈ ምንተስኖት አዳነ ተቀይሮ በመውጣት ለመከላከያው ፍሬው ሰሎሞን ቦታውን የለቀቀ ሲሆን ይህ ቅያሬ የበለጠ ጎሎች ለማስቆጠር ከተፈጠረ ተስፋ እና ከኬኒያዊያኑ ያልተጠበቀ ደክሞ መታየት የተነሳ እንደሚሆን ብዙዎች አምነዋል፡፡ በመጀመሪያው አጋማሽ መጠናቀቂያ ላይ ኦሉንጋ ሌላ የጎል አጋጣሚ አግኝቶ ያልተጠቀመበት ሲሆን ዋልያዎቹ ይህንኑ ኳስ በፈጣን መልሶ ማጥቃት ወደ ኬኒያ ጎል አድርሰውት ግብ ጠባቂው ኦሎች ተጨማሪ ጎል ከመሆን አትርፎታል፡፡

ሁለተኛውም ግማሽ የጀመረው የመጀመሪያው አጋማሽ ከቆመበት ትንፋሽ ከሚያሳጥር የምልልስ እንቅስቃሴ ነበር፡፡ ገና እንደተጀመረ በእለቱ ጥሩ የተንቀሳቀሰው ራምኬል ሎክ ከርቀት የመታው ኳስ ወደ ውጪ ሲወጣበት ወዲያው ኬኒያዊያኑ ከማእዘን ምት ያገኙትን ኳስ በጭንቅላት ሞክረውት እጅግ ለጥቂት በአግዳሚው ላይ ወደውጪ ወጥቶባቸዋል፡፡ ከ15 ደቂቃዎች ገደማ ጉዞ በኋላ ከኦሉንጋ ጎን ጥሩ ያልተጫወተው አጥቂው ኖህ ዋፉላ ወጥቶ በኬኒያ ፕሪምየር ሊግ በዘጠኝ ጎሎች ከፍተኛ ጎል አግቢነቱን እየመራ የሚገኘው የጎር ማሂያው አማካይ ቪክቶር አሊ አቦንዶ ገብቷል፡፡ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ደግሞ ሀምፍሬ ሚዬኖ ወጥቶ የኤ.ኤፍ.ሲ ሌዮፓርድሱ አጥቂ ጃኮብ ኬሊ ገብቷል፡፡ 70ኛው ደቂቃ ገደማ ላይ ራምኬል ከግራ በኩል ተነስቶ ወደ መሀል ድሪብል እያደረገ ከገባ በኋላ በግምት ከ20 ሜትሮች የመታው አስደናቂ ኳስ በኦሎች አስደማሚ ጥረት ጎል ከመሆን ተርፏል፡፡ ከዚያም በ77ኛው ደቂቃ የዮሐንስ ልጆች በጥሩ ቅብብል ለቢኒያም አሰፋ ያደረሱት ኳስ (የጨዋታ ውጪ አቋቋም ላይ ይገኝ የነበረው ራምኬል የወጣበት መንገድም ጥሩ ነበር) የኢትዮጵያ ቡናው አጥቂ ይዞ ወደ ጎል ሲገባ በኬኒያው ተከላካይ ተገፍቶ መውደቁ ሊቢያዊው አርቢትር ሳያመነቱ ለዋልያዎቹ የፍፁም ቅጣት ምት እንዲሰጡ ምክንያት ሆኗቸዋል፡፡ የፍፁም ቅጣት ምቱም በጋቶች ፓኖም በድንቅ መንገድ ወደ ጎልነት ተለውጦ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን 2ለ0 መምራት ችሏል፡፡ በስታዲየሙ ውስጥ በዚህች ጎል የተፈጠረው ደስታ ግን ብዙ የቆየ አልነበረም፡፡ ከሶስት ደቂቃዎች በኋላ አስቻለው ታመነ የሰራውን ጥፋት ተከትሎ በኢትዮጵያ የግራ መስመር የተገኘውን የቅጣት ምት ኬኒያዊያኑ ሲያሻግሩት ሳልሀዲን ባርጊቾ ከጎሉ አካባቢ ቢያርቀውም ሊቢያዊው የጨዋታው አርቢትር ሳልሀዲን ኳሱን ያወጣው በእጁ ነው ብለው እጅግ አወዛጋቢ የፍፁም ቅጣት ምት ሰጥተዋል፡፡ በዚህ ውሳኔ ላይ ኳሱን ነክተሀል የተባለው ሳልሀዲን እና ሌሎቹ በንፅፅር ልምድ ያካበቱት ተጨዋቾች (አምበሉ በኃይሉ እና ጋቶች) ያሳዩት መረጋጋት እና እንደ አስቻለው ታመነ አይነት እጅግ የተበሳጩ ተጨዋቾችን ለማረጋጋት የፈፀሙት ተግባር የሚመሰገን ነበር፡፡ በዋልያዎቹ ተጨዋቾች እና ደጋፊዎች ላይ የተፈጠረው ድንጋጤ እና ብስጭት ግን በፍፁም ቅጣት ምቱ መሳት ምክንያት ጭራሽ ወደ ተለየ አይነት ደስታ ተለውጧል፡፡ ኬቨን ኪልማኒ ወደ ግራ የመታው ኳስ በታሪክ ድንቅ ጥረት ወደ ውጪ ወጥቷል፡፡ ከዚያም በሌሶቶው ጨዋታ ተቀይሮ በመግባት በማይገመት እንቅስቃሴው ልዩነት የፈጠረው ባዬ ገዛኸኝ፣ ለሁለቱም ጎሎች መገኘት ምክንያት የነበረው ቢኒያምን ቀይሮ የገባ ሲሆን የወላይታ ድቻው አጥቂ እንደገባ ጥሩ ሙከራ ሞክሮ ወደ ውጪ ወጥቶበታል፡፡ በኬኒያ በኩል ፍፁም ቅጣት ምቱን ያመከነው ኪልማኒ በታስከሩ አጥቂ ጄሲ ዌሬ የተተካ ሲሆን ሀራምቤዎቹ ከመስመር የተሻገረን ኳስ በጭንቅላታቸው ሞክረው ታሪክ አውጥቶባቸዋል፡፡ በዚሁም በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የ2ለ0 ድል ጨዋታው ተጠናቋል፡፡

ከጨዋታው በኋላ

የዋልያዎቹ አለቃ ዮሐንስ ሳህሌ ከጨዋታው በኋላ ለጋዜጠኞች በሰጡት ቃል የጎል እድሎች በመፍጠር፣ በአካል ብቃት እና በመሳሰሉት ከተጋጣሚያቸው የተሻሉ ከመሆናቸው አንፃር ድሉ እንደሚገባቸው ገልፀዋል፡፡ የምንተስኖት አዳነ ገና በ34ኛው ደቂቃ ተቀይሮ መውጣት ታክቲካዊ እንጂ በጉዳት ሳቢያ የተደረገ እንዳልነበር ያረጋገጡት አሰልጣኙ ለብሔራዊ ቡድኑ የመጀመሪያ የፉክክር ጨዋታቸውን ያደረጉትን የተካልኝ ደጀኔ እና አስቻለው ግርማን አቋም አወድሰዋል፤ ለወጣቶቹ ድንቅ አቋምም የደጋፊውን የተለየ ድጋፍ አመስግነዋል፡፡ ዮሐንስ ውጤቱ በመልሱ ጨዋታ መዘናጋት እንደማፈጥርባቸውም አረጋግጠዋል፡፡ የቡድኑ የመሀል ተከላካይ ሳልሀዲን ባርጊቾ ላስመዘገቧቸው ተከታታይ ድሎች የባህር ዳር ስታዲየም ታዳሚን አመስግኖ በሁለት ጎሎች ልዩነት ማሸነፋቸው የመልሱን ጨዋታ በመጠኑ ሊያቀልላቸው እንደሚችል ተስፋውን ገልጧል፡፡ ለአጭር ጊዜ ብቻ ቢዘጋጁም ከአስቻለው ታመነ ጋር የፈጠሩት ጥምረት ጥሩ ስሜት እንደፈጠረበትም ሳልሀዲን አክሏል፡፡ የኬኒያው አሰልጣኝ ቦቢ ዊልያምሰን በበኩላቸው በኢትዮጵያ ደጋፊዎች መደመማቸውን ገልፀው የዋልያዎቹ አቋምም መልካም እንደነበር አልሸሸጉም፡፡ የእሳቸውም ቡድን አይጠቀምበት እንጂ ጥሩ እድሎችን አግኝቶ እንደነበር እና ፍፁም ቅጣት ምቱን ማምከናቸው የማለፍ እድላቸውን እንደጎዳውም ጠቅሰዋል፡፡ ስኮትላንዳዊው አሰልጣኝ ቀላል ባይሆንም በናይሮቢ ውጤቱን ለመቀየር የሚችሉትን ሁሉ እንደሚያደርጉም ተስፋቸውን ተናግረዋል፡፡

ዋልያዎቹ ሲመዘኑ፡-

ታሪክ ጌትነት፡- የደደቢቱ ግብ ጠባቂ ምናልባትም በአቤል ማሞ መጎዳት ምክንያት ያገኘውን እድል በሚገባ ተጠቅሞበታል፡፡ ታሪክ የደርሶ መልስ ፍልሚያውን ሂደት ፍፁም ሊለውጥ ይችል የነበረውን የፍፁም ቅጣት ምት ከማዳኑ ባሻገር ሌሎች ጥቂት ሙከራዎችንም መልሷል፡፡ ደካማ ጎኑ በነበረው የኳስ ስርጭት ላይም መሻሻል አሳይቷል፡፡

ስዩም ተስፋዬ፡- አንጋፋው ተከላካይ በደረሰበት ግጭት ጭንቅላቱ በፋሻ ተጠቅልሎ ብዙ ደቂቃዎችን ለመጫወት ቢገደድም በመከላከሉም ሆነ ማጥቃቱን በማገዙ ረገድ ጥሩ ነበር፡፡

አስቻለው ታመነ፡- የዚህ ወጣት የማይወዥቅ አስደናቂ አቋም የሁሉም መነጋገሪያ ሆኗል፡፡ የደደቢቱ ተከላካይ ብዙ ጫና ያለበትን የብሔራዊ ቡድን ተሰላፊነት ያለ ችግር ተላምዶታል፤ ከሳልሀዲን ባርጊቾ ጋር የፈጠረው ጥምረትም መልካም ሆኗል፡፡

ሳልሀዲን ባርጊቾ፡- የአስቻለው ያልተጠበቁ ድንቅ አቋሞች የሳልሀዲንን መሻሻል የሸፈኑት ይመስላሉ፡፡ የቅዱስ ጊዮርጊሱ ተከላካይ በዚህም ጨዋታ በግሉም ሆነ ከአስቻለው ጋር በፈጠሩት ቅንጅት በጣም ጥሩ ነበር፡፡

ተካልኝ ደጀኔ፡- አሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ ደደቢትን ከያዙ ጥቂት ጊዜ በኋላ የሰማያዊዎቹን የግራ ተከላካይ ስፍራ የግሉ ያደረገው ወጣቱ ተከላካይ በመጀመሪያ የብሔራዊ ቡድኑ ጨዋታው በተለይ በመከላከሉ ረገድ መልካም እንቅስቃሴ አሳይቷል፡፡

ጋቶች ፓኖም፡- ግዙፉ አማካይ በብሔራዊ ቡድን የአጭር ጊዜ ቆይታው የተሻለውን እንቅስቃሴ አድርጓል፡፡ የኢትዮጵያ ቡናው ተጨዋች በመከላከሉ እና በማጥቃቱ ሚዛናዊ እንቅስቃሴ ሲያደርግ ወሳኙን የፍፁም ቅጣት ምትም ተረጋግቶ ወደጎልነት ቀይሯል፡፡

ምንተስኖት አዳነ፡- የቅዱስ ጊዮርጊሱ አማካይ አሰልጣኙን ያላስደሰተ የ34 ደቂቃዎች ቆይታ ብቻ አድርጓል፡፡

በኃይሉ አሰፋ፡- የብሔራዊ ቡድኑ አምበል ለወጣቶቹ ምሳሌ የሚሆን ታታሪነት እና ፍላጎትን የያዘ መልካም እንቅስቃሴ አሳይቷል፡፡

አስቻለው ግርማ፡- የኢትዮጵያ ቡናው አጥቂ ድንቅ ቀትር አሳልፏል፡፡ አስቻለው ካስቆጠረው ወሳኝ የመረነት ጎል በተጨማሪ ፍላጎቱ፣ ድሪብሎቹ፣ ፍጥነቱ፣ ፈጠራው እና በመስመሩ የነበረውን ተካልኝን ለማገዝ ያሳየው ተነሳሽነት ለቡድኑ ድል ቁልፍ ነበሩ፡፡

ራምኬል ሎክ፡- አይደክሜው የኤሌክትሪክ አጥቂ የኬኒያ ተከላካዮች እንዳይረጋጉ በማድረግ፣ ወደኋላ እየተመለሰ አማካዮችን በማገዝ እና ለአጣማሪው ቢኒያም ክፍተቶች በመፍጠር በጣም ጥሩ እንቅስቃሴ አድርጓል፡፡

ቢኒያም አሰፋ፡- አንጋፋው አጥቂ ጥቂት የጎል እድሎችን ቢያመክንም ለሁለቱም ጎሎች ወሳኝ ሚና ተጫውቷል፡፡ ከራምኬል ጋር የፈጠረው ጥምረትም መልካም የሚባል ነበር፡፡

ተቀይረው የገቡ፡-

ፍሬው ሰሎሞን፡- የመከላከያው አማካይ ከእሱ ባልተለመደ መልኩ የሚያቀብላቸው ኳሶች ሲበላሹበት ቢስተዋልም ቡድኑ የተሻለ የአማካይ ክፍል ቅርፅ እንዲኖረው አድርጓል፡፡

ባዬ ገዛኸኝ፡- ለምዘና የሚያበቃ የጨዋታ ጊዜ አልነበረውም፡፡

በረከት ቦጋለ፡- ለምዘና የሚያበቃ የጨዋታ ጊዜ አልነበረውም፡፡

አሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ፡- የዋልያዎቹ አሰልጣኝ ሜዳ ባስገቧቸው ተጨዋቾች ምርጫ (በአብዛኞቹ ውጤታማ ነበሩ)፣ ለአዳዲስ ወጣቶች በሰጡት እድል፣ በዚህ ጨዋታ በተጨዋቾቻቸው ላይ በታየው ተነሳሽነት እና የመጫወት ነፃነት ሁሉ ከፍ ያለ አድናቆት ይገባቸዋል፡፡

Articles

የቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ የኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ተሳትፎ ድህረ ምልከታ

Published

on

Medal Winners

በቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ በወረቀት ደረጃ ከውድድሩ መጀመር በፊት ቡድኑ ባመዛኙ በጥሩ ብቃት ላይ የሚገኙ ወጣት አትሌቶችን ስላካተተ ቢያንስ የለመድናቸውን ሁለት ወይም ሶስት የወርቅ ሜዳልያ ድሎች እንደማያሳጣን ተስፋ አድርጌ ነበር፡፡ ሆኖም የሜዳ ላይ ውጤቱ እንደተጠበቀው ሳይሆን ቀርቷል፡፡ ኢትዮጵያ በውጤታማነቷ በምትታወቅበት የአትሌቲክስ ፉክክር በአንድ የወርቅ፣ አንድ የብር፣ እና ሁለት የነሐስ በድምሩ በአራት ሜዳልያዎች ከዓለም 14ኛ ከአፍሪካ 3ኛ ደረጃን ይዛ ጨርሳለች፡፡ ይህም ሁሌም ለአፍሪካ የበላይነት ከምንፎካከራት ኬንያ ጋር ያለን ልዩነት ይበልጥ እንዲሰፋ አድጎታል፡፡ ከቅርብ ግዜ ወዲህ ሌላኛዋ የምስራቅ አፍሪካ ተቀናቃኛችን እየሆነች ከመጣችው ኡጋንዳም አንሰን እንድንገኝ አድርጎናል፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በአትሌቲክሱ ከ1992ቱ የባርሴሎና ኦሊምፒክ ወዲህ ኢትዮጵያ ዝቅተኛ የሜዳልያ ስኬት ያስመዘገበችበትም ሆኖ አልፏል፡፡

አሉታዊ ጎኖች
ቶኪዮ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ውጤታማነት ፈር ቀዳጅ የሆነው ታላቁ አትሌት ሻምበል አበበ ቢቂላ በ1964 ዓ.ም. በተከታታይ ሁለተኛ የኦሊምፒክ ማራቶን ድሉን የተቀዳጀባት ከተማ ናት፡፡ እናም በቶኪዮ ከተማ በተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን የሱን ክብር የሚያጎሉባቸውን ነገሮች ያደርጋሉ ብዬ ጠብቄ ነበር፡፡ የሆኑት ነገሮች ግን በተለይ በቡድኑ አስተዳዳሪዎች በኩል ፍፁም ኃላፊነት የጎደለውና ከጠበቅኩት በተቃራኒው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን እና የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ከአትሌቶች ምርጫ አንስቶ በቡድኑ የዝግጅት ወቅት በተካረረ ውዝግብ ውስጥ ነበር የከረሙት፡፡ የኦሊምፒክ ቡድኑን የማዘጋጀት እና የመምራት የጋራ ኃላፊነት የነበረባቸው ሁለቱ አካላት ይባስ ብለው ውዝግቡን ቶኪዮ ድረስ ይዘውት ሄደዋል፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ሁለቱን አካላት በማቀራረብ በትልቁ ውድድር ላይ ያለንን ተሳትፎ እንከን አልባ ማድግ የሚጠበቅባቸውም ተመልካች ከመሆን የዘለለ ሚና አልነበራቸውም። የውዝግቡ አሉታዊ ትሩፋት በአትሌቶች ስነልቦና እና በአጠቃላይ የቡድኑ ውጤት ላይ የበኩሉን ተፅዕኖ ሳያሳርፍ እንዳላለፈ አያጠራጥርም፡፡

እንደ አለመታደል ሆኖ በቶኪዮ ኦሎምፒክ የኢትዮጵያን ልዑካን የመምራት ትልቁ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሰዎች ኃላፊነት የጎደላቸው ነበሩ። የስፖርቱ አስተዳደሪዎች ትላልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በአትሌቶች ምርጫ ዙሪያ የነበረውን ውዝግብ እንዲያቆሙልን እመኝ ነበር። ጭራሽ እራሳቸው ችግር ፈጣሪ ሆነው መገኘታቸው አስደንጋጭ እና አሳሳቢ ጉዳይ ነው፡፡ በመሮጫ መም ወይም በጎዳና ላይ በሚደረጉ ውድድሮች መሸነፍን በስፖርቱ ውስጥ ማሸነፍ እና መሸነፍ ያሉ የነበሩ እና ወደፊትም የሚኖሩ ነገሮች ስለሆኑ በፀጋ መቀበል ይቻላል፡፡ ተወዳዳሪዎቹ ውጤታማ እንዲሆኑ የስነልቦና ጥንካሬን ሊፈጥሩላቸው የሚገቡ ኃላፊዎች የእርስ በርስ ሽኩቻ ተቃራኒውን አሉታዊ ተፅዕኖ ሲያሳርፍ ማየት ግን ፍፁም ተቀባይነት የለውም፡፡ ለነገሩ ከስፖርቱ እድገት ይልቅ የፖለቲካ ግዴታቸው የሚያስጨንቃቸው የስፖርት አመራሮች በበዙባት ሀገር ስፖርቱ እንዲህ የማንም መጫወቻ ሲሆን ማየት አዲስ ነገር አይደለም፡፡  

የስፖርት አመራሮች ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሆነው ትኩረታቸውን ስፖርቱን በማስፋፋቱ እና ማሳደጉ ላይ አድርገው የሚሰሩ ስለስፖርቱም በቂ እውቀት እና ፍቅሩ ያላቸው ቢሆኑ መልካም ነው፡፡ ለቦታው በሚመጥን እና ኃላፊነቱን በአግባቡ መወጣት በሚችል የስፖርት አመራር የሚመራ የስፖርት ተቋምን መገንባት በተመሳሳይ ሰዓት የሀገር ግንባታን የሚደግፉ ሶስት ነገሮችን ስኬታማ ያደርጋል፡፡ በስፖርት ጤናውን የሚጠብቅ ማሕበረሰብ በመፍጠር በጤናው ሴክተር ላይ የሚኖረውን ጫና ይቀንሳል፣ በሀገር ገፅታ ግንባታ እና በኢኮኖሚው ዕድገት ላይም የበኩሉን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል፡፡ በቶኪዮ ላይ የተመለከትናቸው የሀገርን ክብር ዝቅ ያደረጉ ግዴለሽነቶች ተገቢው ትኩረት ተሰጥቷቸው ሊታዩና አጥፊዎቹ ሊጠየቁበት ይገባል፡፡ በመጪዎቹ ዓመታት በሚጠብቁን ዓለም አቀፍ ውድድሮች ላይም የቶኪዮ ኦሊምፒኩን አይነት ሀፍረት እንዳይገጥመን ከወዲሁ ለችግሮቹ መፍትሔ መፈለግ አለበት፡፡

ባለፉት ዓመታት ኦሊምፒክ በመጣ ቁጥር በልዑካን ቡድኑ ውስጥ እየተካተቱ በሕዝብ ገንዘብ የሚዝናኑት የኦሊምፒክ ቱሪስቶች ጉዳይ ዘንድሮም ያልተቀረፈ ችግር ሆኖ ተስተውሏል፡፡ ከሌላው ግዜ በተለየ መልኩ ተጠባባቂ አትሌቶችን ይዞ መጓዝ ይጠይቅ በነበረው ውድድር ላይ አትሌቶቹን ትቶ ምንም የማይሰሩ ሰዎችን ይዞ መሄድ ትልቅ ቀልድ ነው፡፡  

ከሜዳ ውጭ የነበረው ውዝግብ ዋነኛ የትኩረት ማዕከል የነበረ መሆኑ በሜዳ ላይ የነበሩብንን ድክመቶች ሊያስረሳንም አይገባም፡፡ ስድስት የጎዳና ላይ ተወዳደሪዎቻችን እና አንድ የመም ተወዳዳሪ ውድድራቸውን ማቋረጣቸው በቶኪዮ ከታዩት ደካማ ጎኖቻችን መካከል የሚጠቀስ ነው፡፡ ችግሩ በዚህ ምክንያት ነው የተከሰተው ብሎ ለይቶ ለመናገር ባይቻልም ብዙ ግዜ ሲፈትነን ለሚስተዋለው የሞቃታማ ቦታ ውድድር የምናደርጋቸው ዝግጅቶችን መለስ ብሎ መመልከትን የሚጠይቅ ይመስለኛል፡፡ የተጎዳች አትሌትን ወደውድድር እንድትገባ ማድረግ እና በሁለት ደቂቃ ውስጥ ለማቋረጥ መገደዷም የአትሌቶች የጤና ክትትል ላይ ክፍተት እንዳለ የጠቆመን ክስተት ነው፡፡

የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ቡድን ወደውድድር ስፍራው ካቀናበት ግዜ ጀምሮ በቶኪዮ ምንም አይነት ቡድኑን የተመለከቱ ይፋዊ ጋዜጣዊ መግለጫዎች ወይም ፕሬስ ሪሊዞች አልነበሩም፡፡ ይህም እንደተለመደው የሕብረተሰቡን እና የመገናኛ ብዙሀንን ስለቡድኑ ቀጥተኛ መረጃ የማግኘት መብት የገደበ ነበር፡፡ ጋዜጠኞችም ሚዛናዊ ሆኖ ከመዘገብ ይልቅ ጎራ ለይተው ቃላት መወራወራቸው የህዝብን ትክክለኛ መረጃ የማግኘት መብት የነፈገ ነው፡፡ 

አዎንታዊ ጎኖች
ሰለሞን ባረጋ በወንዶች 10,000 ሜትር ወርቅ፣ ለሜቻ ግርማ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ብር፣ ጉዳፍ ፀጋዬ በሴቶች 5000 ሜትር ነሐስ፣ እና ለተሰንበት ግደይ በሴቶች 10,000 ሜትር ነሐስ ማስመዝገብ መቻላቸው የሚደነቅ ስኬት ነው፡፡

የመጪው ትውልድ አካል የሆኑት ተስፈኞቹ መቅደስ አበበ፣ ፍሬወይኒ ሀይሉ፣ በሪሁ አረጋዊ እና ጌትነት ዋለን ጨምሮ አምስት አትሌቶች ለሜዳሊያ የቀረበ የአራተኛነት ደረጃን ይዘው ማጠናቀቅ መቻላቸውም መልካም ነው፡፡ በተለይ ወጣቶቹ ያስመዘገቡት ውጤት በመጪዎቹ ዓመታት ተገቢውን ድጋፍ ካገኙ የምንጓጓለትን ድል ሊያስገኙልን እንደሚችሉ ያመላከተን ነው፡፡

የሀብታም አለሙ በኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ተሳትፎ ታሪክ በሴቶች 800 ሜትር ለመጀመሪያ ግዜ ለፍፃሜ ተወዳዳሪነት መብቃት ምንም እንኳ በፍፃሜው የሜዳልያ ድል ባይቀናትም በአዎንታዊ ጎን ሊጠቀስ የሚችል ስኬት ነው፡፡

ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ደረጃን ይዘው ላጠናቀቁ አትሌቶች በሚሰጥ ነጥብ ድምር መሰረት በወጣው የነጥብ (ፕሌስመንት) ደረጃ ሰንጠረዥ ላይ በ64 ነጥብ ዘጠነኛ ሆነን ማጠናቀቃችንም እሰየው የሚያስብል ነው፡፡

በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከአራተኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ አጠናቀው ነጥብ ያስገኙ እና የዲፕሎማ ተሸላሚ የሆኑት አትሌቶች፡-
4ኛ – ፍሬወይኒ ሀይሉ – በሴቶች 1500 ሜትር
4ኛ – መቅደስ አበበ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል
4ኛ – ሮዛ ደረጀ – በሴቶች ማራቶን
4ኛ – በሪሁ አረጋዊ – በወንዶች 10,000 ሜትር
4ኛ – ጌትነት ዋለ – በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል
5ኛ – እጅጋየሁ ታዬ – በሴቶች 5000 ሜትር
6ኛ – ሀብታም አለሙ – በሴቶች 800 ሜትር
6ኛ – ሰንበሬ ተፈሪ – በሴቶች 5000 ሜትር
8ኛ – ዮሚፍ ቀጄልቻ – በወንዶች 10,000 ሜትር
8ኛ – ዘርፌ ወንድማገኝ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል

  • የአትሌቲክስ የነጥብ ደረጃ ሰንጠረዥ ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ የሚያጠናቅቁ አትሌቶች በሚያስመዘግቡት ነጥብ ድምር መሰረት የሚወጣ ሲሆን የነጥብ አሰጣጡም ለአንደኛ ደረጃ 8 ነጥብ፣ ለሁለተኛ ደረጃ 7 ነጥብ፣ ለሶስተኛ ደረጃ 6 ነጥብ፣ ለአራተኛ ደረጃ 5 ነጥብ፣ ለአምስተኛ ደረጃ 4 ነጥብ፣ ለስድስተኛ ደረጃ 3 ነጥብ፣ ለሰባተኛ ደረጃ 2 ነጥብ፣ እና ለስምንተኛ ደረጃ 1 ነጥብ ነው።

ከፊታችን ምን  እየጠበቀን ነው? ምንስ እናድርግ?
ባለፈው ዓመት በዓለም አቀፉ ወረርሺኝ ምክንያት ትልልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች ለሌላ ግዜ እንዲተላለፉ መደረጉ ይታወቃል፡፡ ሌላ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር ቀጣዮቹ አራት ዓመታት በተከታታይ በየዓመቱ ዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ውድድሮች የሚካሄዱባቸው ይሆናሉ፡፡ በ2022 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2023 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2024 የኦሊምፒክ ጨዋታዎች፣ እና በ2025 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች ይኖራሉ፡፡ በቀጣዩ ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ከሐምሌ 8 – 17/2014 በዩናይትድ ስቴትስ ኦሪጎን የሚካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና አዘጋጆች ሙሉ የውድድሩን ፕሮግራም፣ የማራቶን እና የእርምጃ ውድድሮች የሚካሄዱባቸውን ቦታዎች በትላንትናው ዕለት ይፋ አድርገዋል፡፡ የዓለም ሻምፒዮናውን ውድድር በኃላፊነት የሚመራው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ከወዲሁ ለዛ ውድድር ተሳትፎ የሚጠበቅበትን አቅዶ መንቀሳቀስ ይኖበርታል፡፡

ከምርጫ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጭቅጭቆችን ለማስቀረት ከወዲሁ ሁሉም አትሌቶች አውቀውት በውስጡ የሚያልፉበትን ገዢ የሆነ የመምረጫ መስፈርት ማዘጋጀት ቀዳሚው ተግባር መሆን አለበት፡፡ የመምረጫ መስፈርት ሁልግዜም በግላዊ ምልከታ እና ፍላጎቶች ላይ በሚመሰረት ምክንያት አነጋጋሪ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ቢሆንም ባለድርሻ አካላቱን በሙሉ ባሳተፈ መልኩ ውይይት ተደርጎበት ቢወጣ ሁሉንም ገዢ እና ከጭቅጭቅ የፀዳ ሊሆን ይችላል፡፡ እዚህ ላይ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከተከሰቱት ሁኔታዎች አንፃር የሌሎች ሀገሮችንም ተሞክሮዎች በመዳሰስ ነገሩን ሰፋ አድርጎ መመልከት ቢቻል ጥሩ ነው፡፡ ትልልቅ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በተደጋጋሚ እንደታዘብነው አንዳንድ አትሌቶች በቡድኑ ውስጥ ለመካተት የሚያደርጉትን ተገቢ ያልሆነ ሙከራም ማቆም አለባቸው፡፡ ከፋም ለማም ስፖርቱን እንዲመራ ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሚያወጣቸውን መስፈርቶች ማክበርና በዛ ውስጥ ተመራጭ ለመሆን መሞከር ግድ እንደሚላቸውም መዘንጋት የለባቸውም፡፡ ማኔጀሮች እና አሰልጣኞች በተለይ በማራቶን የራሳቸውን አትሌት ለማስመረጥ የሚያደርጓቸው አላስፈላጊ ግፊቶችም ሊያቆሙ ይገባል፡፡

ለውድድሮች የምናደርጋቸውን ዝግጅቶች ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች ከውድድሮች በኋላ መገምገም እና መታረም ያለባቸው ነገሮች ካሉ ማረም፡፡ ከፍተኛ ሙቀት በነበረባቸው በለንደን 2012 ኦሊምፒክ ሶስቱም የወንዶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በሞስኮ 2013 የዓለም ሻምፒዮና ሁለቱ የሴቶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ላይ አምስት የማራቶን (ሶስቱም ወንዶች እና ሁለት ሴቶች) ተወዳዳሪዎቻችን እንዲሁም የሴቶች እርምጃ ተወዳዳሪያችን ለማቋረጥ መገደዳቸውን አስተውለናል፡፡ ስለዚህ በጎዳና ላይ ውድድሮች ከባድ ሙቀት ለሚኖርባቸው ቦታዎች እንዴት መዘጋጀት አለብን የሚለው ጉዳይም በደንብ ሊታይ የሚገባው ይመስለኛል፡፡ አንዳንድ የመም (ትራክ) ተወዳዳሪ አትሌቶቻችን የውድድር ዓመቱ ሲጀምር ድንቅ ብቃታቸውን ያሳዩን እና ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ አቋማቸው እየወረደ ይመጣል፡፡ አሰልጣኞቻቸው ለእነዚህ አይነቶቹ አትሌቶች ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ ብቃታቸውን እያሳደጉ እንዲሄዱ የሚረዳቸውን የልምምድ ፕሮግራም ቢያዘጋጁላቸው መልካም ነው፡፡ በመካከለኛ ርቀት ውድድሮች ላይ በተለይ በወንዶች አሁንም በከፍተኛ ደረጃ የሚፎካከሩ አትሌቶችን ለማፍራት ጠንክረን መስራት ይጠበቅብናል፡፡

Continue Reading

Articles

የኢትዮጵያውያን አትሌቶች የቶኪዮ ኦሊምፒክ የአትሌቲክስ ማጣሪያ ውድድሮች የመጀመሪያ ሁለት ቀናት

Published

on

በሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በቶኪዮ ኦሊምፒክ የመጀመሪያዎቹ ሁለት ቀናት የኢትዮጵያ አትሌቶች የተሳተፉባቸው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል፣ 800 ሜትር በሁለቱም ፆታዎች፣ እንዲሁም የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያዎች ሌላኛዎቹ የኢትዮጵያውያን የትኩረት ማዕከል የነበሩ ውድድሮች ናቸው፡፡ ቀጣዩ ዘገባ የኢትዮጵያውያኑን የማጣሪያ ውድድሮች ተሳትፎ እና ውጤቶች አንዲሁም ተጨማሪ መረጃዎችን ይዟል፡፡

የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል

በአትሌቲክስ ውድድሩ የመክፈቻ ቀን (ዓርብ ሐምሌ 23/2013) ጠዋት ላይ በተካሄደው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ማጣሪያ ከተሳተፉት ሶስት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች መካከል ከምድብ አንድ ለሜቻ ግርማ (8፡09.83) በአንደኛነት፣ ከምድብ ሁለት ጌትነት ዋለ (8፡12.55) በሁለተኛነት ለፍፃሜው ሲያልፉ በምድብ ሶስት የተወዳደረው ታደሰ ታከለ (8፡24.69) ስምንተኛ ወጥቶ ለፍፃሜው ሳያልፍ ቀርቷል፡፡ ለሜቻ ጃፓናዊው ሚዩራ ዩጂን እና ኬንያዊው ቤንጃሚን ኪይገንን በማስከተል ከምድቡ ያሸነፈበት 8:09.83 በኦሊምፒክ የማጣሪያ ውድድሮች ላይ የተመዘገበ የምንግዜውም ፈጣን ሰዓት ሆኗል፡፡ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የፍፃሜ የሜዳልያ ፉክክር በዋናነት በኬንያውኑ ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት፣ በኢትዮጵያውያኑ ለሜቻ ግርማ እና ጌትነት ዋለ እንዲሁም በሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ መካከል እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡

ኢትዮጵያ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በ1980ው የሞስኮ ኦሊምፒክ በሻምበል እሸቱ ቱራ አማካይነት ካስመዘገበችው የነሐስ ሜልያ ድል ወዲህ በርቀቱ በወንዶች ምንም አይነት የኦሊምፒክ ሜዳልያ ድል የላትም፡፡ ሆኖም ከቅርብ ግዜ ወዲህ እየታዩ የመጡ መሻሻሎች እና በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ የተመዘገበው የብር ሜዳልያ ድል በቶኪዮም ሌላ ሜዳልያን ተስፋ እንድናደርግ ያነሳሳን ሆኗል፡፡ ዘግይቶ የተሰላፊ አትሌቶች ለውጥ ከተደረገባቸው ርቀቶች አንዱ በሆነው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በተጠባባቂነት የተመዘገበውና በዋናነት በ5000 ሜትር እንደሚወዳደር ይጠበቅ የነበረው ጌትነት ዋለ ወደመጀመሪያ ተሰላፊነት የመጣ ሲሆን ኃይለማሪም አማረ በመጨረሻ ሰዓት በለሜቻ ግርማ መተካቱም አነጋጋሪ የሆነ ሌላኛው ለውጥ ነው፡፡ ጌትነት በ3000 ሜትር መሰናክልም ጠንካራ ተፎካካሪ አትሌት ሲሆን በዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ አራተኛ ሆኖ ማጠናቀቅ ችሏል፡፡ በፍፃሜው ውድድር በ2019 የርቀቱ የዳይመንድ ሊግ ሻምፒዮን ጌትነት ዋለ እና በወቅቱ የዓለም ሻምፒዮና የብር ሜዳሊስት ለሜቻ ግርማ የሚወከለው የኢትዮጵያ ቡድን በቶኪዮ የኬንያውያኑን የበላይነት ለመግታትና አዲስ የስኬት ታሪክ ለማፃፍ እንደሚበቃ ተስፋ ተጥሎበታል፡፡                     

በ1984 በሎስ አንጀለስ ከተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር አንስቶ በተከታታይ በዘጠኝ የኦሊምፒክ ውድድሮች ወይም ላለፉት 36 ዓመታት የኦሊምፒክ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የወርቅ ሜዳልያ ድል በኬንያውያን ቁጥጥር ስር ይገኛል፡፡ በዓለም ሻምፒዮናም ተመሳሳይ የበላይነት ያላቸው ኬንያውያን ከ17 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች በ14ቱ የወርቅ ሜዳልያው አሸናፊዎች ናቸው፡፡ ሆኖም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ ከኢትዮጵያውያን እና ከሞሮኮ አትሌቶች የገጠማቸው ተግዳሮት ለመሸነፍ እጅግ አቅርቧቸው የነበረ መሆኑ አይዘነጋም፡፡ በአንድ ማይክሮ ሰከንድ ልዩነት አሸናፊነታቸውን ባረጋገጡበት በዶሀው ውድድር የተፈታተኗቸው ኢትዮጵያዊው ለሜቻ ግርማ እና ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮው ፍፃሜ ለሌላ ብርቱ ፉክክር እየጠበቋቸው ይገኛሉ፡፡ ባለፉት ሁለት የዓለም ሻምፒዮናዎች በቅደም ተከተል የብር እና የነሐስ ሜዳልያን ያገኘው ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮ ከሚወዳደሩት በሙሉ የላቀና 7፡58.15 የሆነ የራሱ ምርጥ ሰዓት ያለው ነው፡፡

ኬንያ በቶኪዮ ያለፈው ውድድር ሻምፒዮንነቱን ክብር የሚያስጠብቅላትን አትሌት ይዛ መቅረብ ሳትችል ቀርታለች፡፡ ከአምስት ዓመት በፊት በሪዮ የኦሊምፒክ እንዲሁም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀ የዓለም ሻምፒዮን የሆነው ኮንሰስለስ ኪፕሩቶ ባለፈው ወር በኬንያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ውድድሩን ባለማጠናቀቁ የኦሊምፒክ ሻምፒዮንነት ክብሩን ለማስጠበቅ በቶኪዮ አልተገኘም፡፡ ስለዚህ አሁን የረጅም ግዜ የበላይነታቸውን የማስጠበቅ ኃላፊነቱ በ2019ኙ የዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ በቅደም ተከተል ስድስተኛ እና ሰባተኛ ሆነው ባጠናቀቁት ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት ላይ ወድቋል፡፡  

የሴቶች 800 ሜትር

ከአትሌቲክሱ የጀመሪያ ቀን የጠዋት መርሀግብሮች አንዱ በነበረው የሴቶች 800 ሜትር ማጣሪያ በምድብ ሶስት በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ2 ደቂቃ ከ01.20 ሰከንድ ሁለተኛ የወጣችው ሀብታም አለሙ ለግማሽ ፍፃሜው ያለፈች ሲሆን በሁለተኛው ቀን ምሽት ላይ በተካሄደው የግማሽ ፍፃሜ ውድድር ላይም በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ1:58.40 ሁለተኛ በመሆን በኦሊምፒክ የውድድር ታሪክ ለመጀመሪያ ግዜ በርቀቱ ለፍፃሜ ውድድር የበቃች ኢትዮጵያዊት ሆናለች፡፡ ሀብታም ከውድድሩ በኋላ በቶኪዮ ለሚገኘው ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው በሰጠችው አጭር ቃል ‹‹ውድድሩ ትንሽ ፈታኝ ነበር ነገር ግን ለሀገሬ ስል ያለኝን አቅም ሁሉ ተጠቅሜያለሁ፡፡ ክብሩ ይስፋ ለመድኃኒዓለም በመጨረሻም አሪፍ ውጤት ላይ ደርሻለሁ፡፡ ለኦሊምፒክ የፍፃሜ ውድድር ሳልፍ የመጀመሪያዬ ነው፡፡ ከዚህ በፊትም ከኢትዮጵያ ለፍፃሜ የደረሰ ያለ አይመስለኝም እና አሁንም መጨረሻዬን ያሳምርልኝ ነው የምለው›› ብላለች፡፡  

በሴቶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ በምድብ አራት በ2.01.98 አራተኛ ሆና ያጠናቀቀችው ነፃነት ደስታ ወደ ግማሽ ፍፃሜው መቀላቀል ሳትችል ስትቀር በጀማሪዎች ስም ዝርዝር ላይ ስሟ ተካቶ በምድብ አንድ እንደምትሮጥ ስትጠበቅ የነበረችው ወርቅውሀ ጌታቸው ግልፅ ባልተደረገ ምክንያት ውድድሩን ሳትጀምር ቀርታለች፡፡

የወንዶ 800 ሜትር

የወንዶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ ላይ የተሳተፈው ኢትዮጵያዊው መለሰ ንብረት ከምድብ ሶስት በ1:47.80 ሰባተኛ ሆኖ በማጠናቀቅ ለግማሽ ፍፃሜው ማለፍ ሳይችል ቀርቷል፡፡ በመሐመድ አማን ስኬቶች በመነቃቃት ላይ የነበረው የወንዶች 800 ሜትር ከቅርብ ግዜ ወዲህ ኢትዮጵያ ሶስት ሰዓት የሚያሟሉ ተወካይ አትሌቶችን ለማግኘት እየተቸገረችበት የምትገኝ ርቀት እንደሆነ እየታየ ነው፡፡ የኦሊምፒክ ሚኒማ ማሟላት የቻለ አንድ አትሌት ብቻ ይዘን የቀረብንበት የቶኪዮ ኦሊምፒክም ይህ ችግር እንዳልተቀረፈ የታየበት ሌላኛው አጋጣሚ ሆኗል፡፡  

የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ

በአትሌቲክሱ የመጀመሪያ ቀን ሐምሌ 23/2013 ምሽት ላይ በተደረት የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ ላይ የተሳተፉት ሶስቱም ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ ለሚደረገው የፍፃሜ ውድድር አልፈዋል፡፡ ከምድብ አንድ ሰንበሬ ተፈሪ (14፡48.31) እና እጅጋየሁ ታዬ (14፡48.52) የኔዘርላንዷ ሲፋን ሀሳን (14፡47.89) እና ኬንያዊቷ አግነስ (14፡48.01) ቲሮፕን ተከትለው በቅደም ተከተል ሶተኛ እና አራተኛ ሆነው ሲያልፉ ከምድብ ሁለት ጉዳፍ ፀጋዬ (14፡55.74) ኬንያዊቷ ሔለን ኦቢሪ (14፡55.77) አስከትላ በአንደኛነት አልፋለች፡፡


ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ በሚደረገው የሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በሄንግሎ በተከናወነው የኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ባስመዘገበችው የራሷ ምርጥ 14:13.32 የርቀቱ የወቅቱ ፈጣን አትሌት ሆና ወደ ቶኪዮ ያቀናችው ጉዳፍ ለወርቅ ሜዳልያ ድል ከሚጠበቁት መካከል ናት፡፡ በሄንግሎው ውድድር ላይ ጉዳፍን በመከተል በቅደም ተከተል 14:14.09 እና 14፡15.24 በሆነ ሰዓት የጨረሱት እጅጋየሁ እና ሰንበሬም በዓለም የምንግዜም ምርጥ ዝርዝር ውስጥ የስድስተኛ እና ሰባተኛ ደረጃን ለመያዝ የበቁ ጠንካራ አትሌቶች ናቸው፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ የሴቶች 5000 ሜትር ተወዳዳሪዎች ዝርዝር ሶስቱን ኢትዮጵያውያን ጨምሮ ከዓለም የምንግዜም ምርጥ አስር የርቀቱ ሯጮች አምስቱን ያካተተ ነው፡፡ ኬንያውያኑ ሄለን ኦቢሪ እና አግነስ ቲሮፕ ከምንግዜም ምርጥ አስሮቹ ውስጥ የሚካተቱ ሲሆኑ በ12ኛ ደረጃ ላይ የምትገኘው ኔዘርላንዳዊቷ ሲፋን ሀሳንም የቶኪዮውን የፍፃሜ ፉክክር በጉጉት እንዲጠበቅ የምታደርግ ብርቱ አትሌት ናት፡፡

Continue Reading

Articles

ሰለሞን ባረጋ ለአስራ ሶስት ዓመት የራቀንን የወንዶች 10,000 ሜትር ድል በቶኪዮ ወደ ኢትዮጵያ መልሶታል

Published

on

218076583_1010892909482678_1235421043554241523_n

በቶኪዮ ኦሊምፒክ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የአትሌቲክስ ውድድር በተጀመረ በሁለተኛው ቀን በወንዶች አስር ሺህ ሜትር ኢትዮጵያውያንን እጅግ ያስደስተው ድል በወጣቱ ሰለሞን ባረጋ አማካይነት ተመዝግቧል፡፡   
በ1980 ሞስኮ ላይ ምሩፅ ይፍጠር በርቀቱ ለመጀመሪያ ግዜ የኦሊምፒክ የወርቅ ሜዳልያ ካስገኘ በኋላ ከተደረጉት አስር የኦሊምፒክ የወንዶች 10 ሺህ ሜትር ውድድሮች ኢትዮጵያ አምስቱን በበላይነት ለመጨረስ ችላለች፡፡ የርቀቱ ንጉሶች ሀይሌ ገብረስላሴ እና ቀነኒሳ በቀለ ከ1992 እስከ 2008 ዓ.ም. በአራት ተከታታይ የኦሊምፒክ ውድድሮች ላይ በማሸነፍ የርቀቱ የወርቅ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ የተሰጠ እንዲመስለን አድርገውንም ነበር፡፡ ከ2008ቱ የቤይጂንግ ኦሊምፒክ የቀነኒሳ በቀለ ድል በኋላ በተከሰተው የሞ ፋራህ የበላይነት ምክንያት ተመሳሳዩን ድል በቶኪዮ ለማየት 13 ዓመታትን መጠበቅ ግድ ብሎናል፡፡ ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት በጉጉት ስንጠብቀው የቆየነውን የ10 ሺህ ሜትር የኦሊምፒክ ድል በመጨረሻም ሰለሞን ባረጋ በቶኪዮ አጎናፅፎናል፡፡ የሰለሞን የቶኪዮ የወርቅ ሜዳልያ ድል ኢትዮጵያ ካለፉት አስራ አንድ ኦሊምፒኮች በርቀቱ ለስድስተኛ ግዜ የበላይ ሆና እንድትጨርስ ያስቻለም ነው፡፡ ድሉ በቶኪዮ የአትሌቲኪስ ውድድሮች የመጀመሪያው የወርቅ ሜዳልያ ድል ሆኖም ተመዝግቧል፡፡ ሰለሞን ባረጋ በ2018 የበርሚንግሀም የዓለም የቤት ውስጥ ውድድር በ3000 ሜትር እና በ2019 የዶሀ ዓለም ሻምፒዮና ላይ በ5000 ሜትር የብር ሜዳልያ ካገኘ በኋላ በመጀመሪያ የኦሊምፒክ ተሳትፎው ከፍተኛ ክብር የሚሰጠውን የ10,000 ሜትር የወርቅ ሜዳልያ ድል ለማሳካት በቅቷል፡፡

‹‹የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት››
ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድል በኋላ

ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድሉ በኋላ በስፍራው ከሚገኘው የስራ ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው ጋር ባደረገው አጭር ቃለ ምልልስ የሚከተለውን ብሏል ‹‹ረጅም ርቀት የእኛ ስፖርት ነው ተብሎ ይታመናል፡፡ ሆኖም በኦሊምፒክ ውድድር ላይ ወርቅ ሜዳልያ ከወሰድን ብዙ ግዜ አልፎናል፡፡ ይህን ነገር ለመጨረሻ ግዜ ያሳካውም ቀነኒሳ ነበረ፡፡ ዛሬ በቶኪዮ ድሉን በማሳካቴ በጣም ደስተኛ ነኝ፡፡ በተለይ ለእኛ ከቶኪዮ ጋር አበበ ቢቂላን የምናስታውስበት ድል ስለሆነ ያንን በማሳካቴም በጣም ተደስቻለሁ፡፡ ዘንድሮ ከኡጋንዳ የዓለም ሪኮርድ የሰበረው ቼፕቴጌይ እና የዓመቱን ፈጣን ሰዓት የሮጠው ኪፕሊሞ ነበሩ፡፡ እናም ውድድሩ በጣም ይፈጥናል ብዬ ነበር የጠበቅኩት ግን አልተሮጠም፡፡ ውድድሩን የጨረስነውም 27 ቤት ነው፡፡ የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት፡፡ ኡጋንዳውያኑ አትሌቶች ዛሬ ብዙም አልታገሉም፡፡ አብዛኛውን ሰዓት ከኋላ ነው የቆዩት እና እንደዚህ ይሆናል ብዬ አልጠበቅኩም ነበር፡፡ እነርሱን ካሜራ ላይም እያየኋቸው ስለነበር ስለነሱ ብዙም አልተጨነቅኩም እንደውም ከእነሱ ይልቅ የእኛን ልጆች ነበረ ይወጣሉ ብዬ የጠበቅኩት፡፡ በውድድሩ መሀል ተጠባቂ የሆኑት ኡጋንዳውያን ወደኋላ ቀርተው ሶስተኛው የቡድን አጋራቸው ወደፊት ወጥቶ በሰፊ ልዩነት ሲመራ እኛ እነሱን ስንጠብቅ እሱ አዘናግቶ እንዳያሸንፍ ልዩነቱን ለማጥበብ ሞክሬያለሁ፡፡ ምናልባት እነሱ እኛን ሲጠብቁ አንተ ሂድ ያሉት ነበር የመሰለኝ፡፡ ከዚህ በፊት በእንደዚህ አይነቱ ነገር ዳይመንድ ሊግ ላይ ስለተሸወድኩኝ ያንን እንዳይደግሙ ብዬ ነበረ ልዩነቱን ለማጥበብ የሞከርኩት፡፡ የአሰልጣኜንም ምክር እየሰማሁ ስለነበረ የምሮጠው እና ወደኋላ ተመለስ እያለኝ ስለነበር ወደኋላ ተመልሻለሁ፡፡ የእነርሱ እስትራቴጂ እሱን ወደፊት እንዲወጣ አድርገው እኛን ለማድከም ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ስንነጋገር ወደፊት ጠጋ በል እያልኩት ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ልምምድም አብረን ነበረ የምንሰራው፡፡ እኔ እንደውም ከአንድ እስከ ሶስት እንወጣለን ብዬ ነበር የጠበቅኩት አጋጣሚ ሆኖ አልተሳካም ነገር ግን ወርቁን ወደኢትዮጵያ በመመለሳችን በጣም ደስተኛ ነን፡፡›› ብሏል፡፡

Continue Reading

Trending