Connect with us

Sports

ዋልያዎቹ ውቅያኖስ ያቋረጡ ደጋፊዎቻቸውን አስከፍተዋል

Published

on

CAM03264

Copyright EthioTube 2015.

ምናልባትም በኢትዮጵያ እግር ኳስ የረዥም ጊዜ ታሪክ እጅግ በርካታ ደጋፊዎች እና ጋዜጠኞችን ይዞ ከሀገሩ ውጪ የተጓዘው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ከሚጢጢዬዋ ሀገር ሲሼልስ ጋር ፍፁም ሳይጠበቅ አቻ ተለያይቶ ተመልሷል፡፡ ቀጣዩ ዘገባ ከዚህ ወሳኝ ጨዋታ በፊት፣ በጨዋታው ላይ እና ከጨዋታው በኋላ የተፈፀሙ ክስተቶችን እና የተሰጡ አስተያየቶችን ለመዳሰስ ይሞክራል፡፡

ከጨዋታው በፊት

ከጨዋታው አስቀድሞ በርካታ አነጋጋሪ ጉዳዮች ነበሩ፡፡ በሀገራችን እግር ኳስ ባልተለመደ ሁኔታ (የናይጄሪያ ካላባር ክስተት ሳይዘነጋ) በተለያዩ ድርጅቶች በተለይም በብሔራዊ ቡድኑ ዋነኛ ስፖንሰር ዋልያ ቢራ ሙሉ ስፖንሰርነት እንዲሁም በግላቸው የተጓዙ ጥቂቶችን ጨምሮ ጨዋታውን ለመመልከት የተጓዙ ከ500 የማያንሱ ደጋፊዎች እና ብዙ ጋዜጠኞች በውቧ ሲሼልስ መገኘት ዋነኛው ነበር፡፡ ዋልያ ቢራ በድምላይነር ቦይንግ አውሮፕላን በቻርተር በረራ ብዙዎችን ሲወስድ የተቀሩት በሌሎች ድርጅቶች እገዛ እንዲሁም በጉዞ ወኪሎች የቅናሽ ፓኬጆች ወደ ቪክቶሪያ የተጓዙም ነበሩ፡፡ እነዚህ ኢትዮጵያዊያን የከተማዋን ዋነኛ የባህር ዳርቻ ሆቴሎችም ሆነ ስታዲየሙን የተቆጣጠሩ እስኪመስሉ በዝተው ይታዩ ነበር፡፡ 10.000 ተመልካች የሚያስተናግደው ሊኒቴ ስታዲየምም የሲሼልስ ሳይሆን የዋልያዎቹ እስኪመስል በርካቶቹ ታዳሚያን እነዚሁ ኢትዮጵያዊያን ነበሩ፤ ስታዲየሙ በዝማሬዎችም ደምቆ ነበር፡፡ እውነቱን ለመናገር ከአየር ፀባዩ ውጪ ሁሉ ነገር ኢትዮጵያዊ ነበር፡፡ ዋልያዎቹ ውቅያኖስ አቋርጠው ‹‹በሜዳቸው›› እንደተጫወቱ ቢገለፅ እንኳ ማጋነን አይሆንም፡፡ ጨዋታውን እንዲመሩ በቅድሚያ ተመድበው የነበሩት ኮሞሮሷዊያን አርቢትሮች በጊዜ ሲሼልስ አለመድረሳቸው እና በኋላም ግልፅ ባልሆነ ምክንያት በማዳጋስካራዊያን አርቢትሮች መተካታቸው ሌላው አነጋጋሪ ጉዳይ ነበር፡፡ የዋልያዎቹ አሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ ለሁለት ወራት ያዘጋጁት ቡድን እንዳለ ሆኖ ሁሉንም ከውጪ ሀገራት ሊጎች የተጠሩ ተጨዋቾችን በቋሚነት ለማሰለፍ መወሰናቸው እና በቅድመ-ጨዋታ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ የእነዚህ ተጨዋቾች የተሰጥኦም ሆነ የስነ-ልቦና ደረጃ በሀገር ውስጥ ከሚጫወቱ ተጨዋቾች ልቆ ስላገኙት ለመጠቀምመወሰናቸውን መግለፃቸው አነጋጋሪ ክስተት ነበር፡፡

ጨዋታው

በማራኪ ድባብ በተጀመረው ጨዋታ የዋልያዎቹ አሰላለፍ እንደሚከተለው ነበር፡-

አሰላለፍ (4-3-1-2 አሰልጣኙ ከጨዋታው በፊት እንዳሉት)

ግብ ጠባቂ፡- ታሪክ ጌትነት

ተከላካዮች፡- ስዩም ተስፋዬ፣ ዋሊድ አታ፣ አስቻለው ታመነ፣ ተካልኝ ደጀኔ

አማካዮች፡- ኤፍሬም አሻሞ፣ ጋቶች ፓኖም፣ ኦሞድ ኦኮሪ

ሽመልስ በቀለ

አጥቂዎች፡- ጌታነህ ከበደ እና ሳልሀዲን ሰዒድ

ተጠባባቂዎች፡- ለዓለም ብርሀኑ፣ ዘካሪያስ ቱጂ፣ አንተነህ ተስፋዬ፣ ብሩክ ቃልቦሬ፣ ሙሉዓለም መስፍን፣

አስቻለው ግርማ፣ ባዬ ገዛኸኝ

በሜዳቸው ባይተዋር የመሰሉት ሲሼልሶች (ሽፍቶቹ በሚል ቅፅል ይታወቃሉ) በበኩላቸው በአዲሱ አሰልጣኛቸው ብሩኖ ሳኢንዲኒ እየተመሩ በሚከተለው አሰላለፍ ወደ ሜዳ ገብተዋል፡፡

አሰላለፍ (4-4-2 ዝርግ)

ግብ ጠባቂ፡- ሴሲል ኪትሴው

ተከላካዮች፡- ያኒክ ማኑ፣ ቤንዋ ማሪ፣ ጆንስ ጆቤር፣ ዦን ፖል አዴላ

አማካዮች፡- ኔልሰን ሎውረንስ፣ ትሬቨር ቪዶ፣ ዠርቬ ዋዬ-ሂዩ፣ አርኪል ሄንሪዬት

አጥቂዎች፡- ሬኒክ ኤስተር እና ቤርትራንድ ላብሎሽ

ተጠባባቂዎች፡- ጄሮም ዲንግዋል፣ ዲን ሱዜት፣ አንድሪው ኦኔዚያ፣ ብሪያን ዶርቢ፣ ማርቲን ዊልያምስ፣ ሴንኪ ቪዶ እና

ቤርትራንድ ኤስተር

የኢትዮጵያ ቡድን በህዝብ ድጋፍ ሜዳው መስሎ ጨዋታውን ቢጀምርም ከመጀመሪያው ደቂቃ አንስቶ በሲሼልሶች ጥቃት ጫና ውስጥ ገብቷል፡፡ ባለሜዳዎቹ የመጀመሪያ አስደንጋጭ ሙከራቸውን ለማድረግ የወሰደባቸው ሶስት ደቂቃዎች ብቻ ነበር፡፡በአንፃራዊነት ገዘፍ ያለው 13 ቁጥር ለባሹ አጥቂ ቤርትራንድ ላብሎሽ ከመስመር ተሻግሮ ያገኘውን ግልፅ ኳስ ከአግዳሚው በላይ ለቀቀው፡፡ ከአንድ ደቂቃ ብቻ በኋላ የቀኝ መስመር አማካዩ ዠርቬ ዋዬ-ሂዩ ያሻገረውን ሌላ አደገኛ ኳስ ላብሎሽ ከቅርብ ርቀት በቮሊ ሊሞክር ሲዘጋጅ ኤፍሬም አሻሞ ቀድሞ አወጣበት፡፡ የተገኘውም የማእዘን ምት ጎል ከመሆን የተረፈው ለጥቂት ነበር፡፡ በዘጠነኛው ደቂቃ ጋቶች ፓኖም የሰራውን ስህተት የግራ መስመር አማካዩ አርኪል ሄንሪዬት ወደጎልነት ሊቀይረው ሲሞክር ከላካዮቹ ተረባርበው አወጡበት፡፡ ከአንድ ደቂቃ በኋላ አሁንም ጋቶች በአደገኛ ቀጠና በሰራው ስህተት ያገኙትን ኳሽ ሲሼልሶች አግኝተው ከሩቅ ወደ ጎል የመቱት ኳስ ለጥቂት ወደ ውጪ ወጣ፡፡ ከሌላ አንድ ደቂቃ በኋላ አማካዩ ትሬቨር ቪዶ የሞከረው ወጣበት፡፡ ከሁለት ደቂቃዎች በኋላ ሌላኛው አጥቂ ሬኒክ ኤስተር ከአስቻለው ታመነ ጋር ታግሎ ያወረደውን ኳስ ላብሎሽ ወደጎል ሲሞክር ዋሊድ እንደምንም መለሰበት፡፡ እነዚህ 13 ደቂቃዎች ለዮሐንስ ቡድን ፍፁም አስቸጋሪ ነበሩ፡፡ በአዲሱ አሰልጣኙ አመራር ለአራት ቀናት ብቻ የተዘጋጀው ቡድንአስደናቂ ጅማሮ በቦታው የነበሩ ኢትዮጵያዊያንን ሁሉ ያሸበረ ነበር፤ ዋልያዎቹ በነዚህ ደቂቃዎች ቢያንስ አንድ ጎል ባለማስተናገዳቸውም እድለኛ ነበሩ፡፡ ከዚህ በኋላ የሲሼልሶች ጫና በትንሹ ከቀነሰ በኋላ በ22ኛው ደቂቃ ሄንሪዬት ለላብሎሽ ባቀበለው ኳስ አጥቂውን ከታሪክ ጌትነት ጋር አንድ ለአንድ ቢያገናኘውም ግብ ጠባቂው አውጥቶበታል፡፡ ከዚህ ክስተት 60 ሴኮንዶች ብቻ በኋላ ግን የሲሼልሶች የማያቆም ጫና ፍሬ አገኘ፡፡ ከብዙ ግልፅ የማግባት እድሎች መጠቀም ያልቻሉት ባለሜዳዎቹ ተካልኝ ደጀኔ በእጁ በነካው ኳስ የፍፁም ቅጣት ምት አገኙ፡፡ ወጣቱ የግራ ተከላካይ በእግሩ መትቶ ሊያወጣው የተዘጋጀው ኳስ በድንገት እጁ ላይ ማረፉ ነበር የፍፁም ቅጣት ምቱ መገኘት ምክንያት፡፡ ተካልኝ ሆን ብሎ በእጁ ባይነካም ከጀርባው የሲሼልስ ተጨዋች ከመኖሩ አንፃር የፍፁም ቅጣት ምቱ መሰጠት ብዙም አከራካሪ አይደለም፡፡ አማካዩ ኔልሰን ሎውረንስም ፍፁም ቅጣት ምቱን አስቆጥሮ ሀገሩን መሪ አድርጓል፡፡ ከዚህ በኋላ ጨዋታው በትንሹ የቀዘቀዘ ሲሆን ዋልያዎቹ ኢላማዎቻቸውን ያልጠበቁ ጥቂት ሙከራዎችን ከሩቅ ከማድረጋቸው ውጪ አቻ ለመሆን የተለየ ጫና አልፈጠሩም፤ የመጀመሪያ ኢላማውን የጠበቀ ሙከራቸውን ለማድረግም 36 ደቂቃዎች ወስዶባቸዋል፡፡ ሽመልስ በቀለ ለጌታነህ ከበደ ያቀበለውን ኳስ ጌታነህ ከቀኝ በኩል ወደ ጎል መትቶት ግብ ጠባቂው በቀላሉ ያዘበት፤ ሳልሀዲን ሰዒድ እና ሽመልስ ጎል ለማስቆጠር እጅ የተሻለ ስፍራ ላይ እንደመኖራቸው የጌታነህ ራስ-ወዳድ ውሳኔ መልካሙን እድል አሳጥቷል፡፡ ወዲያው ግን ሲሼልሶች ወደ ፊት ሄደው በሲሼልስ ቀኝ መስመር ረዳት አልባው ተካልኝን ሲያስቸግር የዋለው ዋዬ-ሂዩ ያሻገረውን ድንቅ ኳስ ሬኒክ ኤስተር በቮሊ ሞክሮ ለጥቂት ወጥቶበታል፡፡ በ39ኛው ደቂቃ ሽመልስ በረዥሙ በመሬት ለጌታነህ ያቀበለውን የፕሪቶሪያ ዩኒቨርሲቲው አጥቂ ወደጎል ሞክሮ ግብ ጠባቂው ያዘበት፡፡ ከአንድ ደቂቃ በኋላ ይሄው የሁለቱ ቅንጅት ተደግሞ ሽመልስ በድንቅ ሁኔታ የሰነጠቀለትን ኳስ ጌታነህ አግኝቶ አሁንም በራስ ወዳድነት ወደጎል የሞከረው በግብ ጠባቂው ተመልሶበታል፡፡ የተሻለ ቦታ ላይ የነበረው ሳልሀዲን በጌታነህ ተደጋጋሚ ራስ-ወዳድ ውሳኔዎች መበሳጨቱን እዚያው ሜዳ ላይ በአካላዊ ቋንቋ ሲገልፅም ታይቷል፡፡ ይህ የዋልያዎቹ አንፃራዊ ጫና በኦመድ ተሞክሮ ግብ ጠባቂው ከመለሰው እና ዋሊድ አታ ጎል ባደረገው ኳስ ፍሬ ያገኘ መስሎ ነበር ነገር ግን ኦመድ ቅጣት ምቱን ሲመታ ዋሊድ በጨዋታ ውጪ አቋቋም ላይ ነበር በሚል ምክንያት ለቅፅበት ደጋፊዎችን ያስደሰተው ጎል አልፀደቀም፡፡ የሁለተኛው አጋማሽ አጀማመር ለዋልያዎቹ እጅግ ተስፋን የሰጠ ነበር፡፡ በመጀመሪያው አጋማሽ በአስቻለው ላይ በሰራው ጥፋት የማስጠንቀቂያ ካርድ የተመለከተው ተከላካይ አማካዩ ትሬቨር ቪዶ ሁለተኛው አጋማሽ እንደተጀመረ በጋቶች ላይ በሰራው ጥፋት በማዳጋስካራዊው አርቢትር የቀይ ካርድ ተመዘዘበት፡፡ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ በ53ኛው ደቂቃ ደግሞ ዋልያዎቹ አቻ ያደረጋቸውን ጎል ካልተጠበቀ ምንጭ በአወዛጋቢ መንገድ አገኙ፡፡ ጋቶች በአየር ላይ በረዥሙ የጣለለትን ኳስ በመጀመሪያው አጋማሽ በመከላከሉ ላይ ብቻ ተገድቦ የነበረው የቀኝ ተከላካዩ ስዩም ተስፋዬ ኳሷን ተቆጣጥሮ በቀላሉ ጎል አደረጋት፡፡ ስዩም ኳሱን የተቆጣጠረው በእጁ ነው በሚል የሲሼልስ ተጨዋቾችም ሆኑ ደጋፊዎች ተቃውሞ ቢያሰሙም አርቢትሩ አልተቀበሏቸውም፡፡ ከዚህ በኋላ ከጭማሪ ጊዜ ውጪ 37 ደቂቃዎች እንደመቅረታቸው የተጠበቀው በቀይ ካርዱ እና በጎሉ የተነሳሱት ዋልያዎቹ ጫና እንደሚያሳድሩ እና ተጨማሪ ጎሎች እንደሚያስቆጥሩ ነበር፡፡ ሲሼልሶች በበኩላቸው ከጎሉ በኋላ ወዲያው ከአጥቂዎቻቸው አንዱን ላብሎሽን አስወጥተው አማካዩ ሴንኪ ቪዶን በማስገባት በቀይ ካርዱ የሳሳውን መሀል ክፍላቸውን ለማጠናከር እና የተጋጣሚያቸውን ጫና ለመቀነስ ሞክረዋል፡፡ አሰልጣኝ ዮሐንስ በበኩላቸው በ70ኛው ደቂቃ ጋቶችን በማስወጣት በሙሉዓለም መስፍን ተክተውታል፡፡ ዋልያዎቹ ከጎላቸው በኋላ የተጠበቀውን ጫና ማሳደር ሳይችሉ ቀርተው ኢላማቸውን ካልጠበቁ ከሩቅ ከሚመቱ ሙከራዎች ውጪ አስደንጋጭ የጎል ሙከራዎች ያደረጉት በመጨረሻው ሩብ ሰዓት ላይ ነበር፡፡ በ76ኛው ደቂቃ ኤፍሬም ከቀኝ መስመር ያሻገረውን ኳስ ሳልሀዲን በጭንቅላቱ ገጭቶ ሞክሮ ለጥቂት ወጣበት፡፡ በዚሁ ደቂቃ ኦሞድ በአስቻለው ግርማ ተተክቷል፡፡ ሲሼልሶችም አጥቂያቸው ሬኒክ ኤስተርን በሌላኛው አጥቂ ዲን ሱዜት ተክተዋል፡፡ 78ኛው ደቂቃ በስታዲየሙ የታደሙ የዋልያዎቹ ደጋፊዎችን እጅግ ያስቆጨ ክስተትን ያሳየ ነበር – ሽመልስ እንደተለመደው መሀል ለመሀል የሰነጠቀውን ኳስ ሳልሀዲን አግኝቶ ከግብ ጠባቂው ጋር ብቻ ለብቻ ቢገናኝም ፍፁም ከእሱ ባልተጠበቀ መንገድ አቅጣጫም ሆነ ጥንካሬ በሌለው ምት ለግብ ጠባቂው ሴሲል ኪትሴው ሲሳይ አድርጎታል፡፡ መደበኛው ጊዜ ሊጠናቀቅ ሁለት ደቂቃዎች ብቻ ሲቀሩ ባዬ ገዛኸኝ ጌታነህን ተክቶ ወደ ሜዳ ቢገባም በባከኑ ደቂቃዎች ሲሼልሶች በአርኪል ሄንሪዬት አማካይነት ካደረጉት እጅግ አስደንጋጭ የቅጣት ምት ሙከራ ውጪ ሳናይ ጨዋታው በአቻ ውጤት ተጠናቋል፡፡

ከጨዋታው በኋላ

አሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ ከጨዋታው በኋላ ከጋዜጠኞች ጋር ባደረጉት አጭር ቆይታ የባከኑ የጎል ማግባት እድሎችን ላልተጠበቀው የአቻ ውጤት ምክንያት አድርገዋል፤ በአንፃሩም ግን ሲሼልሶች ውጤቱ እንደሚገባቸውም አልካዱም፡፡ ከውጪ የመጡት ተጨዋቾች ባሳዩት አቋም ስለተሰማቸው ስሜት ሲጠየቁም ሀገሪቱ ያሏትን ምርጦቹን ተጨዋቾች የመጠቀም ግዴታ እንዳለባቸው የተሸፋፈነ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ 90.000 ህዝብ ባላት ሀገር ሜዳ ላይ ስለመበለጥ እና ማሸነፍ ስላለመቻል ሲጠየቁ ቻይና በህዝብ ብዛቷ በእግር ኳሱ ስኬታማ እንዳልሆነች እና ይሄ እንደ ትልቅ ነገር መነሳት እንደማይገባው ተናግረዋል፡፡ ወደአፍሪካ ዋንጫው የማለፍ እድላቸውን በመቶኛ እንዲያስቀምጡ ሲጠየቁም አሰልጣኙ ገና ሁለት ጨዋታዎች ብቻ አድርገው ግምቶችን ለማስቀመጥ እንደማይሹም ገልፀዋል፡፡ የሲሼልሱ አቻቸው ብሩኖ ሳኢንዲኒ በበኩላቸው በተጨዋቻቸው እንቅስቃሴ በተለይም በመጀመሪያው አጋማሽ አቋማቸው እንደተደሰቱ ገልፀዋል፡፡ በጎዶሎ ተጨዋች ባሳዩት የታጋይነት መንፈስ መርካታቸውንም አዲሱ አሰልጣኝ ጨምረዋል፡፡

Coach Sahle  inset

ዋልያዎቹ ሲመዘኑ፡-

ታሪክ ጌትነት፡- የደደቢቱ ግብ ጠባቂ ጥቂት ጎል ሙከራዎችን ከማክሸፉ ባሻገር ከተከላካዮቹ ጀርባ በረዥም የሚለቀቁ ኳሶችን ለማጨናገፍ ያሳየው ተደጋጋሚ ጊዜ አጠባበቅ አድናቆት የሚቸረው ነው፡፡

ስዩም ተስፋዬ፡- ልምድ ያካበተው ተከላካይ የአቻነቱን ጎል ያስቆጥር እንጂ በመከላከሉ ረገድም ሆነ ማጥቃቱን በማገዝ ረገድ (በተለይ በመጀመሪያው አጋማሽ) ጥሩ አልነበረም፡፡ በተለይ ከተቃራኒ መስመር በሚሻገሩ ኳሶች ወቅት በራሱ መስመር የሚመጣውን ተጨዋች ለመያዝ ሲቸገር ታይቷል፡፡

አስቻለው ታመነ፡- ባለፉት ጨዋታዎች ከፍ ያለ አድናቆት የተሰጠው አዲሱ የቅዱስ ጊዮርጊስ ተከላካይ ከእሱ ካየናቸው አቋሞች አንፃር ደከም ያለ እንቅስቃሴ አድርጓል፡፡

ዋሊድ አታ፡- ሙሉ ጤና ሳይኖረው እንደገባ ከጨዋታው በፊት በአሰልጣኙ የተነገረለት የጌልሰርቢርሊጂው ተጨዋችም በፈጣኖቹ የሲሼልስ አጥቂዎች ተቸግሮ ነበር፤ ከአስቻለው ጋር የፈጠሩት ጥምረትም ግዜ የሚፈልግ ይመስላል፡፡

ተካልኝ ደጀኔ፡- ወጣቱ የግራ ተከላካይ የመጀመሪያው አጋማሽ ከብዶት ነበር፡፡ በተለይ የዠርቬ ዋዬ-ሂዩን ፍጥነት እና ቀጥተኝነት ለብቻው መቋቋም አልቻለም፡፡ ወደፊት መሄድም አልቻለም ነበር፡፡

ጋቶች ፓኖም፡- የኢትዮጵያ ቡናው አማካይ ሊያስታውሰው የማይፈልግ ቀን አሳልፏል፡፡ ተከላካዮቹን ከጥቃት መጋረድ አልቻለም፤ ማደራጀት እና መምራት አልቻለም፤ በማጥቃቱ አልተሳተፈም፤ የሚያቀብላቸው ኳሶች (አጭሮቹም ሆኑ ረዥሞቹ) አብዛኞቹ የተበላሹ ነበሩ፡፡

ሽመልስ በቀለ፡- የፔትሮ ጄቱ አማካይ ብቸኛው የቡድኑ የፈጠራ ምንጭ ነበር፡፡ የኢትዮጵያ ቡድን የፈጠራቸው እውነተኛ የጎል እድሎች ሁሉ መነሻቸው ደቃቃው አማካይ ነበሩ፡፡ የመከላከሉ እና የታክቲክ ዲሲፕሊን ድክመቱ እንዳለ ሆኖ በግሉ ጥሩ እንቅስቃሴ አድርጓል፡፡

ኤፍሬም አሻሞ፡- የኢትዮጵያ ንግድ ባንኩ የመስመር አማካይ ከኦሞድ ጋር መስመሮች እየተቀያየረ ቢጫወትም ከታታሪነቱ ውጪ በፈጠራው ረገድ እምብዛም ጥሩ አልነበረም፡፡

ኦሞድ ኦኮሪ፡- ክለቡ የማይታወቀው አጥቂ በተለይ ብዙ ደቂቃዎችን ባሳለፈበት የቀኝ መስመር ምንም መፈየድ አልቻለም፡፡

ጌታነህ ከበደ፡- ለፕሪቶሪያ ዩኒቨርሲቲ መጫወት የጀመረው አጥቂ በራስ ወዳድነት በርካታ እድሎችን አምክኗል፡፡ በእንቅስቃሴውም ደካ ነበር፡፡

ሳልሀዲን ሰዒድ፡- የኤም.ሲ አልጄሩ አጥቂ ከእሱ ባልተለመደ መልኩ ቀዝቅዞ ውሏል፤ አቻ ሊያደርጋቸው የሚችል መልካም አጋጣሚ አምክኗል፡፡

ተቀይረው የገቡ፡-

ሙሉዓለም መስፍን፡- የአርባምንጭ ከነማው አማካይ 20 ደቂቃዎች ሜዳ ላይ ቢቆይም የተለየ ነገር አልሰራም፡፡

አስቻለው ግርማ፡- ለምዘና የሚያበቃ የጨዋታ ጊዜ አልነበረውም፡፡

ባዬ ገዛኸኝ፡- ለምዘና የሚያበቃ የጨዋታ ጊዜ አልነበረውም፡፡

አሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ፡- በሙሉ ጨዋታው ለታየው የቅንጅት፣ የቦታ አያያዝ፣ እንደ ቡድን መጫወት አለመቻል፣ የመደራጀት (organization) ችግሮች እና ሲሼልሶች አንድ ተጨዋች ካጡ በኋላ ጨዋታውን ለመለወጥ ባለመቻል ሊወቀሱ ይገባቸዋል፡፡

Articles

የቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ የኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ተሳትፎ ድህረ ምልከታ

Published

on

Medal Winners

በቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ በወረቀት ደረጃ ከውድድሩ መጀመር በፊት ቡድኑ ባመዛኙ በጥሩ ብቃት ላይ የሚገኙ ወጣት አትሌቶችን ስላካተተ ቢያንስ የለመድናቸውን ሁለት ወይም ሶስት የወርቅ ሜዳልያ ድሎች እንደማያሳጣን ተስፋ አድርጌ ነበር፡፡ ሆኖም የሜዳ ላይ ውጤቱ እንደተጠበቀው ሳይሆን ቀርቷል፡፡ ኢትዮጵያ በውጤታማነቷ በምትታወቅበት የአትሌቲክስ ፉክክር በአንድ የወርቅ፣ አንድ የብር፣ እና ሁለት የነሐስ በድምሩ በአራት ሜዳልያዎች ከዓለም 14ኛ ከአፍሪካ 3ኛ ደረጃን ይዛ ጨርሳለች፡፡ ይህም ሁሌም ለአፍሪካ የበላይነት ከምንፎካከራት ኬንያ ጋር ያለን ልዩነት ይበልጥ እንዲሰፋ አድጎታል፡፡ ከቅርብ ግዜ ወዲህ ሌላኛዋ የምስራቅ አፍሪካ ተቀናቃኛችን እየሆነች ከመጣችው ኡጋንዳም አንሰን እንድንገኝ አድርጎናል፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በአትሌቲክሱ ከ1992ቱ የባርሴሎና ኦሊምፒክ ወዲህ ኢትዮጵያ ዝቅተኛ የሜዳልያ ስኬት ያስመዘገበችበትም ሆኖ አልፏል፡፡

አሉታዊ ጎኖች
ቶኪዮ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ውጤታማነት ፈር ቀዳጅ የሆነው ታላቁ አትሌት ሻምበል አበበ ቢቂላ በ1964 ዓ.ም. በተከታታይ ሁለተኛ የኦሊምፒክ ማራቶን ድሉን የተቀዳጀባት ከተማ ናት፡፡ እናም በቶኪዮ ከተማ በተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን የሱን ክብር የሚያጎሉባቸውን ነገሮች ያደርጋሉ ብዬ ጠብቄ ነበር፡፡ የሆኑት ነገሮች ግን በተለይ በቡድኑ አስተዳዳሪዎች በኩል ፍፁም ኃላፊነት የጎደለውና ከጠበቅኩት በተቃራኒው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን እና የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ከአትሌቶች ምርጫ አንስቶ በቡድኑ የዝግጅት ወቅት በተካረረ ውዝግብ ውስጥ ነበር የከረሙት፡፡ የኦሊምፒክ ቡድኑን የማዘጋጀት እና የመምራት የጋራ ኃላፊነት የነበረባቸው ሁለቱ አካላት ይባስ ብለው ውዝግቡን ቶኪዮ ድረስ ይዘውት ሄደዋል፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ሁለቱን አካላት በማቀራረብ በትልቁ ውድድር ላይ ያለንን ተሳትፎ እንከን አልባ ማድግ የሚጠበቅባቸውም ተመልካች ከመሆን የዘለለ ሚና አልነበራቸውም። የውዝግቡ አሉታዊ ትሩፋት በአትሌቶች ስነልቦና እና በአጠቃላይ የቡድኑ ውጤት ላይ የበኩሉን ተፅዕኖ ሳያሳርፍ እንዳላለፈ አያጠራጥርም፡፡

እንደ አለመታደል ሆኖ በቶኪዮ ኦሎምፒክ የኢትዮጵያን ልዑካን የመምራት ትልቁ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሰዎች ኃላፊነት የጎደላቸው ነበሩ። የስፖርቱ አስተዳደሪዎች ትላልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በአትሌቶች ምርጫ ዙሪያ የነበረውን ውዝግብ እንዲያቆሙልን እመኝ ነበር። ጭራሽ እራሳቸው ችግር ፈጣሪ ሆነው መገኘታቸው አስደንጋጭ እና አሳሳቢ ጉዳይ ነው፡፡ በመሮጫ መም ወይም በጎዳና ላይ በሚደረጉ ውድድሮች መሸነፍን በስፖርቱ ውስጥ ማሸነፍ እና መሸነፍ ያሉ የነበሩ እና ወደፊትም የሚኖሩ ነገሮች ስለሆኑ በፀጋ መቀበል ይቻላል፡፡ ተወዳዳሪዎቹ ውጤታማ እንዲሆኑ የስነልቦና ጥንካሬን ሊፈጥሩላቸው የሚገቡ ኃላፊዎች የእርስ በርስ ሽኩቻ ተቃራኒውን አሉታዊ ተፅዕኖ ሲያሳርፍ ማየት ግን ፍፁም ተቀባይነት የለውም፡፡ ለነገሩ ከስፖርቱ እድገት ይልቅ የፖለቲካ ግዴታቸው የሚያስጨንቃቸው የስፖርት አመራሮች በበዙባት ሀገር ስፖርቱ እንዲህ የማንም መጫወቻ ሲሆን ማየት አዲስ ነገር አይደለም፡፡  

የስፖርት አመራሮች ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሆነው ትኩረታቸውን ስፖርቱን በማስፋፋቱ እና ማሳደጉ ላይ አድርገው የሚሰሩ ስለስፖርቱም በቂ እውቀት እና ፍቅሩ ያላቸው ቢሆኑ መልካም ነው፡፡ ለቦታው በሚመጥን እና ኃላፊነቱን በአግባቡ መወጣት በሚችል የስፖርት አመራር የሚመራ የስፖርት ተቋምን መገንባት በተመሳሳይ ሰዓት የሀገር ግንባታን የሚደግፉ ሶስት ነገሮችን ስኬታማ ያደርጋል፡፡ በስፖርት ጤናውን የሚጠብቅ ማሕበረሰብ በመፍጠር በጤናው ሴክተር ላይ የሚኖረውን ጫና ይቀንሳል፣ በሀገር ገፅታ ግንባታ እና በኢኮኖሚው ዕድገት ላይም የበኩሉን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል፡፡ በቶኪዮ ላይ የተመለከትናቸው የሀገርን ክብር ዝቅ ያደረጉ ግዴለሽነቶች ተገቢው ትኩረት ተሰጥቷቸው ሊታዩና አጥፊዎቹ ሊጠየቁበት ይገባል፡፡ በመጪዎቹ ዓመታት በሚጠብቁን ዓለም አቀፍ ውድድሮች ላይም የቶኪዮ ኦሊምፒኩን አይነት ሀፍረት እንዳይገጥመን ከወዲሁ ለችግሮቹ መፍትሔ መፈለግ አለበት፡፡

ባለፉት ዓመታት ኦሊምፒክ በመጣ ቁጥር በልዑካን ቡድኑ ውስጥ እየተካተቱ በሕዝብ ገንዘብ የሚዝናኑት የኦሊምፒክ ቱሪስቶች ጉዳይ ዘንድሮም ያልተቀረፈ ችግር ሆኖ ተስተውሏል፡፡ ከሌላው ግዜ በተለየ መልኩ ተጠባባቂ አትሌቶችን ይዞ መጓዝ ይጠይቅ በነበረው ውድድር ላይ አትሌቶቹን ትቶ ምንም የማይሰሩ ሰዎችን ይዞ መሄድ ትልቅ ቀልድ ነው፡፡  

ከሜዳ ውጭ የነበረው ውዝግብ ዋነኛ የትኩረት ማዕከል የነበረ መሆኑ በሜዳ ላይ የነበሩብንን ድክመቶች ሊያስረሳንም አይገባም፡፡ ስድስት የጎዳና ላይ ተወዳደሪዎቻችን እና አንድ የመም ተወዳዳሪ ውድድራቸውን ማቋረጣቸው በቶኪዮ ከታዩት ደካማ ጎኖቻችን መካከል የሚጠቀስ ነው፡፡ ችግሩ በዚህ ምክንያት ነው የተከሰተው ብሎ ለይቶ ለመናገር ባይቻልም ብዙ ግዜ ሲፈትነን ለሚስተዋለው የሞቃታማ ቦታ ውድድር የምናደርጋቸው ዝግጅቶችን መለስ ብሎ መመልከትን የሚጠይቅ ይመስለኛል፡፡ የተጎዳች አትሌትን ወደውድድር እንድትገባ ማድረግ እና በሁለት ደቂቃ ውስጥ ለማቋረጥ መገደዷም የአትሌቶች የጤና ክትትል ላይ ክፍተት እንዳለ የጠቆመን ክስተት ነው፡፡

የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ቡድን ወደውድድር ስፍራው ካቀናበት ግዜ ጀምሮ በቶኪዮ ምንም አይነት ቡድኑን የተመለከቱ ይፋዊ ጋዜጣዊ መግለጫዎች ወይም ፕሬስ ሪሊዞች አልነበሩም፡፡ ይህም እንደተለመደው የሕብረተሰቡን እና የመገናኛ ብዙሀንን ስለቡድኑ ቀጥተኛ መረጃ የማግኘት መብት የገደበ ነበር፡፡ ጋዜጠኞችም ሚዛናዊ ሆኖ ከመዘገብ ይልቅ ጎራ ለይተው ቃላት መወራወራቸው የህዝብን ትክክለኛ መረጃ የማግኘት መብት የነፈገ ነው፡፡ 

አዎንታዊ ጎኖች
ሰለሞን ባረጋ በወንዶች 10,000 ሜትር ወርቅ፣ ለሜቻ ግርማ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ብር፣ ጉዳፍ ፀጋዬ በሴቶች 5000 ሜትር ነሐስ፣ እና ለተሰንበት ግደይ በሴቶች 10,000 ሜትር ነሐስ ማስመዝገብ መቻላቸው የሚደነቅ ስኬት ነው፡፡

የመጪው ትውልድ አካል የሆኑት ተስፈኞቹ መቅደስ አበበ፣ ፍሬወይኒ ሀይሉ፣ በሪሁ አረጋዊ እና ጌትነት ዋለን ጨምሮ አምስት አትሌቶች ለሜዳሊያ የቀረበ የአራተኛነት ደረጃን ይዘው ማጠናቀቅ መቻላቸውም መልካም ነው፡፡ በተለይ ወጣቶቹ ያስመዘገቡት ውጤት በመጪዎቹ ዓመታት ተገቢውን ድጋፍ ካገኙ የምንጓጓለትን ድል ሊያስገኙልን እንደሚችሉ ያመላከተን ነው፡፡

የሀብታም አለሙ በኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ተሳትፎ ታሪክ በሴቶች 800 ሜትር ለመጀመሪያ ግዜ ለፍፃሜ ተወዳዳሪነት መብቃት ምንም እንኳ በፍፃሜው የሜዳልያ ድል ባይቀናትም በአዎንታዊ ጎን ሊጠቀስ የሚችል ስኬት ነው፡፡

ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ደረጃን ይዘው ላጠናቀቁ አትሌቶች በሚሰጥ ነጥብ ድምር መሰረት በወጣው የነጥብ (ፕሌስመንት) ደረጃ ሰንጠረዥ ላይ በ64 ነጥብ ዘጠነኛ ሆነን ማጠናቀቃችንም እሰየው የሚያስብል ነው፡፡

በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከአራተኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ አጠናቀው ነጥብ ያስገኙ እና የዲፕሎማ ተሸላሚ የሆኑት አትሌቶች፡-
4ኛ – ፍሬወይኒ ሀይሉ – በሴቶች 1500 ሜትር
4ኛ – መቅደስ አበበ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል
4ኛ – ሮዛ ደረጀ – በሴቶች ማራቶን
4ኛ – በሪሁ አረጋዊ – በወንዶች 10,000 ሜትር
4ኛ – ጌትነት ዋለ – በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል
5ኛ – እጅጋየሁ ታዬ – በሴቶች 5000 ሜትር
6ኛ – ሀብታም አለሙ – በሴቶች 800 ሜትር
6ኛ – ሰንበሬ ተፈሪ – በሴቶች 5000 ሜትር
8ኛ – ዮሚፍ ቀጄልቻ – በወንዶች 10,000 ሜትር
8ኛ – ዘርፌ ወንድማገኝ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል

  • የአትሌቲክስ የነጥብ ደረጃ ሰንጠረዥ ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ የሚያጠናቅቁ አትሌቶች በሚያስመዘግቡት ነጥብ ድምር መሰረት የሚወጣ ሲሆን የነጥብ አሰጣጡም ለአንደኛ ደረጃ 8 ነጥብ፣ ለሁለተኛ ደረጃ 7 ነጥብ፣ ለሶስተኛ ደረጃ 6 ነጥብ፣ ለአራተኛ ደረጃ 5 ነጥብ፣ ለአምስተኛ ደረጃ 4 ነጥብ፣ ለስድስተኛ ደረጃ 3 ነጥብ፣ ለሰባተኛ ደረጃ 2 ነጥብ፣ እና ለስምንተኛ ደረጃ 1 ነጥብ ነው።

ከፊታችን ምን  እየጠበቀን ነው? ምንስ እናድርግ?
ባለፈው ዓመት በዓለም አቀፉ ወረርሺኝ ምክንያት ትልልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች ለሌላ ግዜ እንዲተላለፉ መደረጉ ይታወቃል፡፡ ሌላ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር ቀጣዮቹ አራት ዓመታት በተከታታይ በየዓመቱ ዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ውድድሮች የሚካሄዱባቸው ይሆናሉ፡፡ በ2022 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2023 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2024 የኦሊምፒክ ጨዋታዎች፣ እና በ2025 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች ይኖራሉ፡፡ በቀጣዩ ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ከሐምሌ 8 – 17/2014 በዩናይትድ ስቴትስ ኦሪጎን የሚካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና አዘጋጆች ሙሉ የውድድሩን ፕሮግራም፣ የማራቶን እና የእርምጃ ውድድሮች የሚካሄዱባቸውን ቦታዎች በትላንትናው ዕለት ይፋ አድርገዋል፡፡ የዓለም ሻምፒዮናውን ውድድር በኃላፊነት የሚመራው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ከወዲሁ ለዛ ውድድር ተሳትፎ የሚጠበቅበትን አቅዶ መንቀሳቀስ ይኖበርታል፡፡

ከምርጫ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጭቅጭቆችን ለማስቀረት ከወዲሁ ሁሉም አትሌቶች አውቀውት በውስጡ የሚያልፉበትን ገዢ የሆነ የመምረጫ መስፈርት ማዘጋጀት ቀዳሚው ተግባር መሆን አለበት፡፡ የመምረጫ መስፈርት ሁልግዜም በግላዊ ምልከታ እና ፍላጎቶች ላይ በሚመሰረት ምክንያት አነጋጋሪ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ቢሆንም ባለድርሻ አካላቱን በሙሉ ባሳተፈ መልኩ ውይይት ተደርጎበት ቢወጣ ሁሉንም ገዢ እና ከጭቅጭቅ የፀዳ ሊሆን ይችላል፡፡ እዚህ ላይ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከተከሰቱት ሁኔታዎች አንፃር የሌሎች ሀገሮችንም ተሞክሮዎች በመዳሰስ ነገሩን ሰፋ አድርጎ መመልከት ቢቻል ጥሩ ነው፡፡ ትልልቅ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በተደጋጋሚ እንደታዘብነው አንዳንድ አትሌቶች በቡድኑ ውስጥ ለመካተት የሚያደርጉትን ተገቢ ያልሆነ ሙከራም ማቆም አለባቸው፡፡ ከፋም ለማም ስፖርቱን እንዲመራ ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሚያወጣቸውን መስፈርቶች ማክበርና በዛ ውስጥ ተመራጭ ለመሆን መሞከር ግድ እንደሚላቸውም መዘንጋት የለባቸውም፡፡ ማኔጀሮች እና አሰልጣኞች በተለይ በማራቶን የራሳቸውን አትሌት ለማስመረጥ የሚያደርጓቸው አላስፈላጊ ግፊቶችም ሊያቆሙ ይገባል፡፡

ለውድድሮች የምናደርጋቸውን ዝግጅቶች ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች ከውድድሮች በኋላ መገምገም እና መታረም ያለባቸው ነገሮች ካሉ ማረም፡፡ ከፍተኛ ሙቀት በነበረባቸው በለንደን 2012 ኦሊምፒክ ሶስቱም የወንዶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በሞስኮ 2013 የዓለም ሻምፒዮና ሁለቱ የሴቶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ላይ አምስት የማራቶን (ሶስቱም ወንዶች እና ሁለት ሴቶች) ተወዳዳሪዎቻችን እንዲሁም የሴቶች እርምጃ ተወዳዳሪያችን ለማቋረጥ መገደዳቸውን አስተውለናል፡፡ ስለዚህ በጎዳና ላይ ውድድሮች ከባድ ሙቀት ለሚኖርባቸው ቦታዎች እንዴት መዘጋጀት አለብን የሚለው ጉዳይም በደንብ ሊታይ የሚገባው ይመስለኛል፡፡ አንዳንድ የመም (ትራክ) ተወዳዳሪ አትሌቶቻችን የውድድር ዓመቱ ሲጀምር ድንቅ ብቃታቸውን ያሳዩን እና ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ አቋማቸው እየወረደ ይመጣል፡፡ አሰልጣኞቻቸው ለእነዚህ አይነቶቹ አትሌቶች ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ ብቃታቸውን እያሳደጉ እንዲሄዱ የሚረዳቸውን የልምምድ ፕሮግራም ቢያዘጋጁላቸው መልካም ነው፡፡ በመካከለኛ ርቀት ውድድሮች ላይ በተለይ በወንዶች አሁንም በከፍተኛ ደረጃ የሚፎካከሩ አትሌቶችን ለማፍራት ጠንክረን መስራት ይጠበቅብናል፡፡

Continue Reading

Articles

የኢትዮጵያውያን አትሌቶች የቶኪዮ ኦሊምፒክ የአትሌቲክስ ማጣሪያ ውድድሮች የመጀመሪያ ሁለት ቀናት

Published

on

በሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በቶኪዮ ኦሊምፒክ የመጀመሪያዎቹ ሁለት ቀናት የኢትዮጵያ አትሌቶች የተሳተፉባቸው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል፣ 800 ሜትር በሁለቱም ፆታዎች፣ እንዲሁም የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያዎች ሌላኛዎቹ የኢትዮጵያውያን የትኩረት ማዕከል የነበሩ ውድድሮች ናቸው፡፡ ቀጣዩ ዘገባ የኢትዮጵያውያኑን የማጣሪያ ውድድሮች ተሳትፎ እና ውጤቶች አንዲሁም ተጨማሪ መረጃዎችን ይዟል፡፡

የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል

በአትሌቲክስ ውድድሩ የመክፈቻ ቀን (ዓርብ ሐምሌ 23/2013) ጠዋት ላይ በተካሄደው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ማጣሪያ ከተሳተፉት ሶስት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች መካከል ከምድብ አንድ ለሜቻ ግርማ (8፡09.83) በአንደኛነት፣ ከምድብ ሁለት ጌትነት ዋለ (8፡12.55) በሁለተኛነት ለፍፃሜው ሲያልፉ በምድብ ሶስት የተወዳደረው ታደሰ ታከለ (8፡24.69) ስምንተኛ ወጥቶ ለፍፃሜው ሳያልፍ ቀርቷል፡፡ ለሜቻ ጃፓናዊው ሚዩራ ዩጂን እና ኬንያዊው ቤንጃሚን ኪይገንን በማስከተል ከምድቡ ያሸነፈበት 8:09.83 በኦሊምፒክ የማጣሪያ ውድድሮች ላይ የተመዘገበ የምንግዜውም ፈጣን ሰዓት ሆኗል፡፡ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የፍፃሜ የሜዳልያ ፉክክር በዋናነት በኬንያውኑ ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት፣ በኢትዮጵያውያኑ ለሜቻ ግርማ እና ጌትነት ዋለ እንዲሁም በሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ መካከል እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡

ኢትዮጵያ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በ1980ው የሞስኮ ኦሊምፒክ በሻምበል እሸቱ ቱራ አማካይነት ካስመዘገበችው የነሐስ ሜልያ ድል ወዲህ በርቀቱ በወንዶች ምንም አይነት የኦሊምፒክ ሜዳልያ ድል የላትም፡፡ ሆኖም ከቅርብ ግዜ ወዲህ እየታዩ የመጡ መሻሻሎች እና በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ የተመዘገበው የብር ሜዳልያ ድል በቶኪዮም ሌላ ሜዳልያን ተስፋ እንድናደርግ ያነሳሳን ሆኗል፡፡ ዘግይቶ የተሰላፊ አትሌቶች ለውጥ ከተደረገባቸው ርቀቶች አንዱ በሆነው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በተጠባባቂነት የተመዘገበውና በዋናነት በ5000 ሜትር እንደሚወዳደር ይጠበቅ የነበረው ጌትነት ዋለ ወደመጀመሪያ ተሰላፊነት የመጣ ሲሆን ኃይለማሪም አማረ በመጨረሻ ሰዓት በለሜቻ ግርማ መተካቱም አነጋጋሪ የሆነ ሌላኛው ለውጥ ነው፡፡ ጌትነት በ3000 ሜትር መሰናክልም ጠንካራ ተፎካካሪ አትሌት ሲሆን በዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ አራተኛ ሆኖ ማጠናቀቅ ችሏል፡፡ በፍፃሜው ውድድር በ2019 የርቀቱ የዳይመንድ ሊግ ሻምፒዮን ጌትነት ዋለ እና በወቅቱ የዓለም ሻምፒዮና የብር ሜዳሊስት ለሜቻ ግርማ የሚወከለው የኢትዮጵያ ቡድን በቶኪዮ የኬንያውያኑን የበላይነት ለመግታትና አዲስ የስኬት ታሪክ ለማፃፍ እንደሚበቃ ተስፋ ተጥሎበታል፡፡                     

በ1984 በሎስ አንጀለስ ከተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር አንስቶ በተከታታይ በዘጠኝ የኦሊምፒክ ውድድሮች ወይም ላለፉት 36 ዓመታት የኦሊምፒክ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የወርቅ ሜዳልያ ድል በኬንያውያን ቁጥጥር ስር ይገኛል፡፡ በዓለም ሻምፒዮናም ተመሳሳይ የበላይነት ያላቸው ኬንያውያን ከ17 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች በ14ቱ የወርቅ ሜዳልያው አሸናፊዎች ናቸው፡፡ ሆኖም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ ከኢትዮጵያውያን እና ከሞሮኮ አትሌቶች የገጠማቸው ተግዳሮት ለመሸነፍ እጅግ አቅርቧቸው የነበረ መሆኑ አይዘነጋም፡፡ በአንድ ማይክሮ ሰከንድ ልዩነት አሸናፊነታቸውን ባረጋገጡበት በዶሀው ውድድር የተፈታተኗቸው ኢትዮጵያዊው ለሜቻ ግርማ እና ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮው ፍፃሜ ለሌላ ብርቱ ፉክክር እየጠበቋቸው ይገኛሉ፡፡ ባለፉት ሁለት የዓለም ሻምፒዮናዎች በቅደም ተከተል የብር እና የነሐስ ሜዳልያን ያገኘው ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮ ከሚወዳደሩት በሙሉ የላቀና 7፡58.15 የሆነ የራሱ ምርጥ ሰዓት ያለው ነው፡፡

ኬንያ በቶኪዮ ያለፈው ውድድር ሻምፒዮንነቱን ክብር የሚያስጠብቅላትን አትሌት ይዛ መቅረብ ሳትችል ቀርታለች፡፡ ከአምስት ዓመት በፊት በሪዮ የኦሊምፒክ እንዲሁም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀ የዓለም ሻምፒዮን የሆነው ኮንሰስለስ ኪፕሩቶ ባለፈው ወር በኬንያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ውድድሩን ባለማጠናቀቁ የኦሊምፒክ ሻምፒዮንነት ክብሩን ለማስጠበቅ በቶኪዮ አልተገኘም፡፡ ስለዚህ አሁን የረጅም ግዜ የበላይነታቸውን የማስጠበቅ ኃላፊነቱ በ2019ኙ የዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ በቅደም ተከተል ስድስተኛ እና ሰባተኛ ሆነው ባጠናቀቁት ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት ላይ ወድቋል፡፡  

የሴቶች 800 ሜትር

ከአትሌቲክሱ የጀመሪያ ቀን የጠዋት መርሀግብሮች አንዱ በነበረው የሴቶች 800 ሜትር ማጣሪያ በምድብ ሶስት በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ2 ደቂቃ ከ01.20 ሰከንድ ሁለተኛ የወጣችው ሀብታም አለሙ ለግማሽ ፍፃሜው ያለፈች ሲሆን በሁለተኛው ቀን ምሽት ላይ በተካሄደው የግማሽ ፍፃሜ ውድድር ላይም በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ1:58.40 ሁለተኛ በመሆን በኦሊምፒክ የውድድር ታሪክ ለመጀመሪያ ግዜ በርቀቱ ለፍፃሜ ውድድር የበቃች ኢትዮጵያዊት ሆናለች፡፡ ሀብታም ከውድድሩ በኋላ በቶኪዮ ለሚገኘው ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው በሰጠችው አጭር ቃል ‹‹ውድድሩ ትንሽ ፈታኝ ነበር ነገር ግን ለሀገሬ ስል ያለኝን አቅም ሁሉ ተጠቅሜያለሁ፡፡ ክብሩ ይስፋ ለመድኃኒዓለም በመጨረሻም አሪፍ ውጤት ላይ ደርሻለሁ፡፡ ለኦሊምፒክ የፍፃሜ ውድድር ሳልፍ የመጀመሪያዬ ነው፡፡ ከዚህ በፊትም ከኢትዮጵያ ለፍፃሜ የደረሰ ያለ አይመስለኝም እና አሁንም መጨረሻዬን ያሳምርልኝ ነው የምለው›› ብላለች፡፡  

በሴቶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ በምድብ አራት በ2.01.98 አራተኛ ሆና ያጠናቀቀችው ነፃነት ደስታ ወደ ግማሽ ፍፃሜው መቀላቀል ሳትችል ስትቀር በጀማሪዎች ስም ዝርዝር ላይ ስሟ ተካቶ በምድብ አንድ እንደምትሮጥ ስትጠበቅ የነበረችው ወርቅውሀ ጌታቸው ግልፅ ባልተደረገ ምክንያት ውድድሩን ሳትጀምር ቀርታለች፡፡

የወንዶ 800 ሜትር

የወንዶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ ላይ የተሳተፈው ኢትዮጵያዊው መለሰ ንብረት ከምድብ ሶስት በ1:47.80 ሰባተኛ ሆኖ በማጠናቀቅ ለግማሽ ፍፃሜው ማለፍ ሳይችል ቀርቷል፡፡ በመሐመድ አማን ስኬቶች በመነቃቃት ላይ የነበረው የወንዶች 800 ሜትር ከቅርብ ግዜ ወዲህ ኢትዮጵያ ሶስት ሰዓት የሚያሟሉ ተወካይ አትሌቶችን ለማግኘት እየተቸገረችበት የምትገኝ ርቀት እንደሆነ እየታየ ነው፡፡ የኦሊምፒክ ሚኒማ ማሟላት የቻለ አንድ አትሌት ብቻ ይዘን የቀረብንበት የቶኪዮ ኦሊምፒክም ይህ ችግር እንዳልተቀረፈ የታየበት ሌላኛው አጋጣሚ ሆኗል፡፡  

የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ

በአትሌቲክሱ የመጀመሪያ ቀን ሐምሌ 23/2013 ምሽት ላይ በተደረት የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ ላይ የተሳተፉት ሶስቱም ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ ለሚደረገው የፍፃሜ ውድድር አልፈዋል፡፡ ከምድብ አንድ ሰንበሬ ተፈሪ (14፡48.31) እና እጅጋየሁ ታዬ (14፡48.52) የኔዘርላንዷ ሲፋን ሀሳን (14፡47.89) እና ኬንያዊቷ አግነስ (14፡48.01) ቲሮፕን ተከትለው በቅደም ተከተል ሶተኛ እና አራተኛ ሆነው ሲያልፉ ከምድብ ሁለት ጉዳፍ ፀጋዬ (14፡55.74) ኬንያዊቷ ሔለን ኦቢሪ (14፡55.77) አስከትላ በአንደኛነት አልፋለች፡፡


ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ በሚደረገው የሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በሄንግሎ በተከናወነው የኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ባስመዘገበችው የራሷ ምርጥ 14:13.32 የርቀቱ የወቅቱ ፈጣን አትሌት ሆና ወደ ቶኪዮ ያቀናችው ጉዳፍ ለወርቅ ሜዳልያ ድል ከሚጠበቁት መካከል ናት፡፡ በሄንግሎው ውድድር ላይ ጉዳፍን በመከተል በቅደም ተከተል 14:14.09 እና 14፡15.24 በሆነ ሰዓት የጨረሱት እጅጋየሁ እና ሰንበሬም በዓለም የምንግዜም ምርጥ ዝርዝር ውስጥ የስድስተኛ እና ሰባተኛ ደረጃን ለመያዝ የበቁ ጠንካራ አትሌቶች ናቸው፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ የሴቶች 5000 ሜትር ተወዳዳሪዎች ዝርዝር ሶስቱን ኢትዮጵያውያን ጨምሮ ከዓለም የምንግዜም ምርጥ አስር የርቀቱ ሯጮች አምስቱን ያካተተ ነው፡፡ ኬንያውያኑ ሄለን ኦቢሪ እና አግነስ ቲሮፕ ከምንግዜም ምርጥ አስሮቹ ውስጥ የሚካተቱ ሲሆኑ በ12ኛ ደረጃ ላይ የምትገኘው ኔዘርላንዳዊቷ ሲፋን ሀሳንም የቶኪዮውን የፍፃሜ ፉክክር በጉጉት እንዲጠበቅ የምታደርግ ብርቱ አትሌት ናት፡፡

Continue Reading

Articles

ሰለሞን ባረጋ ለአስራ ሶስት ዓመት የራቀንን የወንዶች 10,000 ሜትር ድል በቶኪዮ ወደ ኢትዮጵያ መልሶታል

Published

on

218076583_1010892909482678_1235421043554241523_n

በቶኪዮ ኦሊምፒክ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የአትሌቲክስ ውድድር በተጀመረ በሁለተኛው ቀን በወንዶች አስር ሺህ ሜትር ኢትዮጵያውያንን እጅግ ያስደስተው ድል በወጣቱ ሰለሞን ባረጋ አማካይነት ተመዝግቧል፡፡   
በ1980 ሞስኮ ላይ ምሩፅ ይፍጠር በርቀቱ ለመጀመሪያ ግዜ የኦሊምፒክ የወርቅ ሜዳልያ ካስገኘ በኋላ ከተደረጉት አስር የኦሊምፒክ የወንዶች 10 ሺህ ሜትር ውድድሮች ኢትዮጵያ አምስቱን በበላይነት ለመጨረስ ችላለች፡፡ የርቀቱ ንጉሶች ሀይሌ ገብረስላሴ እና ቀነኒሳ በቀለ ከ1992 እስከ 2008 ዓ.ም. በአራት ተከታታይ የኦሊምፒክ ውድድሮች ላይ በማሸነፍ የርቀቱ የወርቅ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ የተሰጠ እንዲመስለን አድርገውንም ነበር፡፡ ከ2008ቱ የቤይጂንግ ኦሊምፒክ የቀነኒሳ በቀለ ድል በኋላ በተከሰተው የሞ ፋራህ የበላይነት ምክንያት ተመሳሳዩን ድል በቶኪዮ ለማየት 13 ዓመታትን መጠበቅ ግድ ብሎናል፡፡ ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት በጉጉት ስንጠብቀው የቆየነውን የ10 ሺህ ሜትር የኦሊምፒክ ድል በመጨረሻም ሰለሞን ባረጋ በቶኪዮ አጎናፅፎናል፡፡ የሰለሞን የቶኪዮ የወርቅ ሜዳልያ ድል ኢትዮጵያ ካለፉት አስራ አንድ ኦሊምፒኮች በርቀቱ ለስድስተኛ ግዜ የበላይ ሆና እንድትጨርስ ያስቻለም ነው፡፡ ድሉ በቶኪዮ የአትሌቲኪስ ውድድሮች የመጀመሪያው የወርቅ ሜዳልያ ድል ሆኖም ተመዝግቧል፡፡ ሰለሞን ባረጋ በ2018 የበርሚንግሀም የዓለም የቤት ውስጥ ውድድር በ3000 ሜትር እና በ2019 የዶሀ ዓለም ሻምፒዮና ላይ በ5000 ሜትር የብር ሜዳልያ ካገኘ በኋላ በመጀመሪያ የኦሊምፒክ ተሳትፎው ከፍተኛ ክብር የሚሰጠውን የ10,000 ሜትር የወርቅ ሜዳልያ ድል ለማሳካት በቅቷል፡፡

‹‹የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት››
ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድል በኋላ

ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድሉ በኋላ በስፍራው ከሚገኘው የስራ ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው ጋር ባደረገው አጭር ቃለ ምልልስ የሚከተለውን ብሏል ‹‹ረጅም ርቀት የእኛ ስፖርት ነው ተብሎ ይታመናል፡፡ ሆኖም በኦሊምፒክ ውድድር ላይ ወርቅ ሜዳልያ ከወሰድን ብዙ ግዜ አልፎናል፡፡ ይህን ነገር ለመጨረሻ ግዜ ያሳካውም ቀነኒሳ ነበረ፡፡ ዛሬ በቶኪዮ ድሉን በማሳካቴ በጣም ደስተኛ ነኝ፡፡ በተለይ ለእኛ ከቶኪዮ ጋር አበበ ቢቂላን የምናስታውስበት ድል ስለሆነ ያንን በማሳካቴም በጣም ተደስቻለሁ፡፡ ዘንድሮ ከኡጋንዳ የዓለም ሪኮርድ የሰበረው ቼፕቴጌይ እና የዓመቱን ፈጣን ሰዓት የሮጠው ኪፕሊሞ ነበሩ፡፡ እናም ውድድሩ በጣም ይፈጥናል ብዬ ነበር የጠበቅኩት ግን አልተሮጠም፡፡ ውድድሩን የጨረስነውም 27 ቤት ነው፡፡ የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት፡፡ ኡጋንዳውያኑ አትሌቶች ዛሬ ብዙም አልታገሉም፡፡ አብዛኛውን ሰዓት ከኋላ ነው የቆዩት እና እንደዚህ ይሆናል ብዬ አልጠበቅኩም ነበር፡፡ እነርሱን ካሜራ ላይም እያየኋቸው ስለነበር ስለነሱ ብዙም አልተጨነቅኩም እንደውም ከእነሱ ይልቅ የእኛን ልጆች ነበረ ይወጣሉ ብዬ የጠበቅኩት፡፡ በውድድሩ መሀል ተጠባቂ የሆኑት ኡጋንዳውያን ወደኋላ ቀርተው ሶስተኛው የቡድን አጋራቸው ወደፊት ወጥቶ በሰፊ ልዩነት ሲመራ እኛ እነሱን ስንጠብቅ እሱ አዘናግቶ እንዳያሸንፍ ልዩነቱን ለማጥበብ ሞክሬያለሁ፡፡ ምናልባት እነሱ እኛን ሲጠብቁ አንተ ሂድ ያሉት ነበር የመሰለኝ፡፡ ከዚህ በፊት በእንደዚህ አይነቱ ነገር ዳይመንድ ሊግ ላይ ስለተሸወድኩኝ ያንን እንዳይደግሙ ብዬ ነበረ ልዩነቱን ለማጥበብ የሞከርኩት፡፡ የአሰልጣኜንም ምክር እየሰማሁ ስለነበረ የምሮጠው እና ወደኋላ ተመለስ እያለኝ ስለነበር ወደኋላ ተመልሻለሁ፡፡ የእነርሱ እስትራቴጂ እሱን ወደፊት እንዲወጣ አድርገው እኛን ለማድከም ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ስንነጋገር ወደፊት ጠጋ በል እያልኩት ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ልምምድም አብረን ነበረ የምንሰራው፡፡ እኔ እንደውም ከአንድ እስከ ሶስት እንወጣለን ብዬ ነበር የጠበቅኩት አጋጣሚ ሆኖ አልተሳካም ነገር ግን ወርቁን ወደኢትዮጵያ በመመለሳችን በጣም ደስተኛ ነን፡፡›› ብሏል፡፡

Continue Reading

Trending