Connect with us

Articles

ሕዝባዊ ትብብር ለተቃዉሞች ስኬት ብቸኛ አዋጭ መንገድ ነው!

Published

on

14218387_1187616214592655_965790004_n

በአብዱረዛቅ ሁሴን

ህዝባዊ ተቃውሞዎች በጊዜ ሂደት እየሰፉና እየተጠናከሩ እየሄዱ ነው፤ የሚያስከፍሉት መስዋትነትም እንዲሁ፡፡ የተቃውሞቹ መስፋትና መጠናከር የኢህአዴግ ራስ ምታት መሆን መጀመረቸው ከሚወስዳቸው ኢሰብአዊ እርምጃዎችና ከሚያወጣቸው የተዘበራረቁ መግለጫዎች መረዳት ቀላል ነው፡፡ ከኦሮሚያ ክልል በዘለል በአማራ ክልል እየተካሄዱ ያሉት ተቃውሞዎች የህዝብን ጥያቄ በሰላም መፍታት ለሚሳነው ኢህአዴግ ሰላሙን ነስተውታል፡፡ እስካሁን የሄደበት መንገድና የአገዛዙ ባህሪ ለሚነሱት ጥያቄዎች ተገቢ መልስ ሊሰጥ ይችላል ብሎ መጠበቅ ከባድ ነው፡፡ ተቃዉሞው እየተካረረ በሄደ ቁጥርና የሚከፈለው መስዋትነትም እየጨመረ ሲሄድ ኢህአዴግ መልስ ልስጥ እንኳን ቢል የሚሰማው መኖሩን የሚያጠራጥርበት ደረጃም እየተደረሰ ነው፡፡ ያው እስካሁን ካልተደረሰ ማለቴ ነው፡፡ ስለዚህም ቀጣይ ጊዜያት መንግስት ተቃዉሞቹን ለመጨፍለቅ ያገኘውን ድንጋይ የሚፈነቅልበት እና ተቃውሞውም እየከረረና ጉልበተኛ እየሆነ የሚሄድበት ይመስላል፡፡

መንግስት ከሚፈነቅላቸው ደንጋዮች ውስጥ በቅርቡ የኮሚኒኬሽን ሚንስትር /ቤት እንዳስፈራራውም የህብረተሰብ ትስስርን ማፈራረስን አላማ ሊያደርግ እንደሚችል ነው፡፡ የሶሪያ እልቂትን እንደመማሪያ ማንሳት ትቶ እንደ ማስፈራሪያ መጠቀሙ የስርአቱን ንቅዘት ያሳያል፡፡ በከፍተኛ ጥንቃቄ እና በጠንካራ ዲሞክራሲ መታገዝ ያለበት የብሄር ተኮሩ ፌደራሊዝም ኢህአዴግን በመሰሉ አምባገን መንግስታት እጅ ሲወድቅ የሶሪያና የሩዋንዳ መሰሉ እልቂትን ለስልጣን መክረሚያ አድርገው እንደ መጨረሻ ካርድ አይጠቀሙም ብሎ ማሰብ ሞኝነት ነው፡፡ የኢትዮጵያ ፖለቲካን በቅርብ ከሚያውቁና በውስጡም ካለፉ እንደ ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳና ፕሮፌሰር መራራ ጉዲና ካሉ አንጋፋ ፖለቲከኞችና ምሁራን አፍም ተመሳሳይ ስጋት ሲንጸባረቅ መስማቱም የጉዳዩን አሳሳቢነት ያጎላዋል፡፡

አጠቃላይ ሂደቱ መስመር እንዳይለቅና መጨረሻውም የተሻለች ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን መፍጠር እንዲሆን ሁሉም ክፍል ሃላፊነት አለበት፡፡ እንዲህ አይነት አገራዊ ሃላፊነትን ከኢህአዴግ መጠበቅ ቢከብድም በአገዛዙ በደል እና በዲሞክራሲ እጥረት የተነሳው ህዝብ እና በተለይም እንቅስቃሴውን የሚመሩ አካለት ሃላፊነት ከሁላችንም የከበደ ነው፡፡ ይህን ፈታኝ ጊዜ በብቃት ለመወጣትና የሁላችን የሆነች ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን ለመፍጠር እስካሁን በታሪካችን ተከስቶ የማያውቅ ባህሪ ያለዉን የኢህአዴግ አገዛዝ በቅጡ መገንዘብና በጥንቃቄ ማቀድን ይጠይቃል፡፡

3+1

አራት መሰረታዊ የሃይል ምንጮች አሉ፡ፖለቲካ፣ ወታደር፣ ኢኮኖሚ (3) + ህዝብ (1)፡፡ የአንድ መንግሰት ጥንካሬ እነዚህ የሃይል ምንጮች ላይ ባለው የቁጥጥር መጠን ይለካል፡፡ ዲሞክራሲያዊ በሆኑ ሃገራት ህዝብ የበላይ ወሳኝ ስለሆነ የህዝብ ምርጫ በፖለቲካው ወንበር ማን መቀመጥ እንዳለበት በመወሰን የአገሪቱን ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ተክለ ሰውነት የመወሰን አቅም አለው፡፡ የህዝብን ምርጫ መሰረት በማያደርጉ መንግስታትና ሃገራት ውስጥ ግን የሶስቱንን የሃይል ምንጮች የተቆጣጠሩ ሃይላት የአገሩቱን እጣ ፈንታ መወሰኑ ላይ ትልቅ ሚናን ይጫወታሉ፡፡ በኢትዮጵያ የቅርብ ጊዜ ዘመናዊ ታሪክ የነዚህ የአራት ሃይል ምንጮች ሚና የአንድ መንግስትን እድሜ እየለኩ ሲቆርጡ ተስተውሏል፡፡

ፊውዳላዊ መሰረት የነበረው የቀዳማዊ አፄ ሃይለስላሴ መንግስት ዘመናዊነትን ወደ ወታደሩ ከማስገባቱ በፊት በንጉሱ አካባቢ ያሉ መኳንንት የአገሪቱን ፖለቲካዊ ስልጣን፣ ወታደራዊ ሃይልና ኢኮኖሚውን በስፋት ይቆጣጠሩት ነበር፡፡ ዘመናዊ ትምህርትና ዘመናዊነት እየተስፋፋ በመጣ ቁጥር ግን ወደ ፖለቲካዊ ስልጣን የሚመጣው ለአገዛዙ ቅርብ የነበረ ቢሆንም ከበፊት መኳንንቶችና ባላባቶች በእጅጉ ባነሰ መልኩ ለስርአቱ ስሜታዊና  እና ኢኮኖሚያዊ ትስስሩ የቀነሰ መሆን ጀመረ፡፡ የወታደሩ ሙሉ ለሙሉ ከፊውዳላዊ ወታደራዊ አደረጃጀት ነፃ መሆኑ የንጉሱን ስርአት ከህዝብ ተቃዉሞ ጠለላ ሊሆኗቸው ከሚችሉት ሁለት ዋነኞቹን የሃይል ምንጮች እንዲያጡ አደረጋቸው፡፡ በኢኮኖሚው (በብዛት የመሬት ባለቤትንትን ይመለከታል) ዘንድ ምንም እንኳን ለስርአቱ ቅርብ በሆኑ ሰዎች ዘንድ ቢሆንም ሊከሰት የሚችልን ተቃውሞ ለማስቆም በሚረዱት ፖለቲካዊና ወታደራዊ ተቋማት ውስጥ ግን ሁነኛ ቦታ አልነበረቸውም፡፡ ስለዚህም ንጉሱ የህዝብን ጥያቄ ከመመለስ ውጪ ለመጨፍለቅ የሚያስችል በቂ የሃይል ምንጭ ቁጥጥር ሳይኖራቸው ቀረ፡፡ ጥያቄዎችንም መመለስ ሲሳናቸውና አራተኛ ሃይል የሆነው ህዝቡ ተቃውሞውን እያፋፋመ ሲሄድ ከሶስቱ የሃይል ምንጮች አንዱ የሆነው ወታደር ከህዝቡ ጎን በመቆም የሃይል ሚዛኑን በማዛባት አገዛዙ እንዲያበቃ አደረገው፡፡

በደርግ ዘመንም እነዚህ አራት የሃይል ምንጮች ትስስር አገዛዙን እድሜ መወሰኑ ላይ ከፍተኛ ሚና ነበራቸው፡፡ ደርግ ፖለቲካዊ ስልጣንን እና ወታደራዊ ሃይልን ሙሉ ለሙሉ በቁጥጥሩ ውስጥ አድርጎ ነበር፡፡ ፖለቲካዊ ስልጣኑን በመጠቀም የፈለገውን ሲሾም የፈለገውን ሲሽር የፈለገውን ሲከስ የፈለገውን ሲያስር ነበር፡፡ ወታደራዊ ሃይሉ ደግሞ ያለ ማንኛውንም ተቃውሞዎች ላይ ያለርህራሄ እርምጃ ይወስድ ነበር፡፡ በሁለቱም መዋቅሮች ውስጥ የደርግን ርእዮተ አለም የሚያስፈፅሙ አመራር ካድሬዎችን በርካታ ነበሩ፡፡ ደርግ በኢኮኖሚው ላይ ያለው ቁጥጥር መጠንና አይነት ግን ለስርአቱ መውደቅ ሰበብ ሆኖታል፡፡ ኢኮኖሚያዊ የሃይል ምንጭን መቆጣጠር ስንል በሁለት መልኩ ሊገለጽ ይችላል፡፡ የመጀመሪያው የኢኮኖሚውን ወሳኝ ክፍሎች ፖለቲካዊ ስልጣን ባላቸው ግለሰቦች ቁጥጥር ስር መሆንን ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የስልጣን ባለቤቶች ስልጣናቸውን ተገን በማድረግ ሰፊ ሃብትን ለግልም ሆነ በአካባቢያቸው ማካበት መቻልን ይመለከታል፡፡ ደርግ የሚያራምደው ርእዮተ አለም ከኢኮኖሚው የወል ተጠቃሚነትን እንጂ የግለሰብ ተጠቃሚነትን የሚፈቅድ አልነበረም፡፡ አንድ በፖለቲካዊ ሹመት ወደ ስልጣን የመጣ ግለሰብ ስልጣኑን በመጠቀም በቀላሉ ሃብት ማካበትና አካባቢው ያሉትን ሰዎችንም የምዝበራው ተጠቃሚ ማድረግ በእጅጉ ከባድ ነበር፡፡ ስለዚህም እንደዚህ አይነት ባለስልጣናትና ወታደራዊ አመራሮች ለደርግ ሊኖራቸው ከሚችለው ርእዮተ አለማዊ ቅንነት ባለፈ ስርአቱ እንዲከርም ተጨማሪ መስዋትነት ሊያስከፍል የሚችል የግልም ሆነ የቤተሰባዊ የጎላ ህልውናዊ ትስስርና ተጠቃሚነት አልነበራቸውም፡፡ አገዛዙ አረመኔነቱ እየጨመረ ሲሄድና የትጥቅ ትግሉም ሲጠናከር ስርአቱና በውስጡ ያሉ ግለሰቦች በቀላሉ መፍረክረክ ጀመሩ፡፡ በስተመጨረሻም የኢኮኖሚያዊ ሃይልን አለመቆጣጠር ከህዝብ ሃይል ጋር ሲደመር በፖለቲካና በወታደራዊ ሃይል የተንጠለጠለውን የደርግ አገዛዝን አወረደው፡፡

እነዚህ የቅርብ ጊዜ ታሪኮቻችን ሁለት ወሳኝ ነገሮች ያስተምሩናል፡፡ የህዝብ የበላይነት በማይረጋገጥባቸው አምባገነን መንግስታት ውስጥ የህዝብ ተቃውሞ ለብቻው የስርአት ለውጥን የማምጣት ሃይሉ ዝቅጠኛ መሆኑን፤ በሌላ በኩል በስልጣን ላይ ያለ አምባገነናዊ መንግስት ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ የሃይል ምንጮችን በአግባቡ ካልተቆጣጠረ ከሶስት አንዳቸው ከህዝብ ጋር በማበር መጨረሻውን በቀላሉ ሊያቀርቡት እንደሚችሉ፡፡ የኢህአዴግ መንግስት በተለይም ግንባሩን በግንባር ቀደምትነት እየመሩት ያሉት የህወሃት ልሂቃን ፖለቲካዊ እና ወታደራዊ የሃይል ምንጮችን መቆጣጠር መቻላቸውና በሶስተኝነትም ግለሰባዊም ሆነ ቡድናዊ ኢኮኖሚያዊ ጥቅምንም እያካበቱበት በመሆኑ ከአገዛዙ ጋር ያለውን ትግል ከባድ፣ ጥንቃቄና ቆራጥነት የሚያስፈልገው እንደሆነ ያሳየናል፡፡

የህዝብ ሃይልን ማፈርጠም

የሃገርን እጣ ፈንታ መወሰን ከሚችሉ የሃይል ምንጮች ውስጥ ህዝብ ሲቀር ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ የሃይል ምንጮች በኢህአዴግ በተለይም ህወሃት ሹማንቶችና አካባቢያቸው ባሉ ግለሰቦች ቁጥጥር ስር ይገኛሉ፡፡ ለነዚህ ባለስልጣናት ከስልጣን መወገድ ማለት እንደ ንጉሱና ባላባቶቻቸው ኢኮኖሚያዊ ኪሳራ ብቻ፤ እንደ ደርግ ባለስልጣናት ፖለቲካዊና ወታደራዊ ስልጣንን ማጣት ብቻ ሳይሆን እስከዛሬ ያከማቹትን ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ቁጥጥርና ጥቅም ማጣትም ጭምር ነው፡፡ የሶሪያ የእልቂት ምሳሌንም ማንሳት ያስፈለጋቸውም ለዚሁ ነው፡፡ ሶሪያን ለረጅም ጊዜ እየመራ ያለው በወታደራ መፈንቅለ መንግስት የመጣው የባዝ ፓርቲ በአብዛኛው በሶሪያ ውስጥ አስር ፐርሰንት ከማይሞሉት አለዋይቶች የተወጣጣ ሲሆን ለረጅም ጊዜም የሃገሪቱን ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ሃይሎችን ተቆጣጥሮ ቆይቷል፡፡ ግጭቱ ከመንግስት ህዝብ አልፎ ሴክቴሪያን ቅርፅ መያዝ ሲጀምር በሽር አሳድም ሆነ ባዝ ፓርቲ ትግሉን ስልጣን ልቀቅ አትልቀቅ ብቻ ሳይሆን ስልጣንን፣ ወታደራዊን እና ኢኮኖሚያዊ ጥቅማቸውን ከማሳጣት አልፎ የአለዋይቶችን እልቂት የሚያስከትል እንደሆነ ስለተገነዘቡ በቁጥጥራቸው ስር ያለውን ማንኛውንም ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊና ኢኮኖሚዊ ሃይል በመጠቀም እስከመጨረሻው የደም ጠብታ እንዲታገሉ አስገደዳቸው፡፡ የህዝብ አመፅ ለብቻው የመንግስትን ለውጥ ማምጣትም ተሳነው፤ ህዝብን ሳይዙ ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ሃይሎችንም መቆጣጠር ሃገርን ለማስተዳደር በቂ ሳይሆንም ቀረ፡፡ በስተመጨረሻም ታሪካዊቷ ሶርያ የህዝብ እልቂት ፣ ጭፍጨፋ እና የአገር ውድመት ምሳሌ አደረጓት፡፡

በአገራችን እየሰፋ ያለውንም ተቃውሞ በአግባቡ መምራት እስካልተቻለ ድረስ ወደ ተመሳሳይ የእልቂት ቦይ መፍሰሳችን እንደማይቀር መተማመኛ ማንም ሊሰጠን አይችልም፡፡  ህዝባዊ ተቃውሞው ለግዜው በቁጥጥሩ ውስጥ ያለው የህዝብ ሃይል ብቻ መሆኑን በመገንዘብ የቀሪ ሶስት የሃይል ምንጮችን ከተቆጣጠጠውን ህወሃት/ኢህአዴግን በጥንቃቄ መታገል አለበት፡፡ ትግሉ የህወሃት ልሂቃንን የያዙተን የሃይል ምንጮች በሚያቀጭጭና የህዝብ ሃይልን በሚያፈረጥም መልኩ ስትራቴጂዎች ሊኖሩት ይገባል፡፡ የሚከተሉት አካሄዶች በዚህ ረገድ ሊረዱን ይችላሉ፡፡

ኢህአዴግና ህዝብን መለየት

ኢህአዴግ ከሚያራምደው አስተሳሰብና ከሚከተለው ፖሊሲ ተጠቃሚ የሆነ የህብረተሰብ ክፍል ይኖራል፡፡ ምናልባትም ይህ ተጠቃሚነት ለአንዳንድ የህብረተሰብ ክፍሎች ከሃያ አምስት አመቱ ቆይታው በተወሰኑት ውስጥ ሊሆን ይችላል፤ ለሌሎች ደግሞ እስካሁንም ሊቀጥል የሚችል፡፡ በቋንቋው መማር መቻሉን፣ የራሱን የህብረተሰብ ክፍል የማስተዳደር እድል መሰጠጥን እና የመሳሰሉ ማንነት ነክ ጉዳዮች ላይ ኢህአዴግ በሚከተለው ርእዮተ አለም ተጠቃሚ የሆኑ ህዝቦች ለአገዛዙ ቅርብ ሊሆኑ እንደሚችሉ መገመት አያዳግትም፡፡ ከስርአቱ ጋር የቅርብ ትስስር በመመስረትም ኢኮኖሚያዊ ጥቅምን የጋበሱም በስፋት ይኖራሉ፡፡ እነዚህ የህብረተሰብ ክፍሎች ጥቅማቸውን ለማስጠበቅ ከኢህአዴግ ጎን የመሰለፍ እድላቸው ከፍተኛ ነው፡፡ ሕዝብ ብቸኛ የሃይል ምንጩ የሆነው የተቃውሞ እንቅስቃሴ እነዚህን ከስርአቱ ጋር የጥቅም ትስስር እንጂ መሰረታዊ ቁርኝት የሌላቸውን የህብረተሰብ ክፍሎች አስፈላጊውን የቃልም ይሁን የተግባር መተማመኛ በመስጠት ለኢህአዴግ ሊሰጡ የሚችሉትን ድጋፍ መቀነስ ይገባዋል፡፡ የስርአቱ መወገድ ከነሱ ህልውና መክሰም ጋር እንደማይያዝና ዲሞክራሲያዊት በሆነች ኢትዮጵያ የሁሉም መብት ተከብሮና ታፍሮ መኖር እንደሚቻልም ተስፋን መስጠት ኢህአዴግ ላለመውደቅ ከሚደገፍባቸው ምርኩዞች ዋነኛውን እንማስወገድ ይቆጠራል፡፡

ህወሃትን ከኢህአዴግ መለየት

ህወሃት የግንባሩ ፈላጭ ቆራጭ እንደሆነ ማስረጃ ማቅረብ አያስፈልግም፡፡ በግንባሩ ስር ያሉ ሶስት ድርጅቶችን ከአመሰራረታቸው ዘመን ጀምሮ አሁንም ድረስ በፈለገው ቅርፅና መጠን እየከረከማቸው ኖሯል፡፡ ከፍተኛ አመራራቸውን ጨምሮ የፈለገውን የመሾም፣ የጠላውን የመሻር እና ያስከፋውን የማሰር አቅሙም አለው፡፡ ከጠቅላይ ሚንስቴሩ ጀምሮ የሁሉም ፓሪቲ መሪዎችን ከበስተኋላ የሚያዝና የሚያናዝዝ ህወሃት እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡ እነዚህ እጣፈንታቸው በህወሃት ሹማንቶች እጅ ላይ የሆኑ አመራርና ፓርቲዎች የተቃውሞው እንቅስቃሴ በብልሃት ሊጠቀምባቸው ይገባል፡፡ ህዝባዊው ተቃዉሞው እነዚህ ፓርቲዎችና አመራሮቻቸውን በሚሰነዝራቸው ትችትም ይሁን ዛቻ ወደ ጥግ በመግፋት ከህወሃት ጋር ያላቸውን የጥቅምና የስልጣን ግንኙነት ወደ ህልውናዊ ግንኙት እንዳይቀየር መጠንቀቅ የግድ ነው፡፡ ከህዝብና ከስልጣናቹ አንዱን ምረጡ በሚል ወቅቱን ያልጠበቀ ጀብደኝት አጣብቂኝ ውስጥ እንዲገቡ ማድረግ የህዝብን ጥያቄ በጉልበት ለመጨፍለቅ እየሞከረ ላለው አገዛዝ ተጨማሪ የህልውና ትስስር ያላቸው ሃይላትን እንደመደጎም ስለሚቆጠር ተቃውሞዉን የሚመሩ አካላትና ህዝቡ በኢህአዴግ ውስጥም ህወሃትንና ሌሎቹን በለየ መልኩ የትግል እቅዶችን መንደፍ ያስፈልገዋል፡፡

ህወሃትን ከትግራይ ህዝብ መለየት

ህዝብ ለዘላለም ነዋሪ ሲሆን ስልጣን እና ባለስልጣናት ግን አላፊዎች ናቸው፡፡ የዲሞክራሲ ትግልን ከህዝብመንግስት ትንቅንቅ አውጥተን ወደ ህዝብህዝብ ካወረድነው ለእልቂት በር ከፋቾች እንሆናለን፡፡ ለጭቆናው መንስኤ የሆኑትን የጥቂት ልሂቃን ሃጢያት ለአንድ ሙሉ ህዝብ ማሸከም አግባብ ከፍትሃዊነት የራቀ ነው፡፡ ይህ አይነት አካሄድ ከስርአቱ ጋር ምንም አይነት ንኪኪ ከሌላቸው የትግራይ ተወላጆች አንስቶ አገዛዙን ከማናችም በላይ አምርረው የሚጠሉትን ጭምር ኢፍትሃዊ የሆነ ጫና በማሳደር ከህወሃት ጋር ህልውናዊ ትስስር እንዲመሰርቱ ሊያስገድዳቸው ይችላል፡፡ ይህ ለትግሉ ጠላትን ከማብዛቱም በላይ ለእልቂትና ለሃገር መፈራረስ ሰበብም የመሆን እድሉ ከፍተኛ ነው፡፡ የትግራይ ህዝብን ከህወሃት ልሂቃን አለመለየት የዲሞክራሲ እጦት ያስነሳው ተቃውሞ እና አመራሩን ሁለት የመርህ ግጭቶች ውስጥ ይከተዋል፡፡ በአንድ በኩል ህወሃት ዘርን መሰረት ያደረገ ማግለልና ጭቆና እያደረሰ ነው እያልን እኛም ተመሳሳይ አካሄድ የምንከተል ሲያስመስለን በሌላ በኩል ደግሞ ህዝብን እንደ ህዝብ የማያከብር አስተሳሰብ ህወሃት የነፈገንን ህዝብን መሰረት ያደረገች ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ እንመሰርታለን ማለት ለትዝብት ይዳርገናል ፡፡ ስለዚህም የትግራይን ህዝብ እንደ ህዝብ የሚወነጅል አካሄድን፣ በትግራይ ተወላጆች ላይ የሚደርስ ስነልቦናዊ ጫናንና የሃይል እርምጃዎችን ግልጽ በሆነ ቃል ማውገዝና ለመከላከል የተቻለውን ያህል ርቀት መጓዝ አንድነቷን ለጠበቀች ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ ለተደዋደቁ ሰማእታት ክብር መስጠት ነው፡፡

ማጠቃለያ

በስፋትና በሚያስከፍሉት ዋጋ እየጨመሩ የሄዱት ህዝባዊ ተቃውሞዎች ዲሞክራሲት ኢትዮጵያን ለመመስረት ወደሚያስችለን ግብ እንዲያደርሱን በጥንቃቄ መመራት ይገባቸዋል፡፡ ህወሃት ፖለቲካዊና ወታደራዊ ስልጣኑን ከመቆጣጠሩም ባለፈ ኢኮኖሚያዊ ጉልበትን ማካበቻ በማድረጉ በአገራችን ዘመናዊ ታሪክ ሶስቱን መሰረታዊ የሃይል ምንጮችን የተቆጣጠረ ብቸኛ አገዛዝ ያደርገዋል፡፡ ንጉሱ አራተኛ የሃይል ምንጭ የሆነው ህዝብ ሲያምፅባቸው ዘመናዊነት ወታደራዊ እና በከፊል ፖለቲካዊ የሃይል ምንጮች ነፍጓቸው ስለነበር በቀላሉ ከስልጣን ሊወገዱ ቻሉ፡፡ ደርግ በበኩሉ ፖለቲካዊ እና ወታደዊ ሃይልን ተቆጣጥሮ የነበረ ቢሆንም ሹማምንቱን ከርእዮተ አለም ቅንንት ባለፈ ከስርአቱ ጋር ህልውናዊ ትስስር እንዲኖራቸው ሊያደር የሚችለው ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን አስገኝቶላቸው ስላልነበር የህዝብ ሃይል ጫናው ሲበረታ ስርአቱ በቀላሉ መፍረክረክ ቻለ፡፡

ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊም ሆነ ኢኮኖሚያው የሃይል ምንጮች ላይ ቁጥጥር የሌለውና የህዝብን ሃይል ብቻ መሰረት ያደረገው የአሁኑ ህዝባዊ ተቃውሞ ግብ እንዲመታ ጠላትን በመቀነስ እና የህዝብን ጉልበት በማፈርጠም ላይ መሰረት ያደረገ ስትራቴጂዎችን መከተል ይገባዋል፡፡ ይህንም በሶስት እርከን በመክፈል ከኢህአዴግ ከስርአቱ ተጠቅሚያለው ከሚልው ህዝብ በመለየት፣ ህወሃትን ከኢህአዴግ በመለየትና የትግራይን ህዝብ ከህወሃት በመለየት ላይ በማተኮር ሰፊ ስራዎችን መስራት የህወሃትን በሌሎች ድጋፍ የፈረጠመውን ጡንቻ ከማመንመኑም በላይ አገሪቱን ከደገሱላት የእልቂት ድግስ በማሰናከል አንድነቷን የጠበቀች ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን ለመመስረት የሚደረገውን ትግል ስኬት ያፋጥነዋል፡፡

Articles

የቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ የኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ተሳትፎ ድህረ ምልከታ

Published

on

Medal Winners

በቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ በወረቀት ደረጃ ከውድድሩ መጀመር በፊት ቡድኑ ባመዛኙ በጥሩ ብቃት ላይ የሚገኙ ወጣት አትሌቶችን ስላካተተ ቢያንስ የለመድናቸውን ሁለት ወይም ሶስት የወርቅ ሜዳልያ ድሎች እንደማያሳጣን ተስፋ አድርጌ ነበር፡፡ ሆኖም የሜዳ ላይ ውጤቱ እንደተጠበቀው ሳይሆን ቀርቷል፡፡ ኢትዮጵያ በውጤታማነቷ በምትታወቅበት የአትሌቲክስ ፉክክር በአንድ የወርቅ፣ አንድ የብር፣ እና ሁለት የነሐስ በድምሩ በአራት ሜዳልያዎች ከዓለም 14ኛ ከአፍሪካ 3ኛ ደረጃን ይዛ ጨርሳለች፡፡ ይህም ሁሌም ለአፍሪካ የበላይነት ከምንፎካከራት ኬንያ ጋር ያለን ልዩነት ይበልጥ እንዲሰፋ አድጎታል፡፡ ከቅርብ ግዜ ወዲህ ሌላኛዋ የምስራቅ አፍሪካ ተቀናቃኛችን እየሆነች ከመጣችው ኡጋንዳም አንሰን እንድንገኝ አድርጎናል፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በአትሌቲክሱ ከ1992ቱ የባርሴሎና ኦሊምፒክ ወዲህ ኢትዮጵያ ዝቅተኛ የሜዳልያ ስኬት ያስመዘገበችበትም ሆኖ አልፏል፡፡

አሉታዊ ጎኖች
ቶኪዮ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ውጤታማነት ፈር ቀዳጅ የሆነው ታላቁ አትሌት ሻምበል አበበ ቢቂላ በ1964 ዓ.ም. በተከታታይ ሁለተኛ የኦሊምፒክ ማራቶን ድሉን የተቀዳጀባት ከተማ ናት፡፡ እናም በቶኪዮ ከተማ በተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን የሱን ክብር የሚያጎሉባቸውን ነገሮች ያደርጋሉ ብዬ ጠብቄ ነበር፡፡ የሆኑት ነገሮች ግን በተለይ በቡድኑ አስተዳዳሪዎች በኩል ፍፁም ኃላፊነት የጎደለውና ከጠበቅኩት በተቃራኒው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን እና የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ከአትሌቶች ምርጫ አንስቶ በቡድኑ የዝግጅት ወቅት በተካረረ ውዝግብ ውስጥ ነበር የከረሙት፡፡ የኦሊምፒክ ቡድኑን የማዘጋጀት እና የመምራት የጋራ ኃላፊነት የነበረባቸው ሁለቱ አካላት ይባስ ብለው ውዝግቡን ቶኪዮ ድረስ ይዘውት ሄደዋል፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ሁለቱን አካላት በማቀራረብ በትልቁ ውድድር ላይ ያለንን ተሳትፎ እንከን አልባ ማድግ የሚጠበቅባቸውም ተመልካች ከመሆን የዘለለ ሚና አልነበራቸውም። የውዝግቡ አሉታዊ ትሩፋት በአትሌቶች ስነልቦና እና በአጠቃላይ የቡድኑ ውጤት ላይ የበኩሉን ተፅዕኖ ሳያሳርፍ እንዳላለፈ አያጠራጥርም፡፡

እንደ አለመታደል ሆኖ በቶኪዮ ኦሎምፒክ የኢትዮጵያን ልዑካን የመምራት ትልቁ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሰዎች ኃላፊነት የጎደላቸው ነበሩ። የስፖርቱ አስተዳደሪዎች ትላልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በአትሌቶች ምርጫ ዙሪያ የነበረውን ውዝግብ እንዲያቆሙልን እመኝ ነበር። ጭራሽ እራሳቸው ችግር ፈጣሪ ሆነው መገኘታቸው አስደንጋጭ እና አሳሳቢ ጉዳይ ነው፡፡ በመሮጫ መም ወይም በጎዳና ላይ በሚደረጉ ውድድሮች መሸነፍን በስፖርቱ ውስጥ ማሸነፍ እና መሸነፍ ያሉ የነበሩ እና ወደፊትም የሚኖሩ ነገሮች ስለሆኑ በፀጋ መቀበል ይቻላል፡፡ ተወዳዳሪዎቹ ውጤታማ እንዲሆኑ የስነልቦና ጥንካሬን ሊፈጥሩላቸው የሚገቡ ኃላፊዎች የእርስ በርስ ሽኩቻ ተቃራኒውን አሉታዊ ተፅዕኖ ሲያሳርፍ ማየት ግን ፍፁም ተቀባይነት የለውም፡፡ ለነገሩ ከስፖርቱ እድገት ይልቅ የፖለቲካ ግዴታቸው የሚያስጨንቃቸው የስፖርት አመራሮች በበዙባት ሀገር ስፖርቱ እንዲህ የማንም መጫወቻ ሲሆን ማየት አዲስ ነገር አይደለም፡፡  

የስፖርት አመራሮች ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሆነው ትኩረታቸውን ስፖርቱን በማስፋፋቱ እና ማሳደጉ ላይ አድርገው የሚሰሩ ስለስፖርቱም በቂ እውቀት እና ፍቅሩ ያላቸው ቢሆኑ መልካም ነው፡፡ ለቦታው በሚመጥን እና ኃላፊነቱን በአግባቡ መወጣት በሚችል የስፖርት አመራር የሚመራ የስፖርት ተቋምን መገንባት በተመሳሳይ ሰዓት የሀገር ግንባታን የሚደግፉ ሶስት ነገሮችን ስኬታማ ያደርጋል፡፡ በስፖርት ጤናውን የሚጠብቅ ማሕበረሰብ በመፍጠር በጤናው ሴክተር ላይ የሚኖረውን ጫና ይቀንሳል፣ በሀገር ገፅታ ግንባታ እና በኢኮኖሚው ዕድገት ላይም የበኩሉን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል፡፡ በቶኪዮ ላይ የተመለከትናቸው የሀገርን ክብር ዝቅ ያደረጉ ግዴለሽነቶች ተገቢው ትኩረት ተሰጥቷቸው ሊታዩና አጥፊዎቹ ሊጠየቁበት ይገባል፡፡ በመጪዎቹ ዓመታት በሚጠብቁን ዓለም አቀፍ ውድድሮች ላይም የቶኪዮ ኦሊምፒኩን አይነት ሀፍረት እንዳይገጥመን ከወዲሁ ለችግሮቹ መፍትሔ መፈለግ አለበት፡፡

ባለፉት ዓመታት ኦሊምፒክ በመጣ ቁጥር በልዑካን ቡድኑ ውስጥ እየተካተቱ በሕዝብ ገንዘብ የሚዝናኑት የኦሊምፒክ ቱሪስቶች ጉዳይ ዘንድሮም ያልተቀረፈ ችግር ሆኖ ተስተውሏል፡፡ ከሌላው ግዜ በተለየ መልኩ ተጠባባቂ አትሌቶችን ይዞ መጓዝ ይጠይቅ በነበረው ውድድር ላይ አትሌቶቹን ትቶ ምንም የማይሰሩ ሰዎችን ይዞ መሄድ ትልቅ ቀልድ ነው፡፡  

ከሜዳ ውጭ የነበረው ውዝግብ ዋነኛ የትኩረት ማዕከል የነበረ መሆኑ በሜዳ ላይ የነበሩብንን ድክመቶች ሊያስረሳንም አይገባም፡፡ ስድስት የጎዳና ላይ ተወዳደሪዎቻችን እና አንድ የመም ተወዳዳሪ ውድድራቸውን ማቋረጣቸው በቶኪዮ ከታዩት ደካማ ጎኖቻችን መካከል የሚጠቀስ ነው፡፡ ችግሩ በዚህ ምክንያት ነው የተከሰተው ብሎ ለይቶ ለመናገር ባይቻልም ብዙ ግዜ ሲፈትነን ለሚስተዋለው የሞቃታማ ቦታ ውድድር የምናደርጋቸው ዝግጅቶችን መለስ ብሎ መመልከትን የሚጠይቅ ይመስለኛል፡፡ የተጎዳች አትሌትን ወደውድድር እንድትገባ ማድረግ እና በሁለት ደቂቃ ውስጥ ለማቋረጥ መገደዷም የአትሌቶች የጤና ክትትል ላይ ክፍተት እንዳለ የጠቆመን ክስተት ነው፡፡

የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ቡድን ወደውድድር ስፍራው ካቀናበት ግዜ ጀምሮ በቶኪዮ ምንም አይነት ቡድኑን የተመለከቱ ይፋዊ ጋዜጣዊ መግለጫዎች ወይም ፕሬስ ሪሊዞች አልነበሩም፡፡ ይህም እንደተለመደው የሕብረተሰቡን እና የመገናኛ ብዙሀንን ስለቡድኑ ቀጥተኛ መረጃ የማግኘት መብት የገደበ ነበር፡፡ ጋዜጠኞችም ሚዛናዊ ሆኖ ከመዘገብ ይልቅ ጎራ ለይተው ቃላት መወራወራቸው የህዝብን ትክክለኛ መረጃ የማግኘት መብት የነፈገ ነው፡፡ 

አዎንታዊ ጎኖች
ሰለሞን ባረጋ በወንዶች 10,000 ሜትር ወርቅ፣ ለሜቻ ግርማ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ብር፣ ጉዳፍ ፀጋዬ በሴቶች 5000 ሜትር ነሐስ፣ እና ለተሰንበት ግደይ በሴቶች 10,000 ሜትር ነሐስ ማስመዝገብ መቻላቸው የሚደነቅ ስኬት ነው፡፡

የመጪው ትውልድ አካል የሆኑት ተስፈኞቹ መቅደስ አበበ፣ ፍሬወይኒ ሀይሉ፣ በሪሁ አረጋዊ እና ጌትነት ዋለን ጨምሮ አምስት አትሌቶች ለሜዳሊያ የቀረበ የአራተኛነት ደረጃን ይዘው ማጠናቀቅ መቻላቸውም መልካም ነው፡፡ በተለይ ወጣቶቹ ያስመዘገቡት ውጤት በመጪዎቹ ዓመታት ተገቢውን ድጋፍ ካገኙ የምንጓጓለትን ድል ሊያስገኙልን እንደሚችሉ ያመላከተን ነው፡፡

የሀብታም አለሙ በኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ተሳትፎ ታሪክ በሴቶች 800 ሜትር ለመጀመሪያ ግዜ ለፍፃሜ ተወዳዳሪነት መብቃት ምንም እንኳ በፍፃሜው የሜዳልያ ድል ባይቀናትም በአዎንታዊ ጎን ሊጠቀስ የሚችል ስኬት ነው፡፡

ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ደረጃን ይዘው ላጠናቀቁ አትሌቶች በሚሰጥ ነጥብ ድምር መሰረት በወጣው የነጥብ (ፕሌስመንት) ደረጃ ሰንጠረዥ ላይ በ64 ነጥብ ዘጠነኛ ሆነን ማጠናቀቃችንም እሰየው የሚያስብል ነው፡፡

በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከአራተኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ አጠናቀው ነጥብ ያስገኙ እና የዲፕሎማ ተሸላሚ የሆኑት አትሌቶች፡-
4ኛ – ፍሬወይኒ ሀይሉ – በሴቶች 1500 ሜትር
4ኛ – መቅደስ አበበ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል
4ኛ – ሮዛ ደረጀ – በሴቶች ማራቶን
4ኛ – በሪሁ አረጋዊ – በወንዶች 10,000 ሜትር
4ኛ – ጌትነት ዋለ – በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል
5ኛ – እጅጋየሁ ታዬ – በሴቶች 5000 ሜትር
6ኛ – ሀብታም አለሙ – በሴቶች 800 ሜትር
6ኛ – ሰንበሬ ተፈሪ – በሴቶች 5000 ሜትር
8ኛ – ዮሚፍ ቀጄልቻ – በወንዶች 10,000 ሜትር
8ኛ – ዘርፌ ወንድማገኝ – በሴቶች 3000 ሜትር መሰናክል

  • የአትሌቲክስ የነጥብ ደረጃ ሰንጠረዥ ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ ባሉት ደረጃዎች ውስጥ የሚያጠናቅቁ አትሌቶች በሚያስመዘግቡት ነጥብ ድምር መሰረት የሚወጣ ሲሆን የነጥብ አሰጣጡም ለአንደኛ ደረጃ 8 ነጥብ፣ ለሁለተኛ ደረጃ 7 ነጥብ፣ ለሶስተኛ ደረጃ 6 ነጥብ፣ ለአራተኛ ደረጃ 5 ነጥብ፣ ለአምስተኛ ደረጃ 4 ነጥብ፣ ለስድስተኛ ደረጃ 3 ነጥብ፣ ለሰባተኛ ደረጃ 2 ነጥብ፣ እና ለስምንተኛ ደረጃ 1 ነጥብ ነው።

ከፊታችን ምን  እየጠበቀን ነው? ምንስ እናድርግ?
ባለፈው ዓመት በዓለም አቀፉ ወረርሺኝ ምክንያት ትልልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች ለሌላ ግዜ እንዲተላለፉ መደረጉ ይታወቃል፡፡ ሌላ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር ቀጣዮቹ አራት ዓመታት በተከታታይ በየዓመቱ ዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ውድድሮች የሚካሄዱባቸው ይሆናሉ፡፡ በ2022 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2023 የዓለም ሻምፒዮና፣ በ2024 የኦሊምፒክ ጨዋታዎች፣ እና በ2025 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች ይኖራሉ፡፡ በቀጣዩ ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ከሐምሌ 8 – 17/2014 በዩናይትድ ስቴትስ ኦሪጎን የሚካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና አዘጋጆች ሙሉ የውድድሩን ፕሮግራም፣ የማራቶን እና የእርምጃ ውድድሮች የሚካሄዱባቸውን ቦታዎች በትላንትናው ዕለት ይፋ አድርገዋል፡፡ የዓለም ሻምፒዮናውን ውድድር በኃላፊነት የሚመራው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ከወዲሁ ለዛ ውድድር ተሳትፎ የሚጠበቅበትን አቅዶ መንቀሳቀስ ይኖበርታል፡፡

ከምርጫ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጭቅጭቆችን ለማስቀረት ከወዲሁ ሁሉም አትሌቶች አውቀውት በውስጡ የሚያልፉበትን ገዢ የሆነ የመምረጫ መስፈርት ማዘጋጀት ቀዳሚው ተግባር መሆን አለበት፡፡ የመምረጫ መስፈርት ሁልግዜም በግላዊ ምልከታ እና ፍላጎቶች ላይ በሚመሰረት ምክንያት አነጋጋሪ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ቢሆንም ባለድርሻ አካላቱን በሙሉ ባሳተፈ መልኩ ውይይት ተደርጎበት ቢወጣ ሁሉንም ገዢ እና ከጭቅጭቅ የፀዳ ሊሆን ይችላል፡፡ እዚህ ላይ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ከተከሰቱት ሁኔታዎች አንፃር የሌሎች ሀገሮችንም ተሞክሮዎች በመዳሰስ ነገሩን ሰፋ አድርጎ መመልከት ቢቻል ጥሩ ነው፡፡ ትልልቅ ውድድሮች በመጡ ቁጥር በተደጋጋሚ እንደታዘብነው አንዳንድ አትሌቶች በቡድኑ ውስጥ ለመካተት የሚያደርጉትን ተገቢ ያልሆነ ሙከራም ማቆም አለባቸው፡፡ ከፋም ለማም ስፖርቱን እንዲመራ ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሚያወጣቸውን መስፈርቶች ማክበርና በዛ ውስጥ ተመራጭ ለመሆን መሞከር ግድ እንደሚላቸውም መዘንጋት የለባቸውም፡፡ ማኔጀሮች እና አሰልጣኞች በተለይ በማራቶን የራሳቸውን አትሌት ለማስመረጥ የሚያደርጓቸው አላስፈላጊ ግፊቶችም ሊያቆሙ ይገባል፡፡

ለውድድሮች የምናደርጋቸውን ዝግጅቶች ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች ከውድድሮች በኋላ መገምገም እና መታረም ያለባቸው ነገሮች ካሉ ማረም፡፡ ከፍተኛ ሙቀት በነበረባቸው በለንደን 2012 ኦሊምፒክ ሶስቱም የወንዶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በሞስኮ 2013 የዓለም ሻምፒዮና ሁለቱ የሴቶች ማራቶን ተወዳዳሪዎቻችን፣ በቶኪዮ ኦሊምፒክ ላይ አምስት የማራቶን (ሶስቱም ወንዶች እና ሁለት ሴቶች) ተወዳዳሪዎቻችን እንዲሁም የሴቶች እርምጃ ተወዳዳሪያችን ለማቋረጥ መገደዳቸውን አስተውለናል፡፡ ስለዚህ በጎዳና ላይ ውድድሮች ከባድ ሙቀት ለሚኖርባቸው ቦታዎች እንዴት መዘጋጀት አለብን የሚለው ጉዳይም በደንብ ሊታይ የሚገባው ይመስለኛል፡፡ አንዳንድ የመም (ትራክ) ተወዳዳሪ አትሌቶቻችን የውድድር ዓመቱ ሲጀምር ድንቅ ብቃታቸውን ያሳዩን እና ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ አቋማቸው እየወረደ ይመጣል፡፡ አሰልጣኞቻቸው ለእነዚህ አይነቶቹ አትሌቶች ወደትልቅ ውድድር ሲቃረቡ ብቃታቸውን እያሳደጉ እንዲሄዱ የሚረዳቸውን የልምምድ ፕሮግራም ቢያዘጋጁላቸው መልካም ነው፡፡ በመካከለኛ ርቀት ውድድሮች ላይ በተለይ በወንዶች አሁንም በከፍተኛ ደረጃ የሚፎካከሩ አትሌቶችን ለማፍራት ጠንክረን መስራት ይጠበቅብናል፡፡

Continue Reading

Articles

የኢትዮጵያውያን አትሌቶች የቶኪዮ ኦሊምፒክ የአትሌቲክስ ማጣሪያ ውድድሮች የመጀመሪያ ሁለት ቀናት

Published

on

በሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በቶኪዮ ኦሊምፒክ የመጀመሪያዎቹ ሁለት ቀናት የኢትዮጵያ አትሌቶች የተሳተፉባቸው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል፣ 800 ሜትር በሁለቱም ፆታዎች፣ እንዲሁም የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያዎች ሌላኛዎቹ የኢትዮጵያውያን የትኩረት ማዕከል የነበሩ ውድድሮች ናቸው፡፡ ቀጣዩ ዘገባ የኢትዮጵያውያኑን የማጣሪያ ውድድሮች ተሳትፎ እና ውጤቶች አንዲሁም ተጨማሪ መረጃዎችን ይዟል፡፡

የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል

በአትሌቲክስ ውድድሩ የመክፈቻ ቀን (ዓርብ ሐምሌ 23/2013) ጠዋት ላይ በተካሄደው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል ማጣሪያ ከተሳተፉት ሶስት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች መካከል ከምድብ አንድ ለሜቻ ግርማ (8፡09.83) በአንደኛነት፣ ከምድብ ሁለት ጌትነት ዋለ (8፡12.55) በሁለተኛነት ለፍፃሜው ሲያልፉ በምድብ ሶስት የተወዳደረው ታደሰ ታከለ (8፡24.69) ስምንተኛ ወጥቶ ለፍፃሜው ሳያልፍ ቀርቷል፡፡ ለሜቻ ጃፓናዊው ሚዩራ ዩጂን እና ኬንያዊው ቤንጃሚን ኪይገንን በማስከተል ከምድቡ ያሸነፈበት 8:09.83 በኦሊምፒክ የማጣሪያ ውድድሮች ላይ የተመዘገበ የምንግዜውም ፈጣን ሰዓት ሆኗል፡፡ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የፍፃሜ የሜዳልያ ፉክክር በዋናነት በኬንያውኑ ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት፣ በኢትዮጵያውያኑ ለሜቻ ግርማ እና ጌትነት ዋለ እንዲሁም በሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ መካከል እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡

ኢትዮጵያ በወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በ1980ው የሞስኮ ኦሊምፒክ በሻምበል እሸቱ ቱራ አማካይነት ካስመዘገበችው የነሐስ ሜልያ ድል ወዲህ በርቀቱ በወንዶች ምንም አይነት የኦሊምፒክ ሜዳልያ ድል የላትም፡፡ ሆኖም ከቅርብ ግዜ ወዲህ እየታዩ የመጡ መሻሻሎች እና በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ የተመዘገበው የብር ሜዳልያ ድል በቶኪዮም ሌላ ሜዳልያን ተስፋ እንድናደርግ ያነሳሳን ሆኗል፡፡ ዘግይቶ የተሰላፊ አትሌቶች ለውጥ ከተደረገባቸው ርቀቶች አንዱ በሆነው የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል በተጠባባቂነት የተመዘገበውና በዋናነት በ5000 ሜትር እንደሚወዳደር ይጠበቅ የነበረው ጌትነት ዋለ ወደመጀመሪያ ተሰላፊነት የመጣ ሲሆን ኃይለማሪም አማረ በመጨረሻ ሰዓት በለሜቻ ግርማ መተካቱም አነጋጋሪ የሆነ ሌላኛው ለውጥ ነው፡፡ ጌትነት በ3000 ሜትር መሰናክልም ጠንካራ ተፎካካሪ አትሌት ሲሆን በዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ አራተኛ ሆኖ ማጠናቀቅ ችሏል፡፡ በፍፃሜው ውድድር በ2019 የርቀቱ የዳይመንድ ሊግ ሻምፒዮን ጌትነት ዋለ እና በወቅቱ የዓለም ሻምፒዮና የብር ሜዳሊስት ለሜቻ ግርማ የሚወከለው የኢትዮጵያ ቡድን በቶኪዮ የኬንያውያኑን የበላይነት ለመግታትና አዲስ የስኬት ታሪክ ለማፃፍ እንደሚበቃ ተስፋ ተጥሎበታል፡፡                     

በ1984 በሎስ አንጀለስ ከተከናወነው የኦሊምፒክ ውድድር አንስቶ በተከታታይ በዘጠኝ የኦሊምፒክ ውድድሮች ወይም ላለፉት 36 ዓመታት የኦሊምፒክ የወንዶች 3000 ሜትር መሰናክል የወርቅ ሜዳልያ ድል በኬንያውያን ቁጥጥር ስር ይገኛል፡፡ በዓለም ሻምፒዮናም ተመሳሳይ የበላይነት ያላቸው ኬንያውያን ከ17 የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች በ14ቱ የወርቅ ሜዳልያው አሸናፊዎች ናቸው፡፡ ሆኖም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀው የዓለም ሻምፒዮና ላይ ከኢትዮጵያውያን እና ከሞሮኮ አትሌቶች የገጠማቸው ተግዳሮት ለመሸነፍ እጅግ አቅርቧቸው የነበረ መሆኑ አይዘነጋም፡፡ በአንድ ማይክሮ ሰከንድ ልዩነት አሸናፊነታቸውን ባረጋገጡበት በዶሀው ውድድር የተፈታተኗቸው ኢትዮጵያዊው ለሜቻ ግርማ እና ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮው ፍፃሜ ለሌላ ብርቱ ፉክክር እየጠበቋቸው ይገኛሉ፡፡ ባለፉት ሁለት የዓለም ሻምፒዮናዎች በቅደም ተከተል የብር እና የነሐስ ሜዳልያን ያገኘው ሞሮኳዊው ሶፊያን ኤል ባካሊ በቶኪዮ ከሚወዳደሩት በሙሉ የላቀና 7፡58.15 የሆነ የራሱ ምርጥ ሰዓት ያለው ነው፡፡

ኬንያ በቶኪዮ ያለፈው ውድድር ሻምፒዮንነቱን ክብር የሚያስጠብቅላትን አትሌት ይዛ መቅረብ ሳትችል ቀርታለች፡፡ ከአምስት ዓመት በፊት በሪዮ የኦሊምፒክ እንዲሁም ከሁለት ዓመት በፊት በዶሀ የዓለም ሻምፒዮን የሆነው ኮንሰስለስ ኪፕሩቶ ባለፈው ወር በኬንያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ውድድሩን ባለማጠናቀቁ የኦሊምፒክ ሻምፒዮንነት ክብሩን ለማስጠበቅ በቶኪዮ አልተገኘም፡፡ ስለዚህ አሁን የረጅም ግዜ የበላይነታቸውን የማስጠበቅ ኃላፊነቱ በ2019ኙ የዶሀ የዓለም ሻምፒዮና ላይ በቅደም ተከተል ስድስተኛ እና ሰባተኛ ሆነው ባጠናቀቁት ቤንጃሚን ኪገን እና አብራሀም ኪቢዎት ላይ ወድቋል፡፡  

የሴቶች 800 ሜትር

ከአትሌቲክሱ የጀመሪያ ቀን የጠዋት መርሀግብሮች አንዱ በነበረው የሴቶች 800 ሜትር ማጣሪያ በምድብ ሶስት በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ2 ደቂቃ ከ01.20 ሰከንድ ሁለተኛ የወጣችው ሀብታም አለሙ ለግማሽ ፍፃሜው ያለፈች ሲሆን በሁለተኛው ቀን ምሽት ላይ በተካሄደው የግማሽ ፍፃሜ ውድድር ላይም በአሜሪካዊቷ አቲንግ ሙ ተቀድማ በ1:58.40 ሁለተኛ በመሆን በኦሊምፒክ የውድድር ታሪክ ለመጀመሪያ ግዜ በርቀቱ ለፍፃሜ ውድድር የበቃች ኢትዮጵያዊት ሆናለች፡፡ ሀብታም ከውድድሩ በኋላ በቶኪዮ ለሚገኘው ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው በሰጠችው አጭር ቃል ‹‹ውድድሩ ትንሽ ፈታኝ ነበር ነገር ግን ለሀገሬ ስል ያለኝን አቅም ሁሉ ተጠቅሜያለሁ፡፡ ክብሩ ይስፋ ለመድኃኒዓለም በመጨረሻም አሪፍ ውጤት ላይ ደርሻለሁ፡፡ ለኦሊምፒክ የፍፃሜ ውድድር ሳልፍ የመጀመሪያዬ ነው፡፡ ከዚህ በፊትም ከኢትዮጵያ ለፍፃሜ የደረሰ ያለ አይመስለኝም እና አሁንም መጨረሻዬን ያሳምርልኝ ነው የምለው›› ብላለች፡፡  

በሴቶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ በምድብ አራት በ2.01.98 አራተኛ ሆና ያጠናቀቀችው ነፃነት ደስታ ወደ ግማሽ ፍፃሜው መቀላቀል ሳትችል ስትቀር በጀማሪዎች ስም ዝርዝር ላይ ስሟ ተካቶ በምድብ አንድ እንደምትሮጥ ስትጠበቅ የነበረችው ወርቅውሀ ጌታቸው ግልፅ ባልተደረገ ምክንያት ውድድሩን ሳትጀምር ቀርታለች፡፡

የወንዶ 800 ሜትር

የወንዶች 800 ሜትር የመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ ላይ የተሳተፈው ኢትዮጵያዊው መለሰ ንብረት ከምድብ ሶስት በ1:47.80 ሰባተኛ ሆኖ በማጠናቀቅ ለግማሽ ፍፃሜው ማለፍ ሳይችል ቀርቷል፡፡ በመሐመድ አማን ስኬቶች በመነቃቃት ላይ የነበረው የወንዶች 800 ሜትር ከቅርብ ግዜ ወዲህ ኢትዮጵያ ሶስት ሰዓት የሚያሟሉ ተወካይ አትሌቶችን ለማግኘት እየተቸገረችበት የምትገኝ ርቀት እንደሆነ እየታየ ነው፡፡ የኦሊምፒክ ሚኒማ ማሟላት የቻለ አንድ አትሌት ብቻ ይዘን የቀረብንበት የቶኪዮ ኦሊምፒክም ይህ ችግር እንዳልተቀረፈ የታየበት ሌላኛው አጋጣሚ ሆኗል፡፡  

የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ

በአትሌቲክሱ የመጀመሪያ ቀን ሐምሌ 23/2013 ምሽት ላይ በተደረት የሴቶች 5000 ሜትር ማጣሪያ ላይ የተሳተፉት ሶስቱም ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ ለሚደረገው የፍፃሜ ውድድር አልፈዋል፡፡ ከምድብ አንድ ሰንበሬ ተፈሪ (14፡48.31) እና እጅጋየሁ ታዬ (14፡48.52) የኔዘርላንዷ ሲፋን ሀሳን (14፡47.89) እና ኬንያዊቷ አግነስ (14፡48.01) ቲሮፕን ተከትለው በቅደም ተከተል ሶተኛ እና አራተኛ ሆነው ሲያልፉ ከምድብ ሁለት ጉዳፍ ፀጋዬ (14፡55.74) ኬንያዊቷ ሔለን ኦቢሪ (14፡55.77) አስከትላ በአንደኛነት አልፋለች፡፡


ሐምሌ 26/2013 ምሽት ላይ በሚደረገው የሴቶች 5000 ሜትር የፍፃሜ ውድድር ላይ የሚፎካከሩት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች

በሄንግሎ በተከናወነው የኢትዮጵያ የኦሊምፒክ ምርጫ ውድድር ላይ ባስመዘገበችው የራሷ ምርጥ 14:13.32 የርቀቱ የወቅቱ ፈጣን አትሌት ሆና ወደ ቶኪዮ ያቀናችው ጉዳፍ ለወርቅ ሜዳልያ ድል ከሚጠበቁት መካከል ናት፡፡ በሄንግሎው ውድድር ላይ ጉዳፍን በመከተል በቅደም ተከተል 14:14.09 እና 14፡15.24 በሆነ ሰዓት የጨረሱት እጅጋየሁ እና ሰንበሬም በዓለም የምንግዜም ምርጥ ዝርዝር ውስጥ የስድስተኛ እና ሰባተኛ ደረጃን ለመያዝ የበቁ ጠንካራ አትሌቶች ናቸው፡፡ የቶኪዮ ኦሊምፒክ የሴቶች 5000 ሜትር ተወዳዳሪዎች ዝርዝር ሶስቱን ኢትዮጵያውያን ጨምሮ ከዓለም የምንግዜም ምርጥ አስር የርቀቱ ሯጮች አምስቱን ያካተተ ነው፡፡ ኬንያውያኑ ሄለን ኦቢሪ እና አግነስ ቲሮፕ ከምንግዜም ምርጥ አስሮቹ ውስጥ የሚካተቱ ሲሆኑ በ12ኛ ደረጃ ላይ የምትገኘው ኔዘርላንዳዊቷ ሲፋን ሀሳንም የቶኪዮውን የፍፃሜ ፉክክር በጉጉት እንዲጠበቅ የምታደርግ ብርቱ አትሌት ናት፡፡

Continue Reading

Articles

ሰለሞን ባረጋ ለአስራ ሶስት ዓመት የራቀንን የወንዶች 10,000 ሜትር ድል በቶኪዮ ወደ ኢትዮጵያ መልሶታል

Published

on

218076583_1010892909482678_1235421043554241523_n

በቶኪዮ ኦሊምፒክ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የአትሌቲክስ ውድድር በተጀመረ በሁለተኛው ቀን በወንዶች አስር ሺህ ሜትር ኢትዮጵያውያንን እጅግ ያስደስተው ድል በወጣቱ ሰለሞን ባረጋ አማካይነት ተመዝግቧል፡፡   
በ1980 ሞስኮ ላይ ምሩፅ ይፍጠር በርቀቱ ለመጀመሪያ ግዜ የኦሊምፒክ የወርቅ ሜዳልያ ካስገኘ በኋላ ከተደረጉት አስር የኦሊምፒክ የወንዶች 10 ሺህ ሜትር ውድድሮች ኢትዮጵያ አምስቱን በበላይነት ለመጨረስ ችላለች፡፡ የርቀቱ ንጉሶች ሀይሌ ገብረስላሴ እና ቀነኒሳ በቀለ ከ1992 እስከ 2008 ዓ.ም. በአራት ተከታታይ የኦሊምፒክ ውድድሮች ላይ በማሸነፍ የርቀቱ የወርቅ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ የተሰጠ እንዲመስለን አድርገውንም ነበር፡፡ ከ2008ቱ የቤይጂንግ ኦሊምፒክ የቀነኒሳ በቀለ ድል በኋላ በተከሰተው የሞ ፋራህ የበላይነት ምክንያት ተመሳሳዩን ድል በቶኪዮ ለማየት 13 ዓመታትን መጠበቅ ግድ ብሎናል፡፡ ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት በጉጉት ስንጠብቀው የቆየነውን የ10 ሺህ ሜትር የኦሊምፒክ ድል በመጨረሻም ሰለሞን ባረጋ በቶኪዮ አጎናፅፎናል፡፡ የሰለሞን የቶኪዮ የወርቅ ሜዳልያ ድል ኢትዮጵያ ካለፉት አስራ አንድ ኦሊምፒኮች በርቀቱ ለስድስተኛ ግዜ የበላይ ሆና እንድትጨርስ ያስቻለም ነው፡፡ ድሉ በቶኪዮ የአትሌቲኪስ ውድድሮች የመጀመሪያው የወርቅ ሜዳልያ ድል ሆኖም ተመዝግቧል፡፡ ሰለሞን ባረጋ በ2018 የበርሚንግሀም የዓለም የቤት ውስጥ ውድድር በ3000 ሜትር እና በ2019 የዶሀ ዓለም ሻምፒዮና ላይ በ5000 ሜትር የብር ሜዳልያ ካገኘ በኋላ በመጀመሪያ የኦሊምፒክ ተሳትፎው ከፍተኛ ክብር የሚሰጠውን የ10,000 ሜትር የወርቅ ሜዳልያ ድል ለማሳካት በቅቷል፡፡

‹‹የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት››
ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድል በኋላ

ሰለሞን ባረጋ ከቶኪዮው ድሉ በኋላ በስፍራው ከሚገኘው የስራ ባልደረባችን አብይ ወንድይፍራው ጋር ባደረገው አጭር ቃለ ምልልስ የሚከተለውን ብሏል ‹‹ረጅም ርቀት የእኛ ስፖርት ነው ተብሎ ይታመናል፡፡ ሆኖም በኦሊምፒክ ውድድር ላይ ወርቅ ሜዳልያ ከወሰድን ብዙ ግዜ አልፎናል፡፡ ይህን ነገር ለመጨረሻ ግዜ ያሳካውም ቀነኒሳ ነበረ፡፡ ዛሬ በቶኪዮ ድሉን በማሳካቴ በጣም ደስተኛ ነኝ፡፡ በተለይ ለእኛ ከቶኪዮ ጋር አበበ ቢቂላን የምናስታውስበት ድል ስለሆነ ያንን በማሳካቴም በጣም ተደስቻለሁ፡፡ ዘንድሮ ከኡጋንዳ የዓለም ሪኮርድ የሰበረው ቼፕቴጌይ እና የዓመቱን ፈጣን ሰዓት የሮጠው ኪፕሊሞ ነበሩ፡፡ እናም ውድድሩ በጣም ይፈጥናል ብዬ ነበር የጠበቅኩት ግን አልተሮጠም፡፡ ውድድሩን የጨረስነውም 27 ቤት ነው፡፡ የ200 ሜትር እና 400 ሜትር አጫጨር የፍጥነት ሩጫ ልምምዶችን ስሰራ ስለነበረ ሁለት ዙር ሲቀር ውድድሩን እንደማሸንፍ ለራሴ ነገርኩት፡፡ ኡጋንዳውያኑ አትሌቶች ዛሬ ብዙም አልታገሉም፡፡ አብዛኛውን ሰዓት ከኋላ ነው የቆዩት እና እንደዚህ ይሆናል ብዬ አልጠበቅኩም ነበር፡፡ እነርሱን ካሜራ ላይም እያየኋቸው ስለነበር ስለነሱ ብዙም አልተጨነቅኩም እንደውም ከእነሱ ይልቅ የእኛን ልጆች ነበረ ይወጣሉ ብዬ የጠበቅኩት፡፡ በውድድሩ መሀል ተጠባቂ የሆኑት ኡጋንዳውያን ወደኋላ ቀርተው ሶስተኛው የቡድን አጋራቸው ወደፊት ወጥቶ በሰፊ ልዩነት ሲመራ እኛ እነሱን ስንጠብቅ እሱ አዘናግቶ እንዳያሸንፍ ልዩነቱን ለማጥበብ ሞክሬያለሁ፡፡ ምናልባት እነሱ እኛን ሲጠብቁ አንተ ሂድ ያሉት ነበር የመሰለኝ፡፡ ከዚህ በፊት በእንደዚህ አይነቱ ነገር ዳይመንድ ሊግ ላይ ስለተሸወድኩኝ ያንን እንዳይደግሙ ብዬ ነበረ ልዩነቱን ለማጥበብ የሞከርኩት፡፡ የአሰልጣኜንም ምክር እየሰማሁ ስለነበረ የምሮጠው እና ወደኋላ ተመለስ እያለኝ ስለነበር ወደኋላ ተመልሻለሁ፡፡ የእነርሱ እስትራቴጂ እሱን ወደፊት እንዲወጣ አድርገው እኛን ለማድከም ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ስንነጋገር ወደፊት ጠጋ በል እያልኩት ነበረ፡፡ ከበሪሁን ጋር ልምምድም አብረን ነበረ የምንሰራው፡፡ እኔ እንደውም ከአንድ እስከ ሶስት እንወጣለን ብዬ ነበር የጠበቅኩት አጋጣሚ ሆኖ አልተሳካም ነገር ግን ወርቁን ወደኢትዮጵያ በመመለሳችን በጣም ደስተኛ ነን፡፡›› ብሏል፡፡

Continue Reading

Trending