Connect with us

Articles

ዋልያዎቹ በ100 ሺህ ደጋፊዎቻቸው ፊት አስጨናቂውን ጨዋታ በድል ተወጥተዋል

Published

on

Ethiopia vs Zambia - 06072015-2

Ethiopia vs Zambia - 06072015-2በጋቦን ለሚዘጋጀው 31ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ለማለፍ የአህጉሪቱ ሀገራት በ13 ምድቦች ተከፍለው የሚያደርጉት የማጣሪያ ዘመቻ በሳምንቱ የመጨረሻ ቀናት ተጀምሯል፡፡ በዚህ ሳምንት ከተደረጉት ጨዋታዎች መካከልም በምድብ አስር የተደለደለው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የሌሶቶ አቻውን አስተናግዶ ድል ያደረገበት ጨዋታ አንዱ ነበር፡፡ ቀጣዩ ዘገባ ከጨዋታው በፊት፣ በጨዋታው ላይ እና ከጨዋታው በኋላ የተከሰቱ ነገሮችን እና የተሰጡ አስተያየቶችን ለመዳሰስ ይሞክራል፡፡

ከጨዋታው በፊት

ጥቂት የማይባሉ አነጋጋሪ ጉዳዮች የቅድመ-ጨዋታውን ከባቢ ተቆጣጥረውት ነበር፡፡ ከአስርት ዓመታት በኋላ የዋናው ብሔራዊ ቡድን ጨዋታ ከመዲናዋ አዲስ አበባ ውጪ ሊደረግ መሆኑ፣ የዋልያዎቹ አሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ ከተሾሙ ጀምሮ ከጥቂት ጋዜጠኞች ጋር በፕሬስ ኮንፈረንሶችም ሆነ በቃለ-መጠይቆች ላይ የቃላት ጦርነቶች መግጠማቸው፣ የተጋጣሚው ሌሶቶ ቡድን ደካማ ነው፤ አይደለም ክርክር (የሌሶቶው አሰልጣኝ ሴፊፊ ማቴቴ በጨዋታው ዋዜማ በርካታ ተማሪዎች እና በሌላ ሙያ ላይ የተሰማሩ አማተር ተጨዋቾችን እንደያዙ ገልፀውም ነበር)፣ ዮሐንስ ሳህሌ የሚመርጡት ፎርሜሽን እና የጨዋታ አቀራረብ… እና ሌሎችም ነገሮች የጨዋታው መድረስ በከፍተኛ ጉጉት እንዲጠበቅ አድርገው ነበር፡፡ በጨዋታው እለትም የውቧ ባህር ዳር ከተማ ነዋሪዎች እና ከሌሎች አጎራባችም ሆኑ ሩቅ ከተሞች የመጡ በርካታ ሺህዎች አዲሱ ግዙፍ ስታዲየም ወደ ተሰራበት አካባቢ በማለዳ ሲተሙ ነበር፡፡ በከተማዋ፣ በስታዲየሙ ዙሪያ እና ስታዲየሙ ውስጥ የነበረው ስሜትም እጅግ የተለየ ነበር፡፡ ጨዋታውም ሊጀመር ሲቃረብ ከ70 ሺህ እስከ 120 ሺህ የሚገመት ህዝብ በስታዲየሙ እንደታደመ ከኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን እና ከአማራ ክልል ስፖርት ኮሚሽን ተነግሯል (እንዴት ይህን ያህል የቁጥር ልዩነት እንደኖረ እና የታደመውን ተመልካች በግምት ሳይሆን በትክክል ማወቅ እንዳልተቻለ ግን ያጠያይቃል)፡፡

እጅግ የተጓጓበት ጨዋታ

ባለሜዳው የዮሐንስ ሳህሌ ቡድን ጨዋታውን ሲጀምር አሰላለፉ እንደሚከተለው ነበር፡-

አሰላለፍ (4-1-3-2 አሰልጣኙ ከጨዋታው በኋላ እንዳሉት)

ግብ ጠባቂ፡- አቤል ማሞ

ተከላካዮች፡- ስዩም ተስፋዬ ፣ ሳልሀዲን ባርጊቾ፣ አስቻለው ታመነ እና ዘካሪያስ ቱጂ

አማካዮች፡- ጋቶች ፓኖም

ሽመልስ በቀለ፣ በኃይሉ አሰፋ እና ኦሞድ ኦኮሪ

አጥቂዎች፡- ጌታነህ ከበደ እና ሳልሀዲን ሰዒድ

ተጠባባቂዎች፡- ታሪክ ጌትነት፣ ተካልኝ ደጀኔ፣ ሙጂብ ቃሲም፣ ብሩክ ቃልቦሬ፣ ምንተስኖት አዳነ፣ ራምኬል ሎክ እና ባዬ ገዛኸኝ

 

ሴኔጋላዊው የጨዋታው የመሀል አርቢትር ማላንግ ዲዬድሂዮ ጨዋታውን እንዳስጀመሩ ነበር የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ማጥቃት የጀመረው፡፡ ገና በሁለተኛው ደቂቃም ጌታነህ ከበደ በተከላካዮች መሀል የተሰነጠቀለትን ኳስ ተቆጣጥሮ ግብ ጠባቂውን ቢያልፈውም ወደ ጎል ከመሞከሩ በፊት ከጨዋታ ውጪ ተብሏል፡፡ ነገር ግን ይህ የጋለ ስሜት እና የማጥቃት እንቅስቃሴ ከጥቂት ደቂቃዎች አልዘለቀም፡፡ ዋልያዎቹ ቀጣዩ የማጥቃት ስጋታቸውን የፈጠሩት በ16ኛው ደቂቃ ላይ ሽመልስ በቀለ ከቀኝ መስመር አሻግሮት ለማንም ሳይደርስ ግብ ጠባቂው ያወጣበት ነበር፡፡ ከዚያም ለሌላ ሙከራ፣ ተጨማሪ 10 ደቂቃዎች አስፈልጓቸዋል፡፡ ይህም ሳልሀዲን ሰዒድ ከሩቅ መሬት ለመሬት መትቶ በሌሶቶው ግብ ጠባቂ የተመለሰበት ነበር፡፡ በእነዚህ ሙከራዎች መካከል እና ሙከራውን ተከትሎ ግን በጎላቸው አቅራቢያ ተከማችተው ይከላከሉ የነበሩት ሌሶቶዎች ቀስ በቀስ ከጎላቸው መውጣት፣ አማካይ ክፍሉን መቆጣጠር፣ በግራ እና ቀኝ መስመሮች ችግሮች መፍጠር እና የዋልያዎቹን በር መፈተሽ ጀምረው ነበር፡፡ አዞዎቹ ሁለት ወይም ሶስት ጊዜ ወደ ኢትዮጵያ ጎል ቀርበው በግብ ጠባቂው አቤል ማሞ የተመለሱ እና ለጥቂት ወደ ውጪ የወጡ ሙከራዎች ከማድረጋቸው ባሻገር በተለይ በእነሱ የቀኝ በዋልያዎቹ የግራ ክንፍ በኩል እንደፈለጋቸው ይመላለሱ ነበር፡፡ በዚያ የጨዋታው ክፍል ሌሶቶዎቹ የዮሐንስን ቡድን የማጥቃት እንቅስቃሴ በሚገባ ከማዳፈናቸው፣ መሀሉን ከመቆጣጠራቸው እና በፈጣን እና የተደራጀ የማጥቃት ሽግግር መሀል ለመሀል ሆነ በክንፎች ሽፋን የሌለው የመሰለውን የኢትዮጵያን ተከላካይ ክፍል ጫና ውስጥ ከመክተታቸው አንፃር ጎል የሚያኙበት ጊዜ ሩቅ እንደማይሆን መገመት እና ዋልያዎቹ ከተጠበቀው እጅግ የላቀ ተጋጣሚ ከፊታቸው እንደቆመ መረዳት ይቻል ነበር፡፡ እናም ግምቱ እውን ሆኖ በ41ኛው ደቂቃ ላይ ሌሶቷዊያኑ መሪ ያደረገቻቸውን ጎል ማስቆጠር ችለዋል፡፡ ለዚህች ጎል አግቢውን እስከመጨረሻው ያልተከተለውን የተከላካይ አማካዩ ጋቶች ፓኖምን፣ ግብ ጠባቂው አቤልን አልያም ኳሱን ባልተለመደ ሁኔታ ያነጠረውን ሜዳ ተጠያቂ ልናደርግ፣ ወይም የማይገባ ጎል እንደገባ ልናስብ እንችል ይሆናል ግን የጨዋታውን ፍሰት በሚገባ የተቆጣጠሩት ሌሶቶዊያኑ መሪ መሆን አይገባቸውም ልንል ፈፅሞ አይቻለንም፡፡ በዚህም ጎል ቡድኖቹ ለእረፍት ወጥተዋል፡፡ ከታክቲክ አቀራረብ እና ከጨዋታ ስትራቴጂ አንፃር የመጀመሪያውን አጋማሽ ከተመለከትነው ከዋልያዎቹ በኩል እጅግ ጥቂት በጎ እና ተስፋ-ሰጪ እንዲሁም በጣም በርካታ ደካማ ነገሮች አይተናል፡፡ በአንዳንድ አጋጣሚዎች በመሀል ተከላካዮቹ መካከል የነበረው ሰፊ ክፍተት፣ የመስመር ተከላካዮቹ ማጥቃቱን ማገዝ አለመቻል እና በመከላከሉም ረገድ አስተማማኝ መሆን አለመቻል፣ የአማካይ ክፍሉ ተከላካዮቹን አለማገዝ (በተለይም የሽመልስ በቀለ ጋቶችን አለመርዳት)፣ ያለፉት ሁለት ዓመታት የፕሪምየር ሊጉ ኮከቦች ኦሞድ ኦኮሪ እና በኃይሉ አሰፋ የመስመር አማካይቱን ሚና በሚገባ አለመወጣት እንዲሁም በዓመቱ ውስጥ በርካታ ጨዋታዎችን ማድረግ ያልቻሉት አጥቂዎቹ አለመናበብ እና በአካል ብቃት ለጨዋታው ዝግጁ አለመሆን ሁሉ በጉልህ የታዩ የቡድኑ ችግሮች ነበሩ፡፡

እነዚህ ችግሮች በሁለተኛው አጋማሽ ተቀርፈው እንደሚመለሱ የዋልያዎቹ ደጋፊዎች ተስፋ ቢያደርጉም ጅማሮው ላይ ለውጦች አልታዩም፡፡ የሌሶቶ የበላይነት ኃይሉ ቢቀንስም እንዳለ ነበር፡፡ 10 ደቂቃዎች ያህል እንደዚህ ከተጓዙ በኋላ ግን የአሰልጣኝ ሴፊፊ ማቴቴ ቡድን ለድሉ ጓጉቶ ይሁን አልያም ተዳክሞ ወደ ራሱ ጎል ማፈግፈግ ጀመረ፡፡ ያልተጠበቀው ኃይለኛ ዝናብ መዝነብ ሲጀምርም ቀድሞ ዝናብ አይመቻቸው የነበሩት ዋልያዎቹ ጨዋታውን መቆጣጠር፣ ፍፁም የበላይ መሆን እና ተደጋጋሚ ጥቃቶችን መፈፀም ጀመሩ፡፡ በነዚህ ደቂቃዎች ሳልሀዲን ከግብ ጠባቂው ጋር ብቻ ለብቻ ተገናኝቶ ሲስት፣ የኦሞድ ጠንካራ የቅጣት ምትም በግብ ጠባቂው ተመልሶበታል፡፡ የቢድ ቬትሱ አጥቂ ጌታነህ ከበደ ወጥቶ የወላይታ ድቻው ባዬ ገዛኸኝ መተካት ደግሞ ለዋልያዎቹ ኃያልነት መፋፋም የበለጠ ነዳጅ ጨምሯል፡፡ በሌሶቶ ግብ ክልል ከአጥቂዎቹ ሳይርቅ ከሚንቀሳቀሰው ጌታነህ በበለጠ ወደኋላ እየተመለሰ ክፍተቶች የሚፈጥረው እና አማካይ ክፍሉን የሚያግዘው ባዬ ለሌሶቶ ተከላካዮች ለመያዝ የሚያስቸግር ሆነባቸው፡፡ የባዬ ስጋት ፈጣሪነት ወደ ጎልነት ለመቀየርም ብዙ ጊዜ አልወሰደም፡፡ በባለፈው ሳምንቱ የዛምቢያ የወዳጅነት ጨዋታ ሽንፈት ላይ በደካማ አቋም የተተቸው የወላይታ ድቻው አጥቂ በ66ኛው ደቂቃ ላይ ከመሀል ድሪብል እያደረገ የመጣውን ኳስ የሌሶቶ ተከላካዮች እንደምንም ሲያወጡት ከጎሉ በግምት 25 ሜትር ርቀት ላይ ይገኝ ለነበረው ጋቶች ደርሶ የኢትዮጵያ ቡናው አማካይ በአስደናቂ ሁኔታ በመሬት በመምታት ዋልያዎቹን አቻ ማድረግ እና በስታዲየሙ የታደመውን ተመልካች በደስታ ማቆም ችሏል፡፡ ከደጋፊው መሀል ደስታቸውን ለመግለፅ ወደ ሜዳ የገቡ ተመልካቾችም ነበሩ፡፡ ከጎሉ ጥቂት ደቂቃዎች በኋላም ኦሞድ ኦኮሪ ወጥቶ ራምኬል ሎክ የገባ ሲሆን ዋልያዎቹ ተቀይረው በገቡት ተጨዋቾች ዋና ተዋናይነት የማሸነፊያ ጎል ለማስቆጠር ጥቃታቸውን ቀጥለውበታል፡፡ ጥረታቸውም ሰምሮ በ80ኛው ደቂቃ ገደማ የቀድሞዎቹ የሀዋሳ ከነማ አጋሮች በኃይሉ እና ሽመልስ ተቀባብለው ሽመልስ በድንቅ ሁኔታ የሰነጠቀውን ኳስ ሳልሀዲን አግኝቶ በአስደናቂ አጨራረስ ወደ ጎልነት ቀይሯታል፡፡ ከዚህ በኋላ ሁኔታው ተገልብጦ ዋልያዎቹ ድላቸውን አስጠባቂ ሆነው ሲከላከሉ (በመጨረሻዎቹ ደቂቃዎች ሽመልስን አስወጥተው ተፈጥሯዊ የተከላካይ አማካዩ ብሩክ ቃልቦሬን አስገብተዋል)፣ አዞዎቹ በበኩላቸው የአቻነት ጎል ፈላጊ ሆነው ሲያጠቁ የመጨረሻዎቹን ደቂቃዎች አሳልፈዋል፡፡ ሌሶቷዊያኑ ሳይቀናቸውም በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የ2ለ1 ድል ጨዋታው ተጠናቋል፡፡

ከጨዋታው በኋላ

የዋልያዎቹ አለቃ ዮሐንስ ሳህሌ ከጨዋታው በኋላ በሰጡት ፕሬስ ኮንፈረንስ በከፍተኛ ትግል ለተገኘው ድል በባህር ዳር ስታዲየም የታደሙ ደጋፊዎችን ተፅዕኖ አወድሰው የሌሶቶ ቡድን እንደተባለው ‘እጅግ ደካማ’ እንዳልነበር ጨዋታው እንደመሰከረ በመጠቆም ይህን እንዳሉ ስም ጠርተው ያልጠቀሷቸውን ሚዲያዎች ወይም ጋዜጠኞች በነገር ሸንቆጥ አድርገዋል፡፡ አሰልጣኙ የአንድንድ ተጨዋቾች በግል ጥሩ አለመሆን እንጂ ይዘውት የገቡት የ4-1-3-2 ፎርሜሽን ለመጀመሪያው ግማሽ የቡድኑ ድክመትም ሆነ ለተቆጠረባቸው ጎል ምክንያት እንዳልነበረም አስረግጠዋል፡፡ የቡድኑ ምክትል አምበል በኃይሉ አሰፋ በበኩሉ ስለ ሌሶቶ ደካማነት ብዙ ቢባልም እነሱ ተጋጣሚያቸውን ንቀው ወደሜዳ እንዳልገቡ ተናግሯል፡፡ የቅዱስ ጊዮርጊሱ የመስመር አማካይ ያልተጠበቀው ኃይለኛ ዝናብ እንደጠቀማቸውም አልደበቀም፡፡

ዋልያዎቹ ሲመዘኑ፡-

አቤል ማሞ፡- በተወሰኑ የጨዋታው ክፍሎች ሌሶቷዊያኑ ጨዋታውን ቢቆጣጠሩም እና ቢያጠቁም እምብዛም የጎል አጋጣሚዎች ባለመፍጠራቸው የሙገሩን ግብ ጠባቂ አቋም ለመመዘን ያስቸግራል፡፡ አቋቋሙ እና ቦታ አያያዙ ግን መልካም ነበር፡፡

ስዩም ተስፋዬ፡- የደደቢቱ ተከላካይ በመከላከሉ ረገድ ብዙ ባይታማም ማጥቃቱን በማገዝ ረገድ ጥሩ አልነበረም፡፡

አስቻለው ታመነ፡- ኳስ ከቀጠናው ይዞ በመውጣትም በዚህ ጨዋታ ሌላ ኳሊቲውን ያሳየን ተስፈኛው የደደቢት ተከላካይ በአንዳንድ አጋጣሚዎች ግን (ጎሉ እንደተቆጠረበት አይነት) ከመሀል ተከላካይ አጣማሪው ጋር የነበረው ርቀት ለተጋጣሚ አጥቂዎች በሚመች መልኩ ሰፍቶ ይታይ ነበር፡፡

ሳልሀዲን ባርጊቾ፡- የቅዱስ ጊዮርጊሱ ተከላካይ እንደ አስቻለው በግሉ መልካም ጨዋታ አሳልፏል፡፡ የጥምረቱ ድክመት ግን ከላይ እንደተጠቀሰው ነበር፡

ዘካሪያስ ቱጂ፡- ድንቅ ዓመት ያሳለፈው ወጣቱ የግራ ተከላካይ ምናልባትም በአጭሩ የዋና ቡድን የእግር ኳስ ህይወቱ ከባዱን 45 ደቂቃ ያሳለፈው በዚህ ጨዋታ የመጀመሪያ አጋማሽ ላይ ነበር፡፡ የቅዱስ ጊዮርጊሱ ተጨዋች በመከላከሉ ረገድ ደክሞ ሲታይ በማጥቃቱም እንደሌላው ጊዜ አልነበረም፡፡ በሁለተኛው አጋማሽ ተሻሽሏል፡፡

ጋቶች ፓኖም፡- የኢትዮጵያ ቡናው አማካይ ተቃራኒ ግማሾች አስተናግዷል፡፡ ተከላካዮቹን ከጥቃት መጋረድ ያልቻለበት (እሱም እርዳታ ማጣቱ እንዳለ ሆኖ)፣ በማጥቃቱም ያልተሳተፈበት የመጀመሪያ ግማሽ እና በመከላከሉ ተሻሽሎ የታየበት እና ወሳኟን የአቻነት ጎል ያስቆጠረበት ሁለተኛ ግማሽ፡፡

ሽመልስ በቀለ፡- ተቀይሮ ሲወጣ ከተመልካቾች የተለየ አድናቆት የተቸረው የፔትሮ ጄቱ አማካይ ለሁለተኛው ጎል ጥሩ ሚና ከመጫወቱ በቀር በሚታወቅበት ፈጠራ እና በማጥቃቱም ሆነ ጋቶችን በማገዙ በኩል ጥሩ አልነበረም፡፡ ኳሶቹም በቀላሉ ይበላሹ ነበር፡፡

በኃይሉ አሰፋ፡- የፕሪምየር ሊጉ የዓመቱ ኮከብ ለሁለተኛ ተከታታይ ሳምንት በብሔራዊ ቡድን ማልያ ደካማ አቋም አሳይቷል፡፡ የቅዱስ ጊዮርጊሱ አማካይ የመስመር ተከላካዮቹን በማገዝ የቀድሞ ታታሪነቱን ማሳየት ያልቻለ ሲሆን የታወቀ የተስተካከሉ ኳሶች የማሻገር ብቃቱም አብሮት አልነበረም፡፡

ኦሞድ ኦኮሪ፡- የአል-ኢትሀድ አሌክዛንደሪያው አጥቂ ብዙም ባልለመደው ከአጥቂዎቹ ጀርባ የመጫወት ሚና ከአንድ የቅጣት ምት ሙከራ ውጪ ቀዝቀዝ ያለ ጨዋታ አሳልፏል፡፡

ጌታነህ ከበደ፡- አብዛኛውን የዓመቱን ክፍል በክለቡ ቢድ ቬትስ በተጠባባቂነት ያሳለፈው ጨራሹ አጥቂ በግሉ ሊያስታውሰው የማይፈልግ አይነት መጥፎ ቀትር አሳልፏል፡፡

ሳልሀዲን ሰዒድ፡- የአል-አህሊው አጥቂ ከእሱ ባልተለመደ መልኩ ቀዝቅዞ ቢውልም እና አቻ ሊያደርጋቸው የሚችል መልካም አጋጣሚ ቢያመክንም የማሸነፊያውን ጎል ማስቆጠር ችሏል፡፡ አጠቃላይ አቋሙ ግን ጥሩ አልነበረም፡፡

ተቀይረው የገቡ፡-

ባዬ ገዛኸኝ፡- የወላይታ ድቻው አጥቂ ሊኮራበት የሚችል አቋም አሳይቷል፡፡ ጌታነህን ተክቶ ከገባ በኋላ ጥቃቱን ማፍጠን፣ የማይተነበይ ማድረግ እና አማካዮቹንም ማገዝ ችሏል፡፡

ራምኬል ሎክ፡- የኤሌክትሪኩ አጥቂ ከሩብ ሰዓት ያልበለጠ ጊዜ ሜዳ ውስጥ ቢቆይም ዋልያዎቹ ከአቻነቱ ጎል በኋላ ለፈጠሩት ከፍተኛ ጫና ቁልፍ ሚና ነበረው፡፡

ብሩክ ቃልቦሬ፡- ለምዘና የሚያበቃ የጨዋታ ጊዜ አልነበረውም፡፡

አሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ፡- የቀድሞው የደደቢት አለቃ በመጀመሪያው አጋማሽ ለታየው የቅንጅት፣ የቦታ አያያዝ እና አለመተጋገዝ ችግሮች ተጠያቂ ቢሆኑም በሁለተኛው አጋማሽ እነዚህን ድክመቶች በተወሰነ መጠን ለማሻሻላቸው እና በቅያሬዎቻቸው ለፈጠሩት አዎንታዊ ተፅዕኖ አድናቆት ይገባቸዋል፡፡

Continue Reading
2 Comments

2 Comments

  1. YT

    June 17, 2015 at 5:08 pm

    Thank you for the excellent analysis. If I may share my observation, it would be great if you can speak to all Amharic words when writing in Amharic. It’s quite unprofessional to insert non-Amharic words in what is a professional posting. That said, I always look forward to your analysis

  2. endalkachew

    June 16, 2015 at 5:59 am

    waliyawechu betam tamralachuh

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Articles

የቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ የኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ተሳትፎ ድህረ ምልከታ

Published

on

Medal Winners

በቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ በወረቀት ደረጃ ከውድድሩ መጀመር በፊት ቡድኑ ባመዛኙ በጥሩ ብቃት ላይ የሚገኙ ወጣት አትሌቶችን ስላካተተ ቢያንስ የለመድናቸውን ሁለት ወይም ሶስት የወርቅ ሜዳልያ ድሎች እንደማያሳጣን ተስፋ አድርጌ ነበር፡፡ ሆኖም የሜዳ ላይ ውጤቱ እንደተጠበቀው ሳይሆን ቀርቷል፡፡ ኢትዮጵያ በውጤታማነቷ በምትታወቅበት የአትሌቲክስ ፉክክር በአንድ የወርቅ፣ አንድ የብር፣ እና ሁለት የነሐስ በድምሩ በአራት ሜዳልያዎች ከዓለም 14ኛ ከአፍሪካ 3ኛ ደረጃን ይዛ ጨርሳለች፡፡ ይህም ሁሌም ለአፍሪካ የበላይነት ከምንፎካከራት ኬንያ ጋር ያለን ልዩነት ይበልጥ እንዲሰፋ አድጎታል፡፡ ከቅርብ ግዜ ወዲህ ሌላኛዋ የምስራቅ አፍሪካ ተቀናቃኛችን እየሆነች ከመጣችው ኡጋንዳም አንሰን እንድንገኝ አድርጎናል፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በአትሌቲክሱ ከ1992ቱ የባርሴሎና ኦሊምፒክ ወዲህ ኢትዮጵያ ዝቅተኛ የሜዳልያ ስኬት ያስመዘገበችበትም ሆኖ አልፏል፡፡

አሉታዊ ጎኖች
ቶኪዮ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ውጤታማነት ፈር ቀዳጅ የሆነው ታላቁ አትሌት ሻምበል አበበ ቢቂላ በ1964 ዓ.ም. በተከታታይ ሁለተኛ የኦሊምፒክ ማራቶን ድሉን የተቀዳጀባት ከተማ ናት፡፡ እናም በቶኪዮ ከተማ በተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን የሱን ክብር የሚያጎሉባቸውን ነገሮች ያደርጋሉ ብዬ ጠብቄ ነበር፡፡ የሆኑት ነገሮች ግን በተለይ በቡድኑ አስተዳዳሪዎች በኩል ፍፁም ኃላፊነት የጎደለውና ከጠበቅኩት በተቃራኒው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን እና የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ከአትሌቶች ምርጫ አንስቶ በቡድኑ የዝግጅት ወቅት በተካረረ ውዝግብ ውስጥ ነበር የከረሙት፡፡ የኦሊምፒክ ቡድኑን የማዘጋጀት እና የመምራት የጋራ ኃላፊነት የነበረባቸው ሁለቱ አካላት ይባስ ብለው ውዝግቡን ቶኪዮ ድረስ ይዘውት ሄደዋል፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ሁለቱን አካላት በማቀራረብ በትልቁ ውድድር ላይ ያለንን ተሳትፎ እንከን አልባ ማድግ የሚጠበቅባቸውም ተመልካች ከመሆን የዘለለ ሚና አልነበራቸውም። የውዝግቡ አሉታዊ ትሩፋት በአትሌቶች ስነልቦና እና በአጠቃላይ የቡድኑ ውጤት ላይ የበኩሉን ተፅዕኖ ሳያሳርፍ እንዳላለፈ አያጠራጥርም፡፡

እንደ አለመታደል ሆኖ በቶኪዮ ኦሎምፒክ የኢትዮጵያን ልዑካን የመምራት ትልቁ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሰዎች ኃላፊነት የጎደላቸው ነበሩ። የስፖርቱ አስተዳደሪዎች ትላልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በአትሌቶች ምርጫ ዙሪያ የነበረውን ውዝግብ እንዲያቆሙልን እመኝ ነበር። ጭራሽ እራሳቸው ችግር ፈጣሪ ሆነው መገኘታቸው አስደንጋጭ እና አሳሳቢ ጉዳይ ነው፡፡ በመሮጫ መም ወይም በጎዳና ላይ በሚደረጉ ውድድሮች መሸነፍን በስፖርቱ ውስጥ ማሸነፍ እና መሸነፍ ያሉ የነበሩ እና ወደፊትም የሚኖሩ ነገሮች ስለሆኑ በፀጋ መቀበል ይቻላል፡፡ ተወዳዳሪዎቹ ውጤታማ እንዲሆኑ የስነልቦና ጥንካሬን ሊፈጥሩላቸው የሚገቡ ኃላፊዎች የእርስ በርስ ሽኩቻ ተቃራኒውን አሉታዊ ተፅዕኖ ሲያሳርፍ ማየት ግን ፍፁም ተቀባይነት የለውም፡፡ ለነገሩ ከስፖርቱ እድገት ይልቅ የፖለቲካ ግዴታቸው የሚያስጨንቃቸው የስፖርት አመራሮች በበዙባት ሀገር ስፖርቱ እንዲህ የማንም መጫወቻ ሲሆን ማየት አዲስ ነገር አይደለም፡፡  

የስፖርት አመራሮች ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሆነው ትኩረታቸውን ስፖርቱን በማስፋፋቱ እና ማሳደጉ ላይ አድርገው የሚሰሩ ስለስፖርቱም በቂ እውቀት እና ፍቅሩ ያላቸው ቢሆኑ መልካም ነው፡፡ ለቦታው በሚመጥን እና ኃላፊነቱን በአግባቡ መወጣት በሚችል የስፖርት አመራር የሚመራ የስፖርት ተቋምን መገንባት በተመሳሳይ ሰዓት የሀገር ግንባታን የሚደግፉ ሶስት ነገሮችን ስኬታማ ያደርጋል፡፡ በስፖርት ጤናውን የሚጠብቅ ማሕበረሰብ በመፍጠር በጤናው ሴክተር ላይ የሚኖረውን ጫና ይቀንሳል፣ በሀገር ገፅታ ግንባታ እና በኢኮኖሚው ዕድገት ላይም የበኩሉን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል፡፡ በቶኪዮ ላይ የተመለከትናቸው የሀገርን ክብር ዝቅ ያደረጉ ግዴለሽነቶች ተገቢው ትኩረት ተሰጥቷቸው ሊታዩና አጥፊዎቹ ሊጠየቁበት ይገባል፡፡ በመጪዎቹ ዓመታት በሚጠብቁን ዓለም አቀፍ ውድድሮች ላይም የቶኪዮ ኦሊምፒኩን አይነት ሀፍረት እንዳይገጥመን ከወዲሁ ለችግሮቹ መፍትሔ መፈለግ አለበት፡፡

ባለፉት ዓመታት ኦሊምፒክ በመጣ ቁጥር በልዑካን ቡድኑ ውስጥ እየተካተቱ በሕዝብ ገንዘብ የሚዝናኑት የኦሊምፒክ ቱሪስቶች ጉዳይ ዘንድሮም ያልተቀረፈ ችግር ሆኖ ተስተውሏል፡፡ ከሌላው ግዜ በተለየ መልኩ ተጠባባቂ አትሌቶችን ይዞ መጓዝ ይጠይቅ በነበረው ውድድር ላይ አትሌቶቹን ትቶ ምንም የማይሰሩ ሰዎችን ይዞ መሄድ ትልቅ ቀልድ ነው፡፡  

ከሜዳ ውጭ የነበረው ውዝግብ ዋነኛ የትኩረት ማዕከል የነበረ መሆኑ በሜዳ ላይ የነበሩብንን ድክመቶች ሊያስረሳንም አይገባም፡፡ ስድስት የጎዳና ላይ ተወዳደሪዎቻችን እና አንድ የመም ተወዳዳሪ ውድድራቸውን ማቋረጣቸው በቶኪዮ ከታዩት ደካማ ጎኖቻችን መካከል የሚጠቀስ ነው፡፡ ችግሩ በዚህ ምክንያት ነው የተከሰተው ብሎ ለይቶ ለመናገር ባይቻልም ብዙ ግዜ ሲፈትነን ለሚስተዋለው የሞቃታማ ቦታ ውድድር የምናደርጋቸው ዝግጅቶችን መለስ ብሎ መመልከትን የሚጠይቅ ይመስለኛል፡፡ የተጎዳች አትሌትን ወደውድድር እንድትገባ ማድረግ እና በሁለት ደቂቃ ውስጥ ለማቋረጥ መገደዷም የአትሌቶች የጤና ክትትል ላይ ክፍተት እንዳለ የጠቆመን ክስተት ነው፡፡

የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ቡድን ወደውድድር ስፍራው ካቀናበት ግዜ ጀምሮ በቶኪዮ ምንም አይነት ቡድኑን የተመለከቱ ይፋዊ ጋዜጣዊ መግለጫዎች ወይም ፕሬስ ሪሊዞች አልነበሩም፡፡ ይህም እንደተለመደው የሕብረተሰቡን እና የመገናኛ ብዙሀንን ስለቡድኑ ቀጥተኛ መረጃ የማግኘት መብት የገደበ ነበር፡፡ ጋዜጠኞችም ሚዛናዊ ሆኖ ከመዘገብ ይልቅ ጎራ ለይተው ቃላት መወራወራቸው የህዝብን ትክክለኛ መረጃ የማግኘት መብት የነፈገ ነው፡፡ 

አዎንታዊ ጎኖች
ሰለሞን ባረጋ በወንዶች 10,000 ሜትር ወርቅ፣ ለሜቻ ግርማ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ብር፣ ጉዳፍ ፀጋዬ በሴቶች 5000 ሜትር ነሐስ፣ እና ለተሰንበት ግደይ በሴቶች 10,000 ሜትር ነሐስ ማስመዝገብ መቻላቸው የሚደነቅ ስኬት ነው፡፡

የመጪው ትውልድ አካል የሆኑት ተስፈኞቹ መቅደስ አበበ፣ ፍሬወይኒ ሀይሉ፣ በሪሁ አረጋዊ እና ጌትነት ዋለን ጨምሮ አምስት አትሌቶች ለሜዳሊያ የቀረበ የአራተኛነት ደረጃን ይዘው ማጠናቀቅ መቻላቸውም መልካም ነው፡፡ በተለይ ወጣቶቹ ያስመዘገቡት ውጤት በመጪዎቹ ዓመታት ተገቢውን ድጋፍ ካገኙ የምንጓጓለትን ድል ሊያስገኙልን እንደሚችሉ ያመላከተን ነው፡፡

የሀብታም አለሙ በኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ተሳትፎ ታሪክ በሴቶች 800 ሜትር ለመጀመሪያ ግዜ ለፍፃሜ ተወዳዳሪነት መብቃት ምንም እንኳ በፍፃሜው የሜዳልያ ድል ባይቀናትም በአዎንታዊ ጎን ሊጠቀስ የሚችል ስኬት ነው፡፡

ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ደረጃን ይዘው ላጠናቀቁ አትሌቶች በሚሰጥ ነጥብ ድምር መሰረት በወጣው የነጥብ (ፕሌስመንት) ደረጃ ሰንጠረዥ ላይ በ64 ነጥብ ዘጠነኛ ሆነን ማጠናቀቃችንም እሰየው የሚያስብል ነው፡፡

በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከአራተኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ አጠናቀው ነጥብ ያስገኙ እና የዲፕሎማ ተሸላሚ የሆኑት አትሌቶች፡-
4ኛ – ፍሬወይኒ ሀይሉ – በሴቶች 1500 ሜትር
4ኛ – መቅደስ አበበ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል
4ኛ – ሮዛ ደረጀ – በሴቶች ማራቶን
4ኛ – በሪሁ አረጋዊ – በወንዶች 10,000 ሜትር
4ኛ – ጌትነት ዋለ – በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል
5ኛ – እጅጋየሁ ታዬ – በሴቶች 5000 ሜትር
6ኛ – ሀብታም አለሙ – በሴቶች 800 ሜትር
6ኛ – ሰንበሬ ተፈሪ – በሴቶች 5000 ሜትር
8ኛ – ዮሚፍ ቀጄልቻ – በወንዶች 10,000 ሜትር
8ኛ – ዘርፌ ወንድማገኝ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል

  • የአትሌቲክስ የነጥብ ደረጃ ሰንጠረዥ ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ የሚያጠናቅቁ አትሌቶች በሚያስመዘግቡት ነጥብ ድምር መሰረት የሚወጣ ሲሆን የነጥብ አሰጣጡም ለአንደኛ ደረጃ 8 ነጥብ፣ ለሁለተኛ ደረጃ 7 ነጥብ፣ ለሶስተኛ ደረጃ 6 ነጥብ፣ ለአራተኛ ደረጃ 5 ነጥብ፣ ለአምስተኛ ደረጃ 4 ነጥብ፣ ለስድስተኛ ደረጃ 3 ነጥብ፣ ለሰባተኛ ደረጃ 2 ነጥብ፣ እና ለስምንተኛ ደረጃ 1 ነጥብ ነው።

ከፊታችን ምን  እየጠበቀን ነው? ምንስ እናድርግ?
ባለፈው ዓመት በዓለም አቀፉ ወረርሺኝ ምክንያት ትልልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች ለሌላ ግዜ እንዲተላለፉ መደረጉ ይታወቃል፡፡ ሌላ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር ቀጣዮቹ አራት ዓመታት በተከታታይ በየዓመቱ ዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ውድድሮች የሚካሄዱባቸው ይሆናሉ፡፡ በ2022 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2023 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2024 የኦሊምፒክ ጨዋታዎች፣ እና በ2025 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች ይኖራሉ፡፡ በቀጣዩ ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ከሐምሌ 8 – 17/2014 በዩናይትድ ስቴትስ ኦሪጎን የሚካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና አዘጋጆች ሙሉ የውድድሩን ፕሮግራም፣ የማራቶን እና የእርምጃ ውድድሮች የሚካሄዱባቸውን ቦታዎች በትላንትናው ዕለት ይፋ አድርገዋል፡፡ የዓለም ሻምፒዮናውን ውድድር በኃላፊነት የሚመራው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ከወዲሁ ለዛ ውድድር ተሳትፎ የሚጠበቅበትን አቅዶ መንቀሳቀስ ይኖበርታል፡፡

ከምርጫ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጭቅጭቆችን ለማስቀረት ከወዲሁ ሁሉም አትሌቶች አውቀውት በውስጡ የሚያልፉበትን ገዢ የሆነ የመምረጫ መስፈርት ማዘጋጀት ቀዳሚው ተግባር መሆን አለበት፡፡ የመምረጫ መስፈርት ሁልግዜም በግላዊ ምልከታ እና ፍላጎቶች ላይ በሚመሰረት ምክንያት አነጋጋሪ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ቢሆንም ባለድርሻ አካላቱን በሙሉ ባሳተፈ መልኩ ውይይት ተደርጎበት ቢወጣ ሁሉንም ገዢ እና ከጭቅጭቅ የፀዳ ሊሆን ይችላል፡፡ እዚህ ላይ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከተከሰቱት ሁኔታዎች አንፃር የሌሎች ሀገሮችንም ተሞክሮዎች በመዳሰስ ነገሩን ሰፋ አድርጎ መመልከት ቢቻል ጥሩ ነው፡፡ ትልልቅ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በተደጋጋሚ እንደታዘብነው አንዳንድ አትሌቶች በቡድኑ ውስጥ ለመካተት የሚያደርጉትን ተገቢ ያልሆነ ሙከራም ማቆም አለባቸው፡፡ ከፋም ለማም ስፖርቱን እንዲመራ ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሚያወጣቸውን መስፈርቶች ማክበርና በዛ ውስጥ ተመራጭ ለመሆን መሞከር ግድ እንደሚላቸውም መዘንጋት የለባቸውም፡፡ ማኔጀሮች እና አሰልጣኞች በተለይ በማራቶን የራሳቸውን አትሌት ለማስመረጥ የሚያደርጓቸው አላስፈላጊ ግፊቶችም ሊያቆሙ ይገባል፡፡

ለውድድሮች የምናደርጋቸውን ዝግጅቶች ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች ከውድድሮች በኋላ መገምገም እና መታረም ያለባቸው ነገሮች ካሉ ማረም፡፡ ከፍተኛ ሙቀት በነበረባቸው በለንደን 2012 ኦሊምፒክ ሶስቱም የወንዶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በሞስኮ 2013 የዓለም ሻምፒዮና ሁለቱ የሴቶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ላይ አምስት የማራቶን (ሶስቱም ወንዶች እና ሁለት ሴቶች) ተወዳዳሪዎቻችን እንዲሁም የሴቶች እርምጃ ተወዳዳሪያችን ለማቋረጥ መገደዳቸውን አስተውለናል፡፡ ስለዚህ በጎዳና ላይ ውድድሮች ከባድ ሙቀት ለሚኖርባቸው ቦታዎች እንዴት መዘጋጀት አለብን የሚለው ጉዳይም በደንብ ሊታይ የሚገባው ይመስለኛል፡፡ አንዳንድ የመም (ትራክ) ተወዳዳሪ አትሌቶቻችን የውድድር ዓመቱ ሲጀምር ድንቅ ብቃታቸውን ያሳዩን እና ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ አቋማቸው እየወረደ ይመጣል፡፡ አሰልጣኞቻቸው ለእነዚህ አይነቶቹ አትሌቶች ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ ብቃታቸውን እያሳደጉ እንዲሄዱ የሚረዳቸውን የልምምድ ፕሮግራም ቢያዘጋጁላቸው መልካም ነው፡፡ በመካከለኛ ርቀት ውድድሮች ላይ በተለይ በወንዶች አሁንም በከፍተኛ ደረጃ የሚፎካከሩ አትሌቶችን ለማፍራት ጠንክረን መስራት ይጠበቅብናል፡፡

Continue Reading

Articles

የኢትዮጵያውያን አትሌቶች የቶኪዮ ኦሊምፒክ የአትሌቲክስ ማጣሪያ ውድድሮች የመጀመሪያ ሁለት ቀናት

Published

on

በሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በቶኪዮ ኦሊምፒክ የመጀመሪያዎቹ ሁለት ቀናት የኢትዮጵያ አትሌቶች የተሳተፉባቸው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል፣ 800 ሜትር በሁለቱም ፆታዎች፣ እንዲሁም የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያዎች ሌላኛዎቹ የኢትዮጵያውያን የትኩረት ማዕከል የነበሩ ውድድሮች ናቸው፡፡ ቀጣዩ ዘገባ የኢትዮጵያውያኑን የማጣሪያ ውድድሮች ተሳትፎ እና ውጤቶች አንዲሁም ተጨማሪ መረጃዎችን ይዟል፡፡

የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል

በአትሌቲክስ ውድድሩ የመክፈቻ ቀን (ዓርብ ሐምሌ 23/2013) ጠዋት ላይ በተካሄደው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ማጣሪያ ከተሳተፉት ሶስት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች መካከል ከምድብ አንድ ለሜቻ ግርማ (8፡09.83) በአንደኛነት፣ ከምድብ ሁለት ጌትነት ዋለ (8፡12.55) በሁለተኛነት ለፍፃሜው ሲያልፉ በምድብ ሶስት የተወዳደረው ታደሰ ታከለ (8፡24.69) ስምንተኛ ወጥቶ ለፍፃሜው ሳያልፍ ቀርቷል፡፡ ለሜቻ ጃፓናዊው ሚዩራ ዩጂን እና ኬንያዊው ቤንጃሚን ኪይገንን በማስከተል ከምድቡ ያሸነፈበት 8:09.83 በኦሊምፒክ የማጣሪያ ውድድሮች ላይ የተመዘገበ የምንግዜውም ፈጣን ሰዓት ሆኗል፡፡ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የፍፃሜ የሜዳልያ ፉክክር በዋናነት በኬንያውኑ ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት፣ በኢትዮጵያውያኑ ለሜቻ ግርማ እና ጌትነት ዋለ እንዲሁም በሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ መካከል እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡

ኢትዮጵያ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በ1980ው የሞስኮ ኦሊምፒክ በሻምበል እሸቱ ቱራ አማካይነት ካስመዘገበችው የነሐስ ሜልያ ድል ወዲህ በርቀቱ በወንዶች ምንም አይነት የኦሊምፒክ ሜዳልያ ድል የላትም፡፡ ሆኖም ከቅርብ ግዜ ወዲህ እየታዩ የመጡ መሻሻሎች እና በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ የተመዘገበው የብር ሜዳልያ ድል በቶኪዮም ሌላ ሜዳልያን ተስፋ እንድናደርግ ያነሳሳን ሆኗል፡፡ ዘግይቶ የተሰላፊ አትሌቶች ለውጥ ከተደረገባቸው ርቀቶች አንዱ በሆነው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በተጠባባቂነት የተመዘገበውና በዋናነት በ5000 ሜትር እንደሚወዳደር ይጠበቅ የነበረው ጌትነት ዋለ ወደመጀመሪያ ተሰላፊነት የመጣ ሲሆን ኃይለማሪም አማረ በመጨረሻ ሰዓት በለሜቻ ግርማ መተካቱም አነጋጋሪ የሆነ ሌላኛው ለውጥ ነው፡፡ ጌትነት በ3000 ሜትር መሰናክልም ጠንካራ ተፎካካሪ አትሌት ሲሆን በዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ አራተኛ ሆኖ ማጠናቀቅ ችሏል፡፡ በፍፃሜው ውድድር በ2019 የርቀቱ የዳይመንድ ሊግ ሻምፒዮን ጌትነት ዋለ እና በወቅቱ የዓለም ሻምፒዮና የብር ሜዳሊስት ለሜቻ ግርማ የሚወከለው የኢትዮጵያ ቡድን በቶኪዮ የኬንያውያኑን የበላይነት ለመግታትና አዲስ የስኬት ታሪክ ለማፃፍ እንደሚበቃ ተስፋ ተጥሎበታል፡፡                     

በ1984 በሎስ አንጀለስ ከተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር አንስቶ በተከታታይ በዘጠኝ የኦሊምፒክ ውድድሮች ወይም ላለፉት 36 ዓመታት የኦሊምፒክ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የወርቅ ሜዳልያ ድል በኬንያውያን ቁጥጥር ስር ይገኛል፡፡ በዓለም ሻምፒዮናም ተመሳሳይ የበላይነት ያላቸው ኬንያውያን ከ17 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች በ14ቱ የወርቅ ሜዳልያው አሸናፊዎች ናቸው፡፡ ሆኖም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ ከኢትዮጵያውያን እና ከሞሮኮ አትሌቶች የገጠማቸው ተግዳሮት ለመሸነፍ እጅግ አቅርቧቸው የነበረ መሆኑ አይዘነጋም፡፡ በአንድ ማይክሮ ሰከንድ ልዩነት አሸናፊነታቸውን ባረጋገጡበት በዶሀው ውድድር የተፈታተኗቸው ኢትዮጵያዊው ለሜቻ ግርማ እና ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮው ፍፃሜ ለሌላ ብርቱ ፉክክር እየጠበቋቸው ይገኛሉ፡፡ ባለፉት ሁለት የዓለም ሻምፒዮናዎች በቅደም ተከተል የብር እና የነሐስ ሜዳልያን ያገኘው ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮ ከሚወዳደሩት በሙሉ የላቀና 7፡58.15 የሆነ የራሱ ምርጥ ሰዓት ያለው ነው፡፡

ኬንያ በቶኪዮ ያለፈው ውድድር ሻምፒዮንነቱን ክብር የሚያስጠብቅላትን አትሌት ይዛ መቅረብ ሳትችል ቀርታለች፡፡ ከአምስት ዓመት በፊት በሪዮ የኦሊምፒክ እንዲሁም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀ የዓለም ሻምፒዮን የሆነው ኮንሰስለስ ኪፕሩቶ ባለፈው ወር በኬንያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ውድድሩን ባለማጠናቀቁ የኦሊምፒክ ሻምፒዮንነት ክብሩን ለማስጠበቅ በቶኪዮ አልተገኘም፡፡ ስለዚህ አሁን የረጅም ግዜ የበላይነታቸውን የማስጠበቅ ኃላፊነቱ በ2019ኙ የዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ በቅደም ተከተል ስድስተኛ እና ሰባተኛ ሆነው ባጠናቀቁት ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት ላይ ወድቋል፡፡  

የሴቶች 800 ሜትር

ከአትሌቲክሱ የጀመሪያ ቀን የጠዋት መርሀግብሮች አንዱ በነበረው የሴቶች 800 ሜትር ማጣሪያ በምድብ ሶስት በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ2 ደቂቃ ከ01.20 ሰከንድ ሁለተኛ የወጣችው ሀብታም አለሙ ለግማሽ ፍፃሜው ያለፈች ሲሆን በሁለተኛው ቀን ምሽት ላይ በተካሄደው የግማሽ ፍፃሜ ውድድር ላይም በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ1:58.40 ሁለተኛ በመሆን በኦሊምፒክ የውድድር ታሪክ ለመጀመሪያ ግዜ በርቀቱ ለፍፃሜ ውድድር የበቃች ኢትዮጵያዊት ሆናለች፡፡ ሀብታም ከውድድሩ በኋላ በቶኪዮ ለሚገኘው ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው በሰጠችው አጭር ቃል ‹‹ውድድሩ ትንሽ ፈታኝ ነበር ነገር ግን ለሀገሬ ስል ያለኝን አቅም ሁሉ ተጠቅሜያለሁ፡፡ ክብሩ ይስፋ ለመድኃኒዓለም በመጨረሻም አሪፍ ውጤት ላይ ደርሻለሁ፡፡ ለኦሊምፒክ የፍፃሜ ውድድር ሳልፍ የመጀመሪያዬ ነው፡፡ ከዚህ በፊትም ከኢትዮጵያ ለፍፃሜ የደረሰ ያለ አይመስለኝም እና አሁንም መጨረሻዬን ያሳምርልኝ ነው የምለው›› ብላለች፡፡  

በሴቶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ በምድብ አራት በ2.01.98 አራተኛ ሆና ያጠናቀቀችው ነፃነት ደስታ ወደ ግማሽ ፍፃሜው መቀላቀል ሳትችል ስትቀር በጀማሪዎች ስም ዝርዝር ላይ ስሟ ተካቶ በምድብ አንድ እንደምትሮጥ ስትጠበቅ የነበረችው ወርቅውሀ ጌታቸው ግልፅ ባልተደረገ ምክንያት ውድድሩን ሳትጀምር ቀርታለች፡፡

የወንዶ 800 ሜትር

የወንዶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ ላይ የተሳተፈው ኢትዮጵያዊው መለሰ ንብረት ከምድብ ሶስት በ1:47.80 ሰባተኛ ሆኖ በማጠናቀቅ ለግማሽ ፍፃሜው ማለፍ ሳይችል ቀርቷል፡፡ በመሐመድ አማን ስኬቶች በመነቃቃት ላይ የነበረው የወንዶች 800 ሜትር ከቅርብ ግዜ ወዲህ ኢትዮጵያ ሶስት ሰዓት የሚያሟሉ ተወካይ አትሌቶችን ለማግኘት እየተቸገረችበት የምትገኝ ርቀት እንደሆነ እየታየ ነው፡፡ የኦሊምፒክ ሚኒማ ማሟላት የቻለ አንድ አትሌት ብቻ ይዘን የቀረብንበት የቶኪዮ ኦሊምፒክም ይህ ችግር እንዳልተቀረፈ የታየበት ሌላኛው አጋጣሚ ሆኗል፡፡  

የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ

በአትሌቲክሱ የመጀመሪያ ቀን ሐምሌ 23/2013 ምሽት ላይ በተደረት የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ ላይ የተሳተፉት ሶስቱም ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ ለሚደረገው የፍፃሜ ውድድር አልፈዋል፡፡ ከምድብ አንድ ሰንበሬ ተፈሪ (14፡48.31) እና እጅጋየሁ ታዬ (14፡48.52) የኔዘርላንዷ ሲፋን ሀሳን (14፡47.89) እና ኬንያዊቷ አግነስ (14፡48.01) ቲሮፕን ተከትለው በቅደም ተከተል ሶተኛ እና አራተኛ ሆነው ሲያልፉ ከምድብ ሁለት ጉዳፍ ፀጋዬ (14፡55.74) ኬንያዊቷ ሔለን ኦቢሪ (14፡55.77) አስከትላ በአንደኛነት አልፋለች፡፡


ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ በሚደረገው የሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በሄንግሎ በተከናወነው የኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ባስመዘገበችው የራሷ ምርጥ 14:13.32 የርቀቱ የወቅቱ ፈጣን አትሌት ሆና ወደ ቶኪዮ ያቀናችው ጉዳፍ ለወርቅ ሜዳልያ ድል ከሚጠበቁት መካከል ናት፡፡ በሄንግሎው ውድድር ላይ ጉዳፍን በመከተል በቅደም ተከተል 14:14.09 እና 14፡15.24 በሆነ ሰዓት የጨረሱት እጅጋየሁ እና ሰንበሬም በዓለም የምንግዜም ምርጥ ዝርዝር ውስጥ የስድስተኛ እና ሰባተኛ ደረጃን ለመያዝ የበቁ ጠንካራ አትሌቶች ናቸው፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ የሴቶች 5000 ሜትር ተወዳዳሪዎች ዝርዝር ሶስቱን ኢትዮጵያውያን ጨምሮ ከዓለም የምንግዜም ምርጥ አስር የርቀቱ ሯጮች አምስቱን ያካተተ ነው፡፡ ኬንያውያኑ ሄለን ኦቢሪ እና አግነስ ቲሮፕ ከምንግዜም ምርጥ አስሮቹ ውስጥ የሚካተቱ ሲሆኑ በ12ኛ ደረጃ ላይ የምትገኘው ኔዘርላንዳዊቷ ሲፋን ሀሳንም የቶኪዮውን የፍፃሜ ፉክክር በጉጉት እንዲጠበቅ የምታደርግ ብርቱ አትሌት ናት፡፡

Continue Reading

Articles

ሰለሞን ባረጋ ለአስራ ሶስት ዓመት የራቀንን የወንዶች 10,000 ሜትር ድል በቶኪዮ ወደ ኢትዮጵያ መልሶታል

Published

on

218076583_1010892909482678_1235421043554241523_n

በቶኪዮ ኦሊምፒክ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የአትሌቲክስ ውድድር በተጀመረ በሁለተኛው ቀን በወንዶች አስር ሺህ ሜትር ኢትዮጵያውያንን እጅግ ያስደስተው ድል በወጣቱ ሰለሞን ባረጋ አማካይነት ተመዝግቧል፡፡   
በ1980 ሞስኮ ላይ ምሩፅ ይፍጠር በርቀቱ ለመጀመሪያ ግዜ የኦሊምፒክ የወርቅ ሜዳልያ ካስገኘ በኋላ ከተደረጉት አስር የኦሊምፒክ የወንዶች 10 ሺህ ሜትር ውድድሮች ኢትዮጵያ አምስቱን በበላይነት ለመጨረስ ችላለች፡፡ የርቀቱ ንጉሶች ሀይሌ ገብረስላሴ እና ቀነኒሳ በቀለ ከ1992 እስከ 2008 ዓ.ም. በአራት ተከታታይ የኦሊምፒክ ውድድሮች ላይ በማሸነፍ የርቀቱ የወርቅ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ የተሰጠ እንዲመስለን አድርገውንም ነበር፡፡ ከ2008ቱ የቤይጂንግ ኦሊምፒክ የቀነኒሳ በቀለ ድል በኋላ በተከሰተው የሞ ፋራህ የበላይነት ምክንያት ተመሳሳዩን ድል በቶኪዮ ለማየት 13 ዓመታትን መጠበቅ ግድ ብሎናል፡፡ ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት በጉጉት ስንጠብቀው የቆየነውን የ10 ሺህ ሜትር የኦሊምፒክ ድል በመጨረሻም ሰለሞን ባረጋ በቶኪዮ አጎናፅፎናል፡፡ የሰለሞን የቶኪዮ የወርቅ ሜዳልያ ድል ኢትዮጵያ ካለፉት አስራ አንድ ኦሊምፒኮች በርቀቱ ለስድስተኛ ግዜ የበላይ ሆና እንድትጨርስ ያስቻለም ነው፡፡ ድሉ በቶኪዮ የአትሌቲኪስ ውድድሮች የመጀመሪያው የወርቅ ሜዳልያ ድል ሆኖም ተመዝግቧል፡፡ ሰለሞን ባረጋ በ2018 የበርሚንግሀም የዓለም የቤት ውስጥ ውድድር በ3000 ሜትር እና በ2019 የዶሀ ዓለም ሻምፒዮና ላይ በ5000 ሜትር የብር ሜዳልያ ካገኘ በኋላ በመጀመሪያ የኦሊምፒክ ተሳትፎው ከፍተኛ ክብር የሚሰጠውን የ10,000 ሜትር የወርቅ ሜዳልያ ድል ለማሳካት በቅቷል፡፡

‹‹የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት››
ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድል በኋላ

ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድሉ በኋላ በስፍራው ከሚገኘው የስራ ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው ጋር ባደረገው አጭር ቃለ ምልልስ የሚከተለውን ብሏል ‹‹ረጅም ርቀት የእኛ ስፖርት ነው ተብሎ ይታመናል፡፡ ሆኖም በኦሊምፒክ ውድድር ላይ ወርቅ ሜዳልያ ከወሰድን ብዙ ግዜ አልፎናል፡፡ ይህን ነገር ለመጨረሻ ግዜ ያሳካውም ቀነኒሳ ነበረ፡፡ ዛሬ በቶኪዮ ድሉን በማሳካቴ በጣም ደስተኛ ነኝ፡፡ በተለይ ለእኛ ከቶኪዮ ጋር አበበ ቢቂላን የምናስታውስበት ድል ስለሆነ ያንን በማሳካቴም በጣም ተደስቻለሁ፡፡ ዘንድሮ ከኡጋንዳ የዓለም ሪኮርድ የሰበረው ቼፕቴጌይ እና የዓመቱን ፈጣን ሰዓት የሮጠው ኪፕሊሞ ነበሩ፡፡ እናም ውድድሩ በጣም ይፈጥናል ብዬ ነበር የጠበቅኩት ግን አልተሮጠም፡፡ ውድድሩን የጨረስነውም 27 ቤት ነው፡፡ የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት፡፡ ኡጋንዳውያኑ አትሌቶች ዛሬ ብዙም አልታገሉም፡፡ አብዛኛውን ሰዓት ከኋላ ነው የቆዩት እና እንደዚህ ይሆናል ብዬ አልጠበቅኩም ነበር፡፡ እነርሱን ካሜራ ላይም እያየኋቸው ስለነበር ስለነሱ ብዙም አልተጨነቅኩም እንደውም ከእነሱ ይልቅ የእኛን ልጆች ነበረ ይወጣሉ ብዬ የጠበቅኩት፡፡ በውድድሩ መሀል ተጠባቂ የሆኑት ኡጋንዳውያን ወደኋላ ቀርተው ሶስተኛው የቡድን አጋራቸው ወደፊት ወጥቶ በሰፊ ልዩነት ሲመራ እኛ እነሱን ስንጠብቅ እሱ አዘናግቶ እንዳያሸንፍ ልዩነቱን ለማጥበብ ሞክሬያለሁ፡፡ ምናልባት እነሱ እኛን ሲጠብቁ አንተ ሂድ ያሉት ነበር የመሰለኝ፡፡ ከዚህ በፊት በእንደዚህ አይነቱ ነገር ዳይመንድ ሊግ ላይ ስለተሸወድኩኝ ያንን እንዳይደግሙ ብዬ ነበረ ልዩነቱን ለማጥበብ የሞከርኩት፡፡ የአሰልጣኜንም ምክር እየሰማሁ ስለነበረ የምሮጠው እና ወደኋላ ተመለስ እያለኝ ስለነበር ወደኋላ ተመልሻለሁ፡፡ የእነርሱ እስትራቴጂ እሱን ወደፊት እንዲወጣ አድርገው እኛን ለማድከም ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ስንነጋገር ወደፊት ጠጋ በል እያልኩት ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ልምምድም አብረን ነበረ የምንሰራው፡፡ እኔ እንደውም ከአንድ እስከ ሶስት እንወጣለን ብዬ ነበር የጠበቅኩት አጋጣሚ ሆኖ አልተሳካም ነገር ግን ወርቁን ወደኢትዮጵያ በመመለሳችን በጣም ደስተኛ ነን፡፡›› ብሏል፡፡

Continue Reading

Trending